Bộ trưởng Bộ Công an nêu cơ chế “không truy cứu trách nhiệm hình sự” khi khắc phục hậu quả

Sáng 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Dự thảo dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua ngày 24/8 tại kỳ họp không thường lệ.

Khắc phục toàn bộ hậu quả, có thể được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự

Báo cáo về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, so với dự thảo Chính phủ trình, dự thảo Nghị quyết sau tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội giữ nguyên kết cấu 3 chương với 13 điều; sửa đổi 11/13 điều, giữ nguyên 2 điều (Điều 1, Điều 2); cơ bản giữ các nội dung chính sách lớn của dự thảo Nghị quyết.

Về các nguyên tắc thực hiện (Điều 3), Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 5 Điều 3 dự thảo Nghị quyết để bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án, quyết định xử lý kỷ luật đã có hiệu lực pháp luật.

Đồng thời bỏ quy định tại khoản 6 Điều 3 dự thảo Nghị quyết vì các quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Về các điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự trong dự thảo, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý điều 5 dự thảo nghị quyết theo hướng không quy định người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện, xử lý tội phạm là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự.

Việc này bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý tại nghị quyết 29/2026 của Quốc hội.

Cũng theo Bộ trưởng, có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân loại mức độ thiệt hại và quy định "ngưỡng" mức độ thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền.

Về ý kiến này, Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng mục tiêu xuyên suốt của dự thảo nghị quyết này là lấy kết quả khắc phục hậu quả để làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự. "Nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc miễn trách nhiệm hình sự, tùy từng giai đoạn tố tụng", ông nói.

Với vụ việc, vụ án đặc biệt nghiêm trọng, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết quy định hiện hành đã có cơ chế đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đồng thời, dự thảo nghị quyết đã có các quy định để phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng các quy định của nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm. Chính vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo.

Bộ trưởng cho biết tiếp thu ý kiến của đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉ đạo các cơ quan chức năng đưa các nội dung này vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), hiện đang trình Quốc hội.

Gỡ tâm lý e ngại, né tránh nhưng không hợp pháp hóa vi phạm

Đại diện cơ quan thẩm tra, báo cáo tóm tắt ý kiến dự kiến tiếp thu giải trình, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo hướng: vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực; vừa tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp có sai sót rủi ro nhưng không vụ lợi vì lợi ích chung.

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đây là định hướng cần thiết để tháo gỡ tâm lý e ngại, né tránh, khơi thông nguồn lực khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không tạo khoảng trống để hợp pháp hóa vi phạm.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng tán thành việc bổ sung trách nhiệm báo cáo định kỳ và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng chính sách. Tuy nhiên, báo cáo hàng năm cần phản ánh số lượng, tính chất vụ việc áp dụng từng cơ chế, kết quả tạm hoãn, giá trị khắc phục hậu quả, thu hồi tài sản; các trường hợp có quan điểm khác nhau và khó khăn vướng mắc để đánh giá thực chất hiệu quả của Nghị quyết.

×