Bộ Nông nghiệp và Môi trường hồi đáp về kiến nghị giao đất rừng của VQG Cát Tiên cho TP Đồng Nai quản lý

Bộ Nông nghiệp và Môi trường hồi đáp kiến nghị chuyển Vườn Quốc gia liên tỉnh về địa phương quản lý

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ hồi đáp một số kiến nghị của Thành ủy TP Đồng Nai. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị chưa giao diện tích đất rừng thuộc địa giới hành chính TP Đồng Nai trong tổng số 71.187ha của Vườn quốc gia Cát Tiên về địa phương quản lý.

Cụ thể, Thành ủy TP Đồng Nai kiến nghị: “Để bảo đảm công tác quản lý, bảo vệ rừng thống nhất, đồng bộ và hiệu quả, kiến nghị Trung ương xem xét giao Thành phố Đồng Nai quản lý diện tích 45.543 ha đất rừng thuộc địa giới hành chính Thành phố trong tổng số 71.187 ha của Vườn Quốc gia Cát Tiên”.

Đối với nội dung này, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, về quy định của pháp luật, hiện nay, Trung ương chỉ quản lý một số Vườn quốc gia thuộc địa giới hành chính từ hai (02) tỉnh, thành phố trở lên theo quy định của pháp luật về Lâm nghiệp và Đa dạng sinh học và pháp luật khác có liên quan.

Trường hợp điều chuyển Vườn quốc gia về 01 địa phương quản lý có thể dẫn đến việc điều chỉnh địa giới hành chính các tỉnh, thành phố (thuộc thẩm quyền Quốc hội), đặc biệt làm chia tách diện tích rừng về các địa phương khác nhau, không phù hợp với quy hoạch Lâm nghiệp, quy hoạch Bảo tồn Đa dạng sinh học và quy định của pháp luật hiện hành.

Mặt khác, về thực tiễn quản lý, dưới sự quản lý của cơ quan Trung ương, công tác bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, phòng cháy chữa cháy rừng, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về lâm nghiệp được tăng cường, góp phần kiểm soát hiệu quả tình trạng phá rừng, khai thác lâm sản trái phép và lấn chiếm đất rừng, bảo đảm ổn định tài nguyên rừng và an ninh sinh thái.

Bên cạnh chức năng bảo tồn thiên nhiên, các Vườn quốc gia còn phát huy hiệu quả giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng thông qua nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, phát triển du lịch sinh thái và hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng vùng đệm.

Hiện nay, Vườn Quốc gia Cát Tiên còn là trung tâm cứu hộ động vật hoang dã có quy mô và năng lực lớn của khu vực phía Nam, thực hiện tiếp nhận, cứu hộ và tái thả động vật hoang dã cho phạm vi từ Đà Nẵng trở vào Nam; không chỉ phục vụ riêng địa bàn Đồng Nai hoặc Lâm Đồng.

Vườn quốc gia Cát Tiên hiện được đánh giá là một trong những mô hình quản lý rừng đặc dụng tiêu biểu, hiệu quả hàng đầu thế giới. Vườn đã được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN công nhận đạt Danh lục Xanh (Green List) đối với toàn bộ Vườn quốc gia (Vườn đầu tiên được công nhận tại Việt Nam) và được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới.

Đây là những danh hiệu quốc tế có giá trị đặc biệt quan trọng, được xây dựng qua quá trình đầu tư lâu dài với sự tham gia, hỗ trợ của Nhà nước và nhiều tổ chức quốc tế. Vì vậy, việc thay đổi mô hình quản lý có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến tính ổn định, tính toàn vẹn của hệ sinh thái, đồng thời tác động trực tiếp đến việc duy trì các tiêu chuẩn của hệ sinh thái và cảnh quan tự nhiên đã được các tổ chức quốc tế phong tặng, công nhận và cam kết quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.

Tiềm ẩn nguy cơ phân mảnh hệ sinh thái, ảnh hưởng đến tính thống nhất trong công tác bảo tồn

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết thêm, xét trên góc độ cơ sở khoa học và quản lý ngành, các Vườn Quốc gia thuộc Trung ương hiện đang quản lý gần 270.000 ha rừng, chỉ chiếm khoảng 0,018% diện tích rừng của cả nước, là nơi đại diện cho các hệ sinh thái rừng tiêu biểu, lưu giữ nhiều loài động, thực vật quý hiếm, nguy cấp có giá trị cao nhất cả nước về đa dạng sinh học và nguồn gen.

Đây là những khu rừng đặc dụng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đại diện cho nhiều hệ sinh thái rừng tiêu biểu của Việt Nam, đồng thời mang tầm quan trọng khu vực và quốc tế về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Các Vườn quốc gia này hiện lưu giữ, bảo tồn, cứu hộ và tái hoang dã nhiều loài động, thực vật quý, hiếm, nguy cấp có giá trị cao về đa dạng sinh học và nguồn gen, trong đó có nhiều loài đặc hữu, loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN).

Không chỉ có vai trò bảo tồn thiên nhiên, các Vườn quốc gia thuộc Trung ương quản lý còn là nơi tích lũy dữ liệu dài hạn về tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, biến động hệ sinh thái và tác động của biến đổi khí hậu, phục vụ nghiên cứu, theo dõi và xây dựng chính sách quản lý tài nguyên thiên nhiên ở tầm quốc gia.

Với vai trò đó, các Vườn quốc gia này được xem như những “phòng thí nghiệm tự nhiên” và “phòng thử nghiệm chính sách” quan trọng để thí điểm, kiểm chứng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách trước khi nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Do có diện tích lớn, địa bàn trải rộng trên nhiều tỉnh, thành phố và bao gồm nhiều vùng sinh thái khác nhau, các Vườn quốc gia này là hiện trường thực tiễn quan trọng để kiểm nghiệm hiệu quả các cơ chế quản lý liên vùng, liên ngành về bảo tồn thiên nhiên và phát triển rừng bền vững.

Thông qua thực tiễn quản lý, các cơ quan nhà nước có cơ sở xây dựng, hoàn thiện các định mức kinh tế - kỹ thuật đặc thù cho bảo tồn thiên nhiên, phục hồi hệ sinh thái, cứu hộ động vật hoang dã, chi trả dịch vụ môi trường rừng, du lịch sinh thái, giám sát đa dạng sinh học và thích ứng biến đổi khí hậu, những lĩnh vực đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao và cần có “hiện trường chuẩn” để theo dõi, thử nghiệm và tổng kết thực tiễn.

Vì vậy, các Vườn quốc gia thuộc Trung ương quản lý không chỉ thực hiện chức năng quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát triển rừng bền vững đơn thuần, mà còn đóng vai trò là nền tảng thực tiễn và khoa học quan trọng phục vụ hoạch định chiến lược quốc gia về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học, quản lý và phát triển tài nguyên rừng bền vững; đồng thời góp phần khẳng định cam kết và vị thế của Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu, điều ước và sáng kiến quốc tế về bảo tồn thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Việc chuyển giao cho Thành phố Đồng Nai quản lý một phần diện tích đất rừng thuộc địa giới hành chính địa phương trong tổng số 71.187 ha của Vườn quốc gia Cát Tiên sẽ dẫn đến chia cắt quản lý theo địa giới hành chính, tiềm ẩn nguy cơ phân mảnh hệ sinh thái, ảnh hưởng đến tính thống nhất trong công tác bảo tồn, có thể làm suy giảm hiệu quả quản lý và tác động trực tiếp đến mục tiêu bảo tồn lâu dài của Vườn quốc gia.

Thực tiễn xu hướng quốc tế cũng cho thấy, đối với các Vườn quốc gia có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học, quy mô lớn và tính liên vùng, liên tỉnh cao, nhiều quốc gia đều duy trì mô hình quản lý tập trung ở cấp Trung ương thông qua các cơ quan chuyên trách quốc gia về lâm nghiệp và bảo tồn thiên nhiên.

Tại Hoa Kỳ, hệ thống Vườn quốc gia do Cơ quan Công viên quốc gia trực thuộc Bộ Nội vụ Liên bang quản lý; tại Nam Phi do cơ quan trực thuộc Bộ Môi trường quản lý; tại Australia, các Vườn quốc gia quan trọng được Chính phủ Liên bang trực tiếp quản lý. Tại Trung Quốc, hệ thống Vườn quốc gia được quản lý thống nhất bởi Cục Công viên quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia trực thuộc Cục Lâm nghiệp và Đồng cỏ Quốc gia Trung Quốc. Trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia và Thái Lan cũng quản lý Vườn quốc gia theo hướng tập trung ở cấp Trung ương.

Từ những cơ sở này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị chưa giao diện tích đất rừng thuộc địa giới hành chính Thành phố Đồng Nai trong tổng số 71.187 ha của Vườn quốc gia Cát Tiên về Thành phố Đồng Nai quản lý.

×