Bí mật về tháp chuông dang dở giữa “trời Âu thu nhỏ” ở Ninh Bình

Dấu ấn kiến trúc châu Âu độc đáo giữa lòng Ninh Bình

Được khởi công xây dựng từ năm 1936, Đan viện Châu Sơn thuộc Dòng Xitô, nổi tiếng là một tu viện chuyên về đời sống chiêm niệm (cầu nguyện và tĩnh tâm).

Tọa lạc trên một khu đất rộng khoảng 10 ha, nơi đây bao gồm nhiều hạng mục công trình hài hòa với thiên nhiên như: Thánh đường đan viện, khu dòng tu, vườn cầu nguyện Fatima, giếng cổ và nhiều tiểu cảnh thanh tịnh. Trong đó, công trình thánh đường cổ kính chính là tâm điểm thu hút mọi ánh nhìn của du khách ngay từ lần đầu đặt chân tới.

Tháng 2/1939, thánh đường chính thức được khởi công xây dựng với phần mặt tiền hướng thẳng về phía mặt trời mọc (hướng Đông). Điểm đặc biệt khiến giới kiến trúc sư và du khách trầm trồ là công trình này do Cha Placido Trương Minh Trạch, một vị linh mục Dòng Xitô chưa từng qua trường lớp đào tạo về kiến trúc chuyên nghiệp, tự nghiên cứu và thiết kế. Vị linh mục này chính là một trong những người có công lao to lớn trong việc định hình, xây dựng và phát triển đan viện.

Thánh đường được quy hoạch theo phong cách Gothic, đặc trưng với những không gian huyền bí, quyền lực, mang nét kiến trúc cổ điển tráng lệ đi cùng nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo với các thông số ấn tượng. Cụ thể, thánh đường có chiều dài 64m, chiều rộng 20m, chiều cao 21m. Hệ thống tường bao quanh dày 0,6m, riêng những khu vực có cột chịu lực dày tới 1,2m.

Toàn bộ công trình được thi công bằng phương pháp thủ công truyền thống. Các đan sĩ và thợ thủ công không sử dụng xi măng mà dùng hoàn toàn gạch đỏ không tô trát. Chính phương pháp này đã tạo nên một sắc màu mộc mạc, trầm mặc và vẻ đẹp cổ kính trường tồn cùng thời gian.

Để hoàn thành một công trình vĩ đại bằng tay không, cộng đoàn đan viện đã dồn hết tâm huyết, sức lao động và những lời cầu nguyện sâu sắc nhất. Các đan sĩ trực tiếp chẻ đá, nung vôi, đúc gạch và tham gia nhiều công đoạn xây dựng .

Theo thiết kế ban đầu, thánh đường sẽ được điểm xuyết bằng một tòa tháp chuông cao khoảng 60m. Thế nhưng, cho đến tận hôm nay, ngọn tháp ấy vẫn dang dở.

Câu chuyện đằng sau sự dang dở này mang một giá trị nhân văn vô giá. Được biết, vào nạn đói lịch sử năm 1945, khi người dân vùng lân cận rơi vào cảnh lầm than, đói kém khốn cùng, nhà dòng đã quyết định dùng số tiền dự kiến xây tháp chuông để mua lương thực, hỗ trợ người dân quanh vùng .

Tháp chuông dang dở trở thành dấu tích gợi nhắc quyết định hỗ trợ người dân trong nạn đói năm 1945. Đối với ai ghé thăm Đan viện Châu Sơn, ngọn tháp dang dở ấy vượt qua giới hạn của một công trình để trở thành biểu tượng của lòng nhân ái, minh chứng cho triết lý sâu xa: "Sự dang dở tạo nên sự trọn vẹn của Chúa".

Khám phá không gian tâm linh và thiên nhiên tĩnh lặng

Không chỉ có thánh đường cổ kính, Đan viện Châu Sơn còn sở hữu những khu vực tham quan mang ý nghĩa tôn giáo và văn hóa đặc sắc. Nổi bật ngay phía bên tay phải thánh đường là vườn Fatima.

Vườn Fatima và biểu tượng nguồn cội dân tộc. Ở đó có tượng Đức Mẹ Fatima được đặt tại vị trí này từ hơn 60 năm trước. Vào năm 2011, nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày tôn tượng hiện diện, đan viện đã cho tôn tạo và xây dựng thành vườn Fatima khang trang để tạ ơn và ca ngợi Đức Mẹ.

Bên cạnh đó, còn có chum nước dưới chân tượng là biểu trưng cho tình yêu thương bao la, chan chứa của Đức Mẹ, gợi nhắc đến những chum rượu đong đầy trong các dịp lễ hội thiêng liêng.

Vườn tiểu cảnh hình trái tim được kiến tạo kỳ công từ những hàng cây xanh cắt tỉa gọn gàng. Phía trên hàng cây là 54 vòng tròn tượng trưng cho 54 dân tộc anh em trên dải đất hình chữ S. Dưới mặt đất là 100 viên đá hình quả trứng, gợi nhắc truyền thuyết mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng.

Anh Trịnh Đình Minh, du khách đến từ Thanh Hóa, chia sẻ: “Tôi được nghe bạn bè nhắc nhiều đến Đan viện Châu Sơn (Ninh Bình), nên vừa qua tôi quyết định về đây tham quan và nhận thấy công trình mang kiến trúc châu Âu cổ kính rất đẹp. Tôi ấn tượng nhất khi đến đây không chỉ chiêm ngắm những bức tường gạch đỏ hay các mái vòm cao mà còn là sự yên tĩnh, khiến tôi cảm thấy thư thái hơn, giảm áp lực công việc và những ồn ào của cuộc sống thường ngày”.

Với vẻ đẹp trầm mặc, hoài cổ và không gian xanh mát, Đan viện Châu Sơn ngày nay được ví von là "châu Âu thu nhỏ giữa lòng Ninh Bình", thu hút đông đảo du khách thập phương cũng như bạn bè quốc tế đến khám phá, chụp ảnh và tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.

Tuy nhiên, vì đây là một cơ sở tôn giáo nghiêm trang chuyên về đời sống cầu nguyện và tĩnh tâm, du khách khi đến tham quan cần lưu ý tuân thủ nghiêm ngặt khung giờ mở cửa và các quy định của nhà dòng. Thời gian mở cửa đón khách từ thứ hai đến thứ bảy vào buổi sáng từ 8h00 - 10h30, chiều từ 14h30 - 16h30; Chủ nhật buổi sáng từ 8h00 - 10h00, chiều từ 15h30 - 16h30.

Lưu ý, vào mùa chay (khoảng 40 ngày trước lễ Phục Sinh hàng năm), đan viện tạm ngưng đón khách tham quan để dành toàn bộ không gian cho việc tĩnh tâm và cử hành các nghi thức phụng vụ.

Đan viện Châu Sơn không chỉ là một công trình kiến trúc nghệ thuật đỉnh cao từ gạch mộc, mà còn là một không gian linh thiêng gói gọn tình người ấm áp. Nếu có dịp ghé thăm vùng đất Ninh Bình, đừng quên dành thời gian dừng chân tại nơi đây để cảm nhận sự bình yên và lắng đọng trong từng nhịp thở của thời gian.

×