Bột chuối xanh chế biến sâu, vì sao lại là hướng đi mới cho kinh tế nông nghiệp ngành chuối Việt Nam?

Sức mạnh của chế biến sâu và tư duy kinh tế nông nghiệp

Bột chuối xanh về cơ bản, là những quả chuối non được thu hoạch ở độ già thích hợp, cắt lát, sấy khô và nghiền mịn.

Tuy nhiên, giá trị cốt lõi khiến sản phẩm này tạo nên một làn sóng tìm kiếm trên toàn cầu chính là tinh bột kháng (Resistant Starch - loại RS2).

Khác với tinh bột thông thường, tinh bột kháng không bị tiêu hóa ở dạ dày hay ruột non mà đi thẳng xuống đại tràng.

Tại đây, chúng đóng vai trò như một loại prebiotic (thức ăn nuôi dưỡng lợi khuẩn), giúp phục hồi hệ tiêu hóa, tạo cảm giác no lâu hỗ trợ quản lý cân nặng và đặc biệt là không làm tăng chỉ số đường huyết sau khi ăn.

Chị Nguyễn Hồng Hạnh phường Thảo Điền, TP.HCM, một người theo đuổi lối sống xanh chia sẻ: "Trước đây mình thường tìm mua bột chuối xanh nhập khẩu từ Úc với giá rất đắt để làm sinh tố và nướng bánh ăn kiêng cho gia đình.

Gần đây, biết Việt Nam mình cũng đã sản xuất được bột chuối xanh sấy lạnh với chất lượng không hề thua kém, mình đã chuyển hẳn sang dùng hàng nội địa. Vừa tốt cho sức khỏe, vừa ủng hộ nông sản trong nước".

Thay vì bán một nải chuối tươi với áp lực tiêu thụ trong vòng vài ngày, việc chế biến thành bột chuối xanh đã mở ra một vòng đời mới cho nông sản: Hạn sử dụng kéo dài cả năm, dễ dàng vận chuyển và tối ưu hóa chi phí logistics khi xuất khẩu.

Từ một túi bột chuối xanh, người tiêu dùng có thể biến tấu đa dạng: Pha sinh tố, làm bánh, nấu cháo, làm mì pasta hay ngũ cốc dinh dưỡng... Nó thậm chí trở thành nguyên liệu cao cấp cho ngành dược phẩm và thực phẩm chức năng.

Hãy nhìn vào câu chuyện của bột nghệ, bột cacao hay bột trà xanh (Matcha) của Nhật Bản. Ban đầu, chúng cũng chỉ là nông sản thô, nhưng khi được chuẩn hóa quy trình, làm thương hiệu bài bản và kể đúng câu chuyện giá trị, chúng đã trở thành những ngành hàng triệu, thậm chí tỷ USD trên thị trường quốc tế.

Bột chuối xanh Việt Nam hoàn toàn có thể làm được điều đó nếu tận dụng tốt làn sóng sản phẩm OCOP và xu hướng tiêu dùng xanh.

Cơ hội lớn luôn đi kèm thách thức công nghệ

Dù có lợi thế về vùng nguyên liệu lớn và chi phí cạnh tranh, hành trình đi đường dài của bột chuối xanh vẫn đối mặt với không ít rào cản về mặt kỹ thuật và thị trường.

Ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc một Hợp tác xã nông nghiệp tại tỉnh Tây Ninh chia sẻ: "Cái khó nhất của bột chuối xanh không phải là nghiền bột, mà là làm sao giữ được hàm lượng tinh bột kháng cao nhất.

Tinh bột kháng RS2 rất nhạy cảm với nhiệt độ. Nếu chỉ sấy nhiệt thông thường để tiết kiệm chi phí, cấu trúc này sẽ bị phá vỡ hoàn toàn, biến thành tinh bột đường bình thường.

Chúng tôi bắt buộc phải đầu tư hệ thống sấy lạnh, sấy thăng hoa bài bản mới mong đưa hàng vào các siêu thị lớn và xuất khẩu".

PGS.TS Kha Chấn Tuyền, Trưởng khoa Công nghệ hóa học và Thực phẩm, Trường Đại học Nông lâm TP.HCM, nhận định: "Bột chuối xanh là một hướng đi có triển vọng trong chiến lược chế biến sâu và đa dạng hoá sản phẩm của ngành chuối Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị của sản phẩm không thể chỉ dựa vào tên gọi ‘sấy lạnh’, bao bì đẹp hoặc các thông điệp quảng cáo liên quan đến tinh bột kháng".

Doanh nghiệp và hợp tác xã cần kiểm soát toàn bộ chuỗi sản xuất, từ giống chuối, vùng nguyên liệu, độ già thu hoạch, tiền xử lý, sấy, nghiền, bao gói đến bảo quản. Hàm lượng tinh bột kháng và các chỉ tiêu chất lượng phải được kiểm nghiệm định kỳ tại các phòng thử nghiệm có năng lực.

"Bột chuối xanh nên được giới thiệu là một nguyên liệu thực phẩm có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe, không phải thuốc hoặc sản phẩm có khả năng chữa bệnh. Những tuyên bố như giảm cân, điều trị tiểu đường, phục hồi hệ tiêu hóa hoặc chữa bệnh đường ruột đều cần được xem xét thận trọng và phải có bằng chứng lâm sàng phù hợp”, TS Tuyền nói thêm.

×