Bốn nước xuất khẩu gạo lớn ở châu Á đua nhau bán gạo sang Trung Quốc, Trung Quốc thích mua loại gạo gì của Việt Nam?

Trung Quốc tăng cường mua gạo từ các nước Đông Nam Á

Bản tin ngành hàng lúa gạo mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) dẫn báo cáo của S&P Global cho biết, Trung Quốc đang nổi lên như một động lực then chốt của thị trường gạo châu Á nhờ nhu cầu nhập khẩu mạnh mẽ và rất nhạy cảm về giá, điều này đang định hình các dòng chảy thương mại trong khu vực. Cạnh tranh giá giữa các nước xuất khẩu, đặc biệt là Myanmar, Pakistan, Thái Lan và Việt Nam – đang ngày càng gay gắt khi các nhà cung cấp cạnh tranh để giành thị phần của Trung Quốc.

Các thương nhân cho biết, mô hình mua hàng của Trung Quốc ngày càng linh hoạt, với việc nhập khẩu từ bất kỳ nguồn nào có mức giá hấp dẫn nhất, khiến nhu cầu Trung Quốc trở thành yếu tố chi phối hướng giá cả khu vực.

Myanmar là một trong những nước hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng này. Trung Quốc đã nhập khoảng 1,04 triệu tấn gạo từ Myanmar trong năm 2025, tăng khoảng 85% so với cùng kỳ năm trước, và dự kiến vẫn sẽ là khách hàng lớn nhất của Myanmar trong năm 2026.

Bản tin của VFA cho biết, người mua Trung Quốc ưa chuộng gạo hạt trung bình và gạo tấm. Các nhà xuất khẩu tin rằng Myanmar có thể giữ thị phần trừ khi khoảng cách giá với các đối thủ mở rộng đáng kể. Nhu cầu mạnh mẽ từ Trung Quốc đang giúp ổn định thương mại khu vực, ngay cả khi giá gạo toàn cầu vẫn cạnh tranh và người mua tìm kiếm nguồn cung rẻ hơn.

Nhìn chung, vai trò của Trung Quốc như một người mua lớn và linh hoạt đang củng cố vị thế trung tâm trong thị trường gạo châu Á. Sự sẵn sàng chuyển đổi nhà cung cấp dựa trên khả năng cạnh tranh về giá đang giữ cho thị trường xuất khẩu năng động và có khả năng tiếp tục ảnh hưởng đến biến động giá cả và dòng chảy thương mại trên khắp châu Á trong năm 2026.

Trung Quốc thích mua loại gạo gì nhất?

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu gạo lớn và truyền thống của Việt Nam. Với lợi thế về địa lý và sự tương đồng trong văn hóa, sản phẩm gạo của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc đã được người dân Trung Quốc đón nhận, tiêu dùng. Việt Nam đã xuất khẩu đa dạng chủng loại gạo sang Trung Quốc, như gạo trắng, gạo thơm, gạo japonica, gạo nếp…

Trong giai đoạn từ năm 2019 - 2020 thị trường Trung Quốc chủ yếu nhập khẩu gạo tẻ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, họ nhập khẩu nhiều gạo nếp, có năm lượng nhập khẩu lên tới 600.000 - 700.000 tấn.

Thống kê cho thấy, 11 tháng năm 2025, Trung Quốc đã nhập khẩu trên 686.000 tấn gạo của Việt Nam, chiếm khoảng 9% thị phần, tăng hơn 165% so với cùng kỳ và có xu hướng tiếp tục nhập khẩu để dự trữ.

Ngay khi nhìn nhận thị trường Trung Quốc có tín hiệu tốt trở lại từ cuối năm 2024 và ba tháng đầu năm 2025, Bộ Công Thương đã kịp thời tổ chức hai đoàn xúc tiến. Một đoàn sang Quảng Châu, Quảng Đông vào tháng 6/2025 và một đoàn do lãnh đạo Bộ dẫn đầu làm việc với các đối tác tại Mỹ trong tháng 8/2025. Nhờ cách tiếp cận chủ động này, kim ngạch xuất khẩu gạo sang Trung Quốc đã có bước phát triển đáng chú ý, với mức tăng trưởng trên 165% so với thời gian trước.

Trung Quốc là quốc gia đông dân và người dân có thói quen ăn cơm hằng ngày. Thói quen này đã đi vào văn hóa ẩm thực của người Trung Quốc, do đó, nhu cầu tiêu dùng đối với gạo tại thị trường này là rất lớn. Trung Quốc cũng là quốc gia sản xuất và có sản lượng gạo lớn nhất toàn cầu. Đáng chú ý, hiện dòng gạo ST đang được ưa chuộng tại thị trường Trung Quốc vì nhiều lần được chứng nhận gạo ngon nhất thế giới.

Tuy nhiên, thị trường này đã nâng tiêu chuẩn về chất lượng gạo lên so với trước. Từ gạo thơm, gạo cao cấp, gạo ST24, ST25… đều rất khắt khe về chất lượng và mẫu mã bao bì. Còn gạo chế biến, Trung Quốc chỉ nhập gạo giá rẻ, số lượng lớn. Mặt khác, tại thị trường Trung Quốc, gạo Việt Nam đang phải cạnh tranh mạnh mẽ với gạo cùng loại đến từ Thái Lan, Campuchia. Đây đều là những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, không chỉ có chất lượng gạo tốt mà bao bì cũng rất hấp dẫn.

Để gạo Việt tiếp tục phát huy và tận dụng lợi thế của mình tại thị trường này, đồng thời, duy trì tỷ trọng gạo Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Trung Quốc, các chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa công tác xúc tiến thương mại nhằm thâm nhập vào các khu vực tiềm năng của nước bạn.

Đặc biệt, chú trọng xây dựng thương hiệu gạo để thị trường dễ nhận biết và dễ chọn lựa, sử dụng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần nắm rõ quy định cũng như thủ tục xuất khẩu gạo. Đồng thời, cần tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt. Gạo phải được kiểm tra và sàng lọc cẩn thận từ giai đoạn thu hoạch đến chế biến tại nhà máy.

×