Biến loại cây thân quen thành "lá chắn" chống lũ, cho thu nhập tốt, đây là một dự án xanh ở Tây Nghệ An

Trồng hơn 25.000 cây xanh

Được thành lập từ năm 2021, TreeBank là chương trình quản lý bởi Viện nghiên cứu Truyền thông phát triển (RED Communication) – thành viên của VUSTA.

Cung cấp các sáng kiến nhằm phục hồi môi trường và phát triển bền vững, TreeBank kết nối doanh nghiệp và cộng đồng thông qua các dự án xã hội có tác động thực tế: trồng cây giữ nước, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và hỗ trợ sinh kế người dân địa phương.

Thông qua Sáng kiến “Ngày Trồng Cây Cộng Đồng”, trong những năm qua, TreeBank từng bước huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức xã hội và người dân vào các hoạt động trồng cây, phục hồi sinh thái theo hướng bền vững và lâu dài.

Riêng trong năm 2025, thông qua các dự án, hơn 25.000 “mầm xanh” đã được TreeBank gieo xuống tại nhiều vùng sinh thái khác nhau trên cả nước: 11.400 cây đã được trồng tại Tây Ninh để giữ mạch nước ngầm; gần 2.000 cây tại các Khu Bảo tồn Thiên nhiên Tà Kóu (Lâm Đồng), Bình Châu - Phước Bửu giúp phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển; 2.000 cây măng Bát Độ giúp sinh kế bền vững cho bà con vùng cao Chiềng Yên (Sơn La), 5.000 cây nha Đam thắp lên hy vọng kinh tế mới trên vùng đất cát Ninh Thuận...

Tiếp nối hành trình xanh, đầu năm nay, TreeBank thực hiện dự án Tre Chống Lũ với mục tiêu trồng 50ha tre, mét ở Tây Nghệ An trong năm 2026 nhằm tạo "lá chắn" giữ đất, giữ làng, tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Trong đó, xã Tam Quang (trước đây thuộc huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An) là xã vùng đệm của Vườn Quốc gia Pù Mát, được chọn làm điểm khởi động chương trình Tre Chống Lũ.

Bà Nguyễn Thị Hương Giang - Chuyên gia kỹ thuật, đại diện Dự án Tre Chống Lũ cho biết, việc lựa chọn cây tre xuất phát từ nhu cầu thực tế, bối cảnh của địa phương, không phải từ ý tưởng trồng cây mang tính biểu trưng.

Bà con người Thái ở huyện Tương Dương cũ, tỉnh Nghệ An từ xưa đã sống theo triết lý “Hợp nặm, hợp pu”, có nghĩa là hòa hợp với sông, với núi. Tức là muốn bản làng bình yên, phải sống hài hòa với cái gốc của núi, cái nguồn của sông. Đó cũng chính là kim chỉ nam cho giải pháp sinh thái - cộng đồng, dự án "Tre Chống Lũ" của TreeBank.

Tre là loài cây bản địa, dễ trồng, rễ khỏe, có khả năng giữ đất và bảo vệ bờ sông hiệu quả, rất phù hợp với các vùng thường xuyên chịu tác động của lũ.

Trong khi đó, miền Tây Nghệ An là khu vực chịu ảnh hưởng rõ rệt của lũ quét và sạt lở trong nhiều năm. Đồng thời, nơi đây có sự đồng thuận cao của chính quyền và người dân, sẵn sàng cùng tham gia trồng và chăm sóc tre lâu dài.

"Khi cây gắn với đất và người dân gắn với cây, dự án mới có thể đi đường dài", bà Giang nhấn mạnh.

Trồng tre chống lũ-Tre Chống Lũ: Giải pháp xanh giảm thiểu rủi ro lũ lụt, thích ứng với biến đổi khí hậu

Tre Chống Lũ là dự án được thiết kế như một mô hình hợp tác xã hội, nơi doanh nghiệp, chính quyền địa phương và người dân cùng tham gia giải quyết một vấn đề chung: giảm thiểu rủi ro lũ lụt, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong mô hình này, doanh nghiệp đóng vai trò thực hiện trách nhiệm xã hội; chính quyền tạo điều kiện về đất đai và quy hoạch; người dân là lực lượng trực tiếp trồng, chăm sóc và hưởng lợi từ tre.

Hiệu quả dự án được đo lường bằng các chỉ số: tỷ lệ sống và khả năng sinh trưởng của tre tại các điểm xung yếu; mức độ ổn định bờ sông sau các mùa mưa lũ; số hộ dân tham gia trồng, chăm sóc và khai thác tre; mức độ đồng hành của doanh nghiệp thông qua các hoạt động trách nhiệm xã hội dài hạn.

Thông tin thêm về dự án, theo ông Trần Xuân Hậu – Nguyên chủ tịch Hội Nông dân huyện Tương Dương, nay là Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Xã Lượng Minh, trong những năm qua, biến đổi khí hậu nói chung và các hiện tượng thời tiết cực đoan nói riêng đang gây ra nhiều tác động ngày càng rõ nét.

Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, từ trước sáp nhập, các huyện miền Tây Nghệ An, trong đó có huyện Tương Dương, đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái trước lũ lụt, lũ ống, lũ quét, các hiện tượng thời tiết cực đoan, gắn với quản lý bền vững đất đai và tài nguyên rừng.

Huyện Tương Dương tập trung bảo vệ rừng đầu nguồn, trồng bổ sung cây bản địa tại các khu vực đất dốc, sườn đồi, ven suối và bờ sông, nơi dễ xảy ra xói mòn, rửa trôi đất và lũ lụt khi mưa lớn.

Đồng thời, huyện đã khuyến khích phát triển các mô hình nông – lâm kết hợp, vừa giúp ổn định đất, điều tiết dòng chảy mặt, vừa tạo sinh kế cho người dân. Việc huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt từ doanh nghiệp thông qua các hoạt động CSR, cũng được địa phương chú trọng.

Đánh giá về dự án “Tre Chống Lũ”, ông Hậu kỳ vọng đây sẽ là một mô hình sinh thái – nông lâm hiệu quả, góp phần giảm thiểu tác động của lũ lụt, lũ ống và lũ quét thông qua các giải pháp dựa vào thiên nhiên.

Tre là loài cây có bộ rễ chùm phát triển, sinh trưởng nhanh, phù hợp trồng theo dải, theo băng sinh học trên đất dốc, sườn đồi và ven sông, giúp giữ đất, hạn chế rửa trôi và làm giảm tốc độ dòng chảy mặt. Không chỉ mang lại giá trị sinh thái, tre còn có thể tạo sinh kế lâu dài nếu được quản lý và khai thác hợp lý.

Trong thời gian tới, các xã trên địa bàn huyện Tương Dương cũ, trong đó có xã Tam Quang sẽ tiếp tục lồng ghép các mô hình phòng, chống và giảm nhẹ rủi ro thiên tai dựa vào hệ sinh thái, trong đó có dự án “Tre Chống Lũ”, vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Định hướng trọng tâm là nhân rộng các mô hình đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm xói mòn, rửa trôi và tác động của lũ lụt; giao trách nhiệm cụ thể cho cộng đồng trong quản lý, chăm sóc và khai thác tre; đồng thời tiếp tục kêu gọi sự đồng hành lâu dài của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội thông qua các chương trình CSR.

×