Bí mật đằng sau cuộc đua AI toàn cầu và hành động của Việt Nam

Theo dữ liệu chiến lược mới nhất từ SentiSight, Thung lũng Silicon hay các cường quốc kinh tế già cỗi tại châu Âu đang bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua năng suất, nhường sân chơi cho các nền kinh tế linh hoạt và quyết liệt hơn.

Khoảng cách ứng dụng AI không còn là một khái niệm lý thuyết, nó đã biến thành lằn ranh sinh tồn, một ngã rẽ định hình lại cục diện kinh tế thế giới và là lời cảnh tỉnh đanh thép cho giới lãnh đạo, quản lý tại Việt Nam.

Nghịch lý phương Tây và cái bẫy của những gã khổng lồ chậm chạp

Nền kinh tế Mỹ, nơi khai sinh ra OpenAI, Anthropic và sở hữu hạ tầng siêu máy tính vô địch, lại đang gánh chịu một cú sốc lớn khi chỉ xếp thứ 24 toàn cầu về tỷ lệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lực lượng lao động.

Chưa đầy 30% người Mỹ trưởng thành sử dụng các công cụ AI tạo sinh thường xuyên, một con số thảm hại nếu đặt cạnh tỷ lệ 64% của UAE hay 60,9% của Singapore. Giới quan sát nhận định, việc sở hữu phòng thí nghiệm tối tân không đồng nghĩa với việc người dân biết cách cầm công cụ để kiếm tiền, nước Mỹ đang sở hữu một hạ tầng thừa mứa nhưng thiếu vắng năng lực chuyển hóa thực tế.

Nhìn sang châu Âu và Nhật Bản, bức tranh thậm chí còn ảm đạm hơn do rào cản từ hệ thống pháp lý ngột ngạt và sự trì trệ của các tổ chức. Đức - đầu tàu kinh tế EU - dậm chân tại chỗ ở mức 28,6%, trong khi Nhật Bản, vương quốc của robot và tự động hóa, chỉ đạt tỷ lệ ứng dụng 19,1%, chịu thua trước cả những quốc gia Đông Nam Á năng động.

Sự do dự trong việc phá bỏ các hệ thống quản trị truyền thống đã vô tình tạo ra một điểm yếu chí mạng, khiến các cường quốc giàu có mất đi tính linh hoạt trước làn sóng công nghệ dồn dập.

Trong khi đó, các quốc gia đón đầu đã chứng minh rằng chiến lược quốc gia nhất quán mới là vũ khí tối thượng chứ không phải là túi tiền rủng rỉnh. UAE đã bổ nhiệm Bộ trưởng Trí tuệ Nhân tạo từ năm 2017, trước khi ChatGPT xuất hiện nửa thập kỷ, xây dựng lòng tin và thói quen số cho toàn dân thông qua việc triển khai chính phủ điện tử một cách quyết liệt.

Bi kịch của các nước phát triển chính là bài học xương máu cho các nước đang phát triển: Sự chần chừ trong kỷ nguyên số sẽ phải trả giá bằng sự tụt hậu về cấu trúc kinh tế dài hạn.

Hành động cụ thể với Việt Nam trước làn sóng dịch chuyển quyền lực số

Đối với Việt Nam, quốc gia đang ghi nhận tỷ lệ ứng dụng AI ở mức hơn 23%, cao hơn Nhật Bản và đang bám đuổi sát sao các nhóm dẫn đầu, đây là cơ hội ngàn năm có một để tái định vị vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Để không rơi vào bẫy lý thuyết và thu hẹp khoảng cách ứng dụng AI, giới quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp không thể dừng lại ở những khẩu hiệu vĩ mô, mà phải thực thi ngay ba chiến lược cốt lõi dưới đây.

Thứ nhất, tối giản hóa quy trình và đưa AI vào các tác vụ thực chiến hàng ngày thay vì tìm kiếm những giải pháp toàn năng xa vời. Doanh nghiệp cần ứng dụng ngay Prompt engineering (kỹ thuật đặt câu lệnh) để giải phóng sức lao động trong các mảng dịch vụ khách hàng, phân tích dữ liệu và sản xuất nội dung, rút ngắn các quy trình vốn kéo dài hàng tuần xuống còn vài phút. Lãnh đạo phải là người tiên phong áp dụng, biến AI thành một công cụ bắt buộc trong KPI để phá vỡ tâm lý ngại thay đổi của nhân viên.

Thứ hai, tái cấu trúc toàn diện ngân sách đào tạo nội bộ, chuyển dịch từ tư duy nâng cao chuyên môn thuần túy sang xóa mù công nghệ AI cho mọi cấp bậc. Một doanh nghiệp muốn bứt phá không cần tất cả nhân sự đều phải là kỹ sư dữ liệu, nhưng bắt buộc mọi nhân viên phải biết cách cộng tác với trợ lý ảo để nhân bản hiệu suất cá nhân lên gấp nhiều lần. Đầu tư vào năng lực số của con người chính là bộ lọc giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh nhất khi các mô hình AI liên tục cập nhật.

Thứ ba, quyết liệt xây dựng và làm sạch hệ thống dữ liệu nội bộ ngay từ hôm nay. AI chỉ thực sự thông minh và mang lại lợi thế cạnh tranh khi nó được nuôi dưỡng bằng nguồn dữ liệu đặc thù, sạch sẽ và có tính hệ thống của chính doanh nghiệp đó. Nếu không chuẩn bị một hạ tầng dữ liệu chuẩn chỉnh, mọi công cụ AI áp dụng vào doanh nghiệp sẽ chỉ giống như một cỗ máy đắt tiền chạy bằng thứ nhiên liệu rác, không thể tạo ra giá trị đột phá.

Cuộc đua này không chờ đợi những kẻ đứng ngoài quan sát hay những nhà quản lý thích lập kế hoạch dài hạn nhưng thiếu hành động ngắn hạn.

Khi dòng chảy quyền lực công nghệ đang có sự phân cực mạnh mẽ, những quốc gia và doanh nghiệp dám thử nghiệm, dám chấp nhận sai sót để tích hợp AI vào vận hành sẽ chiếm lĩnh thế thượng phong. Khoảng cách công nghệ không được đo bằng số tiền bạn có, mà bằng tốc độ bạn chuyển hóa công nghệ đó thành năng suất lao động thực tế ngay ngày hôm nay.

×