Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có thẩm quyền quyết định những gì đối với Ban Chỉ huy quân sự cấp xã?

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định tổ chức, biên chế, chức danh của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã

Theo tư vấn của Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP.HCM, cần phân biệt giữa quy định đang có hiệu lực tại Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP với các nội dung được đề xuất trong Dự thảo Luật.

Nếu Dự thảo được Quốc hội thông qua, địa vị pháp lý, cơ cấu nhiệm vụ và đội ngũ sĩ quan của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ được luật hóa rõ hơn, thay vì chủ yếu được quy định ở nghị quyết của Chính phủ.

Theo quy định đang có hiệu lực, khoản 2 Điều 5 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định về tổ chức, biên chế, nhiệm vụ và các chức danh của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đồng thời phải bảo đảm không làm tăng tổng biên chế theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Đây là thẩm quyền quan trọng, bởi Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được tổ chức trong hệ thống quân sự địa phương nhưng có quan hệ trực tiếp với cấp ủy, chính quyền và các lực lượng tại cơ sở.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, quy định này cho phép Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định cụ thể cách thức tổ chức bộ máy, bố trí biên chế, xác định các chức danh và nhiệm vụ phù hợp với từng giai đoạn, trên cơ sở mô hình chung đã được Chính phủ xác lập.

Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 3 Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở riêng.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là những nội dung thể hiện rõ vai trò của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trong việc bảo đảm mô hình Ban Chỉ huy quân sự cấp xã được tổ chức thống nhất trên toàn quốc, đặc biệt về tổ chức bộ máy, biên chế, chức danh và các điều kiện bảo đảm hoạt động.

Tuy nhiên, Dự thảo Luật mới cho thấy cách tiếp cận đang thay đổi: nhiều nội dung cốt lõi về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ được quy định trực tiếp trong luật, thay vì chỉ giao cho Bộ trưởng quyết định trong khuôn khổ nghị quyết.

Luật hóa Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, làm rõ các chức danh sĩ quan

Theo Dự thảo Luật, Điều 9 của Dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 20 Luật Dân quân tự vệ, đồng thời đặt tên điều này là “Ban Chỉ huy quân sự cấp xã”.

Đáng chú ý, Dự thảo xác định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Dự thảo cũng đưa trực tiếp vào Luật Dân quân tự vệ quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có chức năng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền thực hiện quản lý nhà nước về quân sự, quốc phòng; tổ chức xây dựng, quản lý, chỉ huy, điều hành đơn vị và lực lượng vũ trang thuộc quyền, sẵn sàng chiến đấu và thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trên địa bàn.

Đặc biệt, Dự thảo quy định cụ thể hệ thống nhiệm vụ của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, từ tham mưu xây dựng nền quốc phòng toàn dân, quản lý lực lượng dân quân, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng lực lượng dự bị động viên, tuyển quân, xây dựng khu vực phòng thủ đến phối hợp với Công an và các lực lượng khác.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, điểm đáng chú ý nhất là Dự thảo không chỉ luật hóa mô hình Ban Chỉ huy quân sự cấp xã mà còn cho thấy vai trò của sĩ quan quân đội chính quy tại cấp xã được xác lập rõ hơn trong hệ thống chức danh sĩ quan.

Cụ thể, Dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 11 Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó bổ sung các chức danh:

Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã;

Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã;

Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Đây là điểm rất đáng chú ý bởi, nếu được thông qua, các chức danh này sẽ được đặt trong hệ thống chức vụ của sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong khi đó, theo mô hình đang được quy định tại Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã gồm Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó, các trợ lý và nhân viên chuyên môn kỹ thuật.

Như vậy, Dự thảo đang tạo ra một bước chuyển quan trọng theo hướng chính quy hóa đội ngũ chỉ huy quân sự cấp xã, trong đó Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng và Chính trị viên phó được xác định trong hệ thống chức vụ sĩ quan.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, điều này cũng lý giải vì sao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh chủ trương đưa sĩ quan quân đội chính quy về cấp xã tại phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 27/7/2026.

Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cho biết việc giải thể 145 Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực gắn với chủ trương đưa quân nhân chính quy về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã và nhấn mạnh:

“Đây là lần đầu tiên trong lịch sử quân đội, chúng tôi đưa sĩ quan chính quy về cấp xã.”

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, với cách thiết kế của Dự thảo, có thể thấy vai trò của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng không còn chỉ được nhìn nhận ở việc quyết định tổ chức, biên chế, nhiệm vụ và chức danh theo nghị quyết, mà còn nằm ở việc tổ chức triển khai một mô hình đã được luật hóa, bảo đảm sự thống nhất về tổ chức, nhân sự và hoạt động của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã trong toàn quân.

Một điểm đáng chú ý khác là Dự thảo bổ sung khoản 4 Điều 20 Luật Dân quân tự vệ, quy định Ban Chỉ huy quân sự cấp xã có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và trụ sở riêng; việc quản lý, sử dụng con dấu thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Như vậy, nếu Dự thảo được thông qua, những nội dung cốt lõi về địa vị pháp lý của Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ được nâng lên thành quy định của luật, còn Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức triển khai, quy định và quản lý các nội dung thuộc thẩm quyền.

Đáng chú ý, Dự thảo cũng cho thấy một số thẩm quyền cụ thể sẽ được phân định trực tiếp cho Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Chẳng hạn, Dự thảo sửa đổi Điều 29 Luật Nghĩa vụ quân sự theo hướng hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị hết độ tuổi hoặc không còn đủ sức khỏe phục vụ trong ngạch dự bị được giải ngạch theo quyết định của Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là dấu hiệu cho thấy mô hình mới không chỉ tăng cường nhân sự chính quy ở cấp xã mà còn tăng trách nhiệm và thẩm quyền thực tế của cơ quan quân sự cấp xã, trong khi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng giữ vai trò định hình, tổ chức và bảo đảm sự thống nhất của hệ thống.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cũng lưu ý, các nội dung nêu trên về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng là những nội dung dự kiến sửa đổi, chưa phải quy định đã có hiệu lực.

Vì vậy, ở thời điểm hiện nay, việc xác định thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đối với Ban Chỉ huy quân sự cấp xã vẫn phải căn cứ Nghị quyết số 66.12/2026/NQ-CP và các văn bản pháp luật đang có hiệu lực. Chỉ sau khi Quốc hội thông qua luật và luật có hiệu lực, các quy định sửa đổi mới được áp dụng chính thức.

×