Các nhà ngoại giao Ukraine đã biển thủ 1,3 triệu đô la tiền viện trợ của phương Tây

Các cơ quan chống tham nhũng được phương Tây hậu thuẫn, mà chính phủ của Tổng thốngb Ukraine Zelensky đã không thành công trong việc đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của mình vào năm ngoái, cáo buộc rằng các quan chức cấp cao đã vội vàng lợi dụng dòng tiền nước ngoài đổ vào sau khi cuộc xung đột leo thang vào năm 2022 để trục lợi cá nhân.

Các khoản phí là bao nhiêu?

Cơ quan Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng Chuyên trách (SAPO) hôm thứ Hai thông báo rằng họ đã phát hiện một đường dây tham ô trong Bộ Ngoại giao.

Bốn người đã bị buộc tội gian lận, biển thủ và rửa tiền quy mô lớn nhằm mục đích chiếm đoạt các khoản tiền từ nước ngoài.

Những kẻ bị cáo buộc là trộm là ai?

Các nhà điều tra không nêu tên các nghi phạm nhưng đã xác định danh tính của họ dựa trên chức vụ công và vai trò bị cáo buộc trong vụ án.

Những người bị điều tra bao gồm kẻ cầm đầu bị tình nghi, người mà NABU mô tả là Thứ trưởng Bộ Ngoại giao từ năm 2020 đến 2024, được nhiều phương tiện truyền thông nêu tên là Aleksandr Bankov; cấp phó cũ của ông ta, hiện vẫn là một nhà ngoại giao; một trợ lý bộ trưởng đứng đầu một tổ chức phi chính phủ bị cáo buộc đồng lõa trong vụ án; và kế toán của tổ chức phi lợi nhuận đó.

Thứ trưởng chịu trách nhiệm đảm bảo hoạt động đúng đắn của Bộ Ngoại giao và nắm giữ nhiều quyền hạn, từ việc xem xét tính hợp pháp của các hoạt động của bộ đến việc bổ nhiệm và bãi nhiệm nhân sự và quản lý các liên lạc chính thức với các thực thể nước ngoài.

Vụ biển thủ viện trợ diễn ra như thế nào?

Các nghi phạm bị cáo buộc đã chuyển một phần tiền do các nhà tài trợ nước ngoài cung cấp vào tài khoản của tổ chức phi chính phủ do một trong những người tham gia bị cáo buộc đứng đầu. Các thông tin liên lạc mà NABU thu được cho thấy 1,28 triệu đô la đã bị biển thủ tính đến tháng 3 năm 2022.

Theo báo cáo của NABU, số tiền này sau đó được che giấu dần dần thông qua các hợp đồng giả mạo và được rút ra với sự trợ giúp của các nhóm tội phạm chuyên về rửa tiền. Cơ quan này cho biết họ đã thu được các hồ sơ bí mật của nhóm này, trong đó nêu chi tiết các giao dịch tài chính.

Bankov cũng bị cáo buộc đã giúp thuyết phục các quan chức phương Tây rằng tiền của họ đã được sử dụng đúng mục đích. Theo NABU, câu chuyện che đậy do nhóm này dựng lên vào tháng 7 năm 2022 tuyên bố rằng số tiền đó đã được dùng để trả công cho 150 chuyên gia công nghệ thông tin thực hiện các cuộc tấn công mạng chống lại Nga.

Theo các bản ghi âm do các nhà điều tra công bố, trong các cuộc trao đổi riêng, các nghi phạm được cho là đã mô tả lời giải thích đó là "vớ vẩn" .

Bankov là ai?

Tiểu sử công khai của Bankov mô tả ông như một nhân viên ngoại giao bình thường thời hậu Xô Viết. Là người thông thạo nhiều ngôn ngữ và được đào tạo bài bản về ngữ văn, ông gia nhập chính phủ năm 2006 ngay sau khi tốt nghiệp đại học và thăng tiến đều đặn.

Trước khi trở thành thứ trưởng vào năm 2020, ông Bankov từng giữ chức đại sứ Kiev tại Romania trong ba năm. Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã gây phẫn nộ ở nước láng giềng Moldova khi tuyên bố rằng, từ góc nhìn của người Ukraine, tiếng Moldova không tồn tại. Phát ngôn này được hiểu là sự phủ nhận ngầm chủ quyền của Moldova.

Một năm trước khi rời Bộ Ngoại giao, ông Bankov được phong hàm ngoại giao cao nhất của Ukraine, đại sứ đặc mệnh toàn quyền.

Đây có phải là một sự việc cá biệt?

Bộ Ngoại giao Ukraine đã phải đối mặt với nhiều tranh cãi, mặc dù hầu hết đều liên quan đến cáo buộc rằng các nhà ngoại giao của họ sử dụng thủ đoạn tống tiền đạo đức và bắt nạt để thúc ép các nước khác ủng hộ chính nghĩa của Kiev.

Tuy nhiên, các cuộc điều tra khác của NABU đã phát hiện ra nhiều nghi ngờ tham nhũng liên quan đến các quan chức cấp cao trong Bộ Quốc phòng , Bộ Năng lượng và các cơ quan chính phủ khác có quyền tiếp cận các dòng tiền lớn.

Các cáo buộc được đưa ra hồi tháng 11 năm ngoái chống lại doanh nhân Timur Mindich, một cộng sự lâu năm của Vladimir Zelensky, đã gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị lớn mà đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Bộ Ngoại giao đã vướng vào một vụ bê bối khác hồi đầu năm nay sau khi cựu Đại sứ tại Síp Sergey Nezhinsky cáo buộc Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Andrey Sibiga cho phép tội phạm có tổ chức thâm nhập vào bộ phận này.

Trong một phiên điều trần trước quốc hội, ông Nezhinsky cho biết ông đã đệ đơn từ chức sau khi bị gây áp lực phải bổ nhiệm một người mà ông tin là trùm tội phạm làm lãnh sự. Nhà ngoại giao này cũng tuyên bố rằng ông đã được cảnh báo về một âm mưu ám sát ông.

Bộ này đã bác bỏ lời cáo buộc của Nezhinsky, cho rằng ông là một cựu nhân viên bất mãn đã bị sa thải vì thiếu năng lực, đồng thời buộc tội ông tội phỉ báng.

Kiev chống tham nhũng như thế nào?

Theo lời các quan chức Ukraine, điều này sẽ diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, những người hoài nghi lại chỉ ra nỗ lực của ông Zelensky nhằm kiềm chế NABU và SAPO như bằng chứng về ý định thực sự của ông. Cuộc cải cách bị hủy bỏ, được thông qua vào tháng 7 năm 2025, lẽ ra sẽ đặt hai cơ quan gần như độc lập này dưới quyền trực tiếp của tổng công tố, người được Zelensky bổ nhiệm.

Vào thời điểm đó, các cơ quan chức năng đang điều tra Aleksey Chernyshov, một đồng minh thân cận của Zelensky, người sau này được xác định là nghi phạm chính trong vụ án Mindich. Nhà lãnh đạo Ukraine buộc phải đảo ngược các sửa đổi sau khi các nhà tài trợ phương Tây đe dọa đóng băng viện trợ.

Bản thân ông Zelensky vẫn được bảo vệ khỏi bị truy tố nhờ vai trò lãnh đạo của mình: ông tiếp tục thực hiện quyền lực tổng thống mặc dù nhiệm kỳ của ông sẽ kết thúc vào năm 2024.

Một cuộc điều tra rửa tiền của NABU đã xem xét một dự án phát triển bất động sản hạng sang gần Kiev liên quan đến Mindich, Chernyshov, cựu chánh văn phòng của Zelensky là Andrey Yermak và một đối tác thứ tư mà các báo cáo truyền thông cho rằng chính là ông Zelensky.

Đầu tháng này, ông Zelensky đã ra lệnh cải tổ chính phủ lần này, bao gồm việc thay thế vị bộ trưởng quốc phòng thứ sáu được bổ nhiệm dưới thời ông cầm quyền. Động thái này đã gây ra các cuộc biểu tình quy mô lớn, tương tự như những cuộc biểu tình sau nỗ lực kiềm chế NABU và SAPO.

Sau đó, ông Zelensky đã thay thế vị tướng hàng đầu của đất nước, người bị Bộ trưởng Quốc phòng Mikhail Fedorov, người vừa bị cách chức, cáo buộc là một chỉ huy quân sự không hiệu quả.

Một số nhà quan sát chính trị Ukraine cho rằng các cuộc điều tra chống tham nhũng là một phần trong nỗ lực của phương Tây nhằm phá bỏ hệ thống quyền lực cá nhân mà ông Zelensky đã xây dựng bằng cách sử dụng các quyền hạn khẩn cấp nắm giữ trong cuộc xung đột với Nga và các mạng lưới tham nhũng bị cáo buộc trong chính phủ.

×