Bộ trưởng Bộ Tư pháp: Dừng ngay hòa giải nếu phát hiện hành vi đe dọa tính mạng, xâm phạm bí mật Nhà nước

Sáng 10/8, tại Hội trường, Quốc hội thảo luận về Luật Hoà giải ở cơ sở. Sau khi lắng nghe các ý kiến của Đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình hàng loạt vấn đề trong đó có có cơ chế bầu, chỉ định hoà giải viên; hoà giải bằng công nghệ trực tuyến hoặc cơ chế hỗ trợ chi phí cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Làm rõ cơ chế chỉ định, bầu hoà giải viên

Thứ nhất, về cơ chế bầu và chỉ định hòa giải viên, việc tiếp tục duy trì cơ chế bầu, kết hợp bổ sung hình thức chỉ định hòa giải viên trong dự thảo Luật là giải pháp kế thừa các quy định pháp luật hiện hành.

Đây là giải pháp tối ưu nhằm hài hòa giữa tính tự quản cộng đồng và bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước. Bản chất tự quản và dân chủ của hoạt động ở cơ sở khiến hình thức bầu vẫn là phương thức chủ đạo, giúp cộng đồng dân cư trực tiếp lựa chọn người có uy tín, am hiểu phong tục, tập quán, được người dân tín nhiệm để thực hiện hòa giải.

Điều này xây dựng niềm tin của người dân, tránh tình trạng hành chính hóa một thiết chế vốn mang tính xã hội và tự nguyện.

Tuy nhiên, theo ông Tùng qua tổng kết thực tiễn và những vướng mắc, dự thảo Luật đã bổ sung cơ chế chỉ định trong một số trường hợp không thể bầu để bảo đảm hoạt động thường xuyên của tổ hòa giải, không bị vướng mắc. Cơ bản, các vị đại biểu Quốc hội đồng tình với nội dung về bầu và chỉ định.

Về hình thức bầu, trong khoản 2 Điều 8 dự thảo Luật quy định các hình thức bầu rất đa dạng, không cứng nhắc. Có thể lấy ý kiến bằng phiếu, biểu quyết công khai tại cuộc họp, bỏ phiếu kín hoặc biểu quyết trực tuyến.

“Chúng tôi sẽ nghiên cứu thêm ý kiến đại biểu, ví dụ biểu quyết qua mạng xã hội, qua hình thức phù hợp để phát huy hiệu quả; không nhất thiết phải bầu trong một thời điểm, có thể quy định trong thời hạn một ngày, hai ngày, ba ngày để người dân tham gia đầy đủ”, Bộ trưởng Tùng nói.

Chúng tôi sẽ nghiên cứu cụ thể hóa thêm, nếu cần thiết sẽ quy định trong văn bản dưới luật. Đưa vào luật sẽ quá chi tiết.

Chúng tôi cũng sẽ nghiên cứu để giải trình rõ hơn quy định về tiêu chuẩn hòa giải viên tại Điều 7, hình thức bầu, trình tự bầu, xác định tỷ lệ đại biểu đại diện gia đình tham gia, xác định kết quả bầu theo ý kiến đại biểu để hoàn thiện.

Vấn đề thứ hai, nhiều đại biểu quan tâm đến phạm vi hòa giải ở cơ sở tại Điều 7: mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật nào được hòa giải, vi phạm nào không được hòa giải.

Bộ trưởng Tư Pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, bản chất các vi phạm pháp luật được hòa giải ở cơ sở là các mâu thuẫn, tranh chấp và vi phạm pháp luật, trừ các trường hợp xâm phạm an ninh quốc gia, vi phạm điều cấm và đã đến ngưỡng phải xử lý về mặt hình sự, hành chính như quy định tại Điều 3 dự thảo Luật.

Một số ý kiến đại biểu Quốc hội băn khoăn về việc phân định rõ hơn để hòa giải viên có thể thực hiện, tránh trường hợp những vi phạm mang tính chất hình sự hoặc hành chính, lẽ ra phải xử lý hình sự, hành chính, lại đưa ra hòa giải.

Chúng tôi chia sẻ vấn đề này và xin báo cáo thêm: Dự thảo Luật quy định nguyên tắc, không thể quy định quá chi tiết. Trong dự thảo Nghị định cụ thể hóa các quy định của Luật, nội dung này được làm rõ thêm.

Các loại vi phạm pháp luật có thể hòa giải bao gồm vi phạm pháp luật chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và xử lý vi phạm hành chính. Nội dung này đã được quy định trong dự thảo Luật.

Áp dụng linh hoạt quy định "hoà giải online" ở vùng sâu, vùng xa

Các hành vi có dấu hiệu vi phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội thấp, chưa đủ định lượng để xử phạt hoặc khởi tố. Vụ việc có dấu hiệu tội phạm nhưng thuộc trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại cũng có thể hòa giải ở cơ sở.

Đối với vi phạm về phòng, chống bạo lực gia đình nhưng chưa gây hậu quả nghiêm trọng, việc hòa giải được khuyến khích để ngăn chặn tái diễn và hàn gắn quan hệ gia đình.

Đối với vi phạm pháp luật của người chưa thành niên, các hành vi vi phạm được cơ quan có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng theo Luật Xử lý vi phạm hành chính hoặc biện pháp thay thế xử lý hành chính như giáo dục tại xã, phường, thị trấn cũng không nhất thiết phải áp dụng biện pháp xử lý hành chính, có thể thực hiện hòa giải ở cơ sở.

Đối với vi phạm pháp luật khác mà pháp luật cho phép các bên tự thỏa thuận, những vi phạm nhỏ cũng có thể hòa giải. Việc áp dụng cụ thể sẽ có hướng dẫn thêm trong các văn bản dưới luật của Chính phủ.

Dự thảo Luật cũng quy định rõ, nếu trong quá trình hòa giải, hòa giải viên phát hiện hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, đe dọa tính mạng, xâm phạm bí mật nhà nước thì phải có nghĩa vụ dừng hòa giải ngay.

Dự thảo Luật cũng quy định rõ, nếu trong quá trình hòa giải, hòa giải viên phát hiện hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, đe dọa tính mạng, xâm phạm bí mật nhà nước thì phải có nghĩa vụ dừng hòa giải ngay.

Một số đại biểu đề cập quy định về thời hạn. Nguyên tắc ở đây là xác định rõ, nếu trong quá trình hòa giải có cơ sở xác định hành vi là tội phạm hoặc thuộc hành vi phải xử lý vi phạm hành chính thì trách nhiệm của hòa giải viên là dừng ngay cuộc hòa giải và báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Chúng tôi sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến đại biểu, rà soát kỹ lưỡng, làm rõ, hoàn thiện nội dung cần bổ sung, điều chỉnh trong dự thảo Luật; nội dung nào tiếp tục quy định trong văn bản hướng dẫn.

Theo Bộ trưởng Tùng: Một vấn đề nữa liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin. Nhiều đại biểu quan tâm, nhất là vấn đề hòa giải trực tuyến, Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đề nghị không quy định, tuy nhiên, nhiều đại biểu khác tán thành hình thức trực tuyến nhưng đề nghị có quy định cụ thể hơn về một số nguyên tắc để bảo đảm chặt chẽ và thực hiện đúng mục đích. Đồng thời, cần lưu ý trực tuyến không phải hình thức áp dụng cứng nhắc.

Một số vấn đề liên quan đến chính sách hòa giải ở khu vực đồng bào dân tộc miền núi, vùng còn nhiều khó khăn. Dự thảo Luật có nhiều quy định mới, bổ sung so với luật hiện hành để khắc phục những bất cập.

Về ý kiến của một số đại biểu hỗ trợ kinh phí cho người hoà giải ở cơ sở tại vùng đồng bào dân tộc, vùng khó khăn, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nói: “Bộ xin nghiên cứu tiếp thu ý kiến của đại biểu, tinh thần của chúng tôi là muốn đưa vào chi tiết, tuy nhiên có những ràng buộc nhất định liên quan đến việc thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước”.

×