Biến thân cây chuối thành phân hữu cơ dạng lỏng, một HTX tiết kiệm tới 90% chi phí phân bón

Chiều 14/5, Hội Nông dân tỉnh An Giang phối hợp với Trường Đại học Công Thương TP.HCM tổ chức hội thảo "Phân bón, cây trồng và kinh tế tuần hoàn", với chuyên đề trọng tâm: "Nghiên cứu sản xuất phân bón hữu cơ dạng lỏng từ phụ phẩm quá trình sản xuất sợi chuối tại xã U Minh Thượng".

"Đánh thức" nguồn tài nguyên phân bón hữu cơ bị lãng quên

Hội thảo nhằm tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức và triển khai các giải pháp thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và mong muốn chia sẻ kiến thức khoa học và thực tiễn về: phân bón hữu cơ, xử lý phụ phẩm nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, kết nối nhà khoa học - doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân và cơ quan quản lý nhà nước.

Tại hội thảo câu chuyện về những thân cây chuối tại vùng U Minh Thượng đã trở thành tâm điểm chú ý. Từ trước đến nay, sau khi thu hoạch buồng, thân chuối thường bị bỏ mặc trên đồng ruộng, trở thành rác thải nông nghiệp gây lãng phí. Thế nhưng, qua lăng kính của kinh tế tuần hoàn, đây lại là "nguồn tài nguyên dinh dưỡng bị khóa kín".

Theo ThS. Nguyễn Văn Long (Trường Đại học Công Thương TP.HCM), phụ phẩm cây chuối chứa lượng kali và hữu cơ rất dồi dào. Việc lựa chọn đúng "chìa khóa" công nghệ để giải phóng nguồn dinh dưỡng này sẽ quyết định trực tiếp đến khả năng cạnh tranh và biên lợi nhuận của người nông dân. Hiện nay, công nghệ xử lý đã mở ra 5 con đường sinh học đa dạng: từ ủ truyền thống, sử dụng vi sinh, men, hóa sinh, cho đến sản xuất biochar và đặc biệt là phân bón lỏng.

Tại hội thảo, ông Lâm Quốc Toàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân tỉnh An Giang, khẳng định địa phương đang nỗ lực chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp". Với diện tích gieo trồng lúa hơn 1,3 triệu ha sau sáp nhập và tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất duy trì từ 2,8% - 3%/năm, An Giang có tiềm năng khổng lồ để trở thành hình mẫu về kinh tế tuần hoàn tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Phân hữu cơ lỏng từ cây chuối giúp nông dân giảm 90% tiền phân bón

Minh chứng sống động nhất cho hiệu quả của mô hình này chính là kết quả thực tế từ Hợp tác xã (HTX) Sản xuất - Dịch vụ nông nghiệp Kênh 10 (xã U Minh Thượng).

Bà Trần Thị Vỹ, Giám đốc HTX cho biết, HTX được Trường Đại học Công thương TP Hồ Chí Minh chuyển giao sản xuất phân bón hữu cơ dạng lỏng từ phụ phẩm quá trình sản xuất sợi chuối tại huyện U Minh Thượng từ đầu năm 2024.

Qua 18 tháng, hợp tác xã đã sản xuất thành công 2.000 lít cung ứng cho thành viên hợp tác xã sử dụng trên khóm, khoai mỡ, củ lùn, cây chuối. Kết quả, nông dân trồng cây phát triển tốt, cho củ to, chuối, hạn chế sâu bệnh gây hại so với sử dụng phân hóa học trước đây.​ Kết quả, sử dụng phân hữu cơ dạng lỏng từ cây chuối có thể giúp nhà nông giảm chi phí phân bón tới 90% so với phân hóa học.

Bà Vỹ đưa ra ví dụ thực tế, với 1.000m2 đất trồng củ lùn, nông dân thường phải chi khoảng 3,8 triệu đồng cho phân U rê và DAP. Trong khi đó, nếu sử dụng 4 lít phân hữu cơ đậm đặc từ cây chuối (pha với 800 lít nước), chi phí chỉ tiêu tốn vỏn vẹn 400.000 đồng. Không chỉ rẻ, loại phân bón "tự chế" này còn giúp cây khoai mỡ, chuối, khóm phát triển tốt, củ to, trái đẹp và đặc biệt là hạn chế sâu bệnh so với canh tác hóa học truyền thống.

Tính đến nay, HTX Kênh 10 đã sản xuất thành công 2.000 lít phân bón dạng lỏng và đang hoàn tất các thủ tục pháp lý để chính thức đưa sản phẩm ra thị trường vào tháng 9/2026 với giá dự kiến 100.000 đồng/lít đậm đặc. Với hơn 2.700ha chuối tại vùng đệm U Minh Thượng, nguồn nguyên liệu là vô tận, hứa hẹn khả năng cung ứng hàng trăm nghìn lít mỗi năm cho bà con nông dân.

Nông nghiệp tuần hoàn: Mệnh lệnh từ thực tế

Nhìn rộng hơn ra bức tranh nông nghiệp cả nước, ông Nguyễn Văn Phẳng (Hội Nông dân tỉnh An Giang) nhận định, Việt Nam tạo ra khoảng 156 triệu tấn phụ phẩm mỗi năm, nhưng phần lớn vẫn bị coi là "rác". Việc đốt rơm rạ hay xả thải chăn nuôi bừa bãi không chỉ làm mất dinh dưỡng đất mà còn gây phát thải khí methane độc hại.

Trong kỷ nguyên của "Kinh tế xanh" và cam kết Net Zero vào năm 2050, nông nghiệp tuần hoàn không còn là một lựa chọn mà là một "mệnh lệnh sinh tồn". Mô hình này mang lại 3 giá trị cốt lõi: Tối ưu hóa chi phí, biến chất thải thành phân bón, năng lượng (biogas), giúp phục hồi độ phì nhiêu của đất; đa tầng giá trị, tạo ra các sản phẩm mới cao cấp như Chitosan từ vỏ tôm (chiếm 15-20% doanh thu ngành tôm) hay giá thể trồng nấm từ rơm rạ; vượt rào cản quốc tế, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe như "Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon" (CBAM) của EU, giúp nông sản Việt có giá bán cao hơn.

Tuy nhiên, để đi vào chiều sâu, vẫn còn nhiều nút thắt cần tháo gỡ, đó là tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi và sự thiếu hụt công nghệ lõi ở quy mô công nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Phẳng đề xuất cần có quy định công nhận phụ phẩm là tài nguyên, đồng thời triển khai các gói tín dụng xanh, vay ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ tái chế. Quan trọng nhất vẫn là thay đổi nhận thức của người nông dân để họ thấy được lợi ích sát sườn từ việc "đối xử tử tế" với đất đai và hệ sinh thái.

×