Cán bộ khuyến nông cầm tay chỉ việc, giúp nông dân Lào Cai thay đổi tư duy trồng chè hữu cơ

Là một trong những thủ phủ chè của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, tỉnh Lào Cai hiện có hơn 16.080 ha chè, sản lượng ước đạt gần 129.000 tấn búp tươi mỗi năm.

Cây chè không chỉ phủ xanh những sườn đồi ở vùng cao mà còn là nguồn thu nhập chính của hàng nghìn hộ nông dân, góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, phương thức canh tác truyền thống dựa nhiều vào phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật hóa học đã bộc lộ không ít hạn chế.

Bài toán đặt ra cho ngành chè Lào Cai không chỉ là tăng sản lượng, mà là nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu bền vững cần phải phát triển chè theo hướng hữu cơ.

Cán bộ khuyến nông đồng hành cùng bà con trồng chè hữu cơ

Để thay đổi tư duy sản xuất của người dân, không thể chỉ dừng ở tuyên truyền. Điều cần thiết là cầm tay chỉ việc, xây dựng mô hình điểm, tạo niềm tin bằng hiệu quả thực tế.

Theo đó, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai đã triển khai hàng loạt chương trình, dự án sản xuất chè theo hướng hữu cơ tại các vùng trọng điểm.

Một trong những điểm nhấn là dự án thâm canh chè theo hướng hữu cơ quy mô 40 ha tại các xã Bản Liền, Tả Củ Tỷ, Cao Sơn.

Tại đây, bà con nông dân được tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu về quy trình trồng, chăm sóc chè hữu cơ từ cách sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học, cải tạo đất, đến quản lý dịch hại tổng hợp.

Khác với cách tập huấn lý thuyết đơn thuần, cán bộ khuyến nông đưa bà con ra tận nương chè, hướng dẫn từng thao tác cụ thể.

Từ việc ủ phân hữu cơ đúng kỹ thuật, pha chế thuốc sinh học đúng tỷ lệ, đến cách nhận diện sớm sâu bệnh hại.

Nhờ đó, người dân không còn mơ hồ với khái niệm hữu cơ, mà hiểu rõ mình phải làm gì, làm như thế nào.

Với cách làm như vậy, năng suất chè tại vùng dự án đạt bình quân 70–75 tạ búp tươi/ha/năm. Giá bán búp tươi đạt trung bình trên 10.000 đồng/kg, cao hơn so với sản xuất truyền thống.

Ông Tráng A Pao, xã Cao Sơn chia sẻ: Trước đây, bà con chúng tôi quen dùng thuốc hóa học vì thấy hiệu quả nhanh.

Sau khi tham gia mô hình “Xây dựng thâm canh chè theo hướng hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị”, gia đình tôi được hướng dẫn cụ thể cách lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật sinh học phù hợp từng loại sâu bệnh, cách pha chế đúng liều lượng đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Không chỉ ông Pao, bà Giàng Thị Pằng cùng xã cũng bảo, ban đầu việc đeo đồ bảo hộ, xử lý bao bì thuốc đúng quy định hay ghi chép nhật ký sản xuất khiến bà thấy phiền.

Nhưng dần dần, bà hiểu đó là cách bảo vệ sức khỏe chính mình và giữ môi trường nương chè trong lành. Làm hữu cơ, mình cực hơn một chút nhưng yên tâm hơn.

Nhờ sự hướng dẫn sát sao của cán bộ khuyến nông, nhiều gia đình trồng chè đã chuyển sang làm cỏ thủ công thay vì dùng thuốc trừ cỏ.

Đồng thời, sử dụng phân bón phân hữu cơ vi sinh, sử dụng chế phẩm sinh học để kiểm soát sâu bệnh. Sau vài vụ, đất tơi xốp hơn, cây chè khỏe, búp ra đều. Đặc biệt, giá bán chè búp tươi khi sản xuất theo hướng hữu cơ cao gần gấp đôi so với trước.

Anh Vàng Văn Đường, xã Tả Củ Tỷ cho hay, trồng chè theo hướng hữu cơ, sản phẩm chè được doanh nghiệp liên kết bao tiêu với giá ổn định, đầu ra tốt hơn. Giờ thì gia đình tôi xác định làm lâu dài theo hướng hữu cơ.

Bà Nguyễn Thị Hà, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai cho biết, thời gian qua Trung tâm đã chủ động triển khai nhiều mô hình, chương trình, dự án sản xuất chè theo hướng hữu cơ tại các vùng trồng chè trọng điểm của tỉnh.

Thông qua các mô hình này, cán bộ kỹ thuật đã hướng dẫn người dân áp dụng đồng bộ quy trình canh tác hữu cơ, từ cải tạo đất, sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học đến quản lý dịch hại tổng hợp.

Việc cầm tay chỉ việc không chỉ giúp bà con nắm vững kỹ thuật mà còn từng bước nâng cao ý thức về an toàn trong sản xuất, bảo vệ môi trường sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

Theo bà Hà, điều quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong tư duy sản xuất. Người trồng chè đã mạnh dạn đổi mới cách làm, chú trọng chất lượng thay vì chạy theo sản lượng, quan tâm đến truy xuất nguồn gốc và yêu cầu của thị trường.

Đây chính là cơ sở thực tiễn để địa phương từng bước xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn và nông nghiệp sinh thái theo hướng bền vững.

Qua đánh giá thực tế, các mô hình điểm sản xuất theo hướng hữu cơ mang lại giá trị kinh tế tăng thêm từ 10–15% so với phương thức thông thường.

Đặc biệt, việc triển khai chăm sóc chè theo hướng hữu cơ đã góp phần thay đổi nhận thức của bà con về sản xuất chè sạch, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước.

Đến nay, toàn tỉnh Lào Cai có hơn 1.141 ha chè đạt tiêu chuẩn hữu cơ; bên cạnh đó còn khoảng 1.200 ha chè cổ thụ đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Đây là con số không nhỏ, phản ánh sự chuyển biến tích cực trong định hướng phát triển ngành chè.

Xây dựng chuỗi giá trị, mở rộng thị trường

Song song với chuyển giao kỹ thuật, hệ thống khuyến nông còn tích cực thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị. Thông qua việc hỗ trợ thành lập, củng cố các tổ hợp tác, hợp tác xã, nông dân có điều kiện liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm.

Sản xuất theo quy trình hữu cơ đồng bộ, có kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng giúp nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hiện nay, chè Lào Cai không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu cao như Trung Đông, châu Âu, Mỹ, Canada, Đài Loan và Trung Quốc.

Việc mở rộng diện tích chè hữu cơ được xem là chìa khóa giúp ngành chè Lào Cai nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Có thể khẳng định, kết quả đạt được không chỉ đến từ nỗ lực của người trồng chè, mà còn gắn liền với vai trò bà đỡ của hệ thống khuyến nông từ việc chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình, tổ chức sản xuất đến kết nối thị trường.

Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Lào Cai tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tăng cường liên kết giữa hợp tác xã, doanh nghiệp với người trồng chè trong tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Đồng thời, đẩy mạnh quảng bá tại các hội chợ, diễn đàn nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị gia tăng.

Hành trình phát triển chè hữu cơ ở Lào Cai không chỉ là câu chuyện về một loại cây trồng, mà còn là hành trình thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân vùng cao.

Khi người dân đã tin và chủ động làm theo quy trình hữu cơ, khi doanh nghiệp đồng hành và thị trường đón nhận, ngành chè Lào Cai hoàn toàn có cơ sở để vươn xa, khẳng định thương hiệu trên bản đồ chè trong nước và quốc tế.

×