Cần xây dựng đề án chuyển giao công nghệ kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững

Tham dự Hội nghị, có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại diện Tập đoàn Quế Lâm, đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố tham gia Chương trình hợp tác.

Chuỗi liên kết hữu cơ, kinh tế tuần hoàn - Giải pháp cho "bài toán" biến đổi khí hậu và dịch bệnh

Nông nghiệp Việt Nam là trụ cột quan trọng của nền kinh tế, giữ vai trò bảo đảm an ninh lương thực, sinh kế cho người dân, đồng thời gắn chặt với quản lý, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, ngành nông nghiệp và môi trường đang phải đối mặt với nhiều thách thức như: suy thoái tài nguyên đất, ô nhiễm môi trường; chi phí đầu vào gia tăng; yêu cầu ngày càng cao của thị trường về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc; tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và dịch bệnh, đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi.

Thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ về phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo tăng cường phối hợp, huy động nguồn lực xã hội, trong đó có sự tham gia của doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng hữu cơ - tuần hoàn - an toàn sinh học - bảo vệ môi trường.

Trong giai đoạn vừa qua, dưới sự chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ qua các thời kỳ, một số đơn vị thuộc Bộ như Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; Cục Chăn nuôi và Thú y; Vụ Khoa học và Công nghệ; Trung tâm Khuyến nông quốc gia; Báo Nông nghiệp và Môi trường,… đã phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm triển khai nhiều hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ góp phần phát triển nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn, an toàn dịch bệnh và bảo vệ môi trường.

Đại diện Tập đoàn Quế Lâm, ông Khắc Ngọc Bá, Phó Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Quế Lâm cho biết, trong thời gian qua, Tập đoàn đã tiên phong triển khai hiệu quả nhiều dự án, mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn.

Tập đoàn Quế Lâm đã xây dựng 8 nhà máy phân bón hữu cơ trên cả nước, công suất trên 1 triệu tấn/năm; tổ chức thu gom hàng chục triệu tấn phụ phẩm để tái chế thành phân hữu cơ.

Doanh nghiệp đã phát triển hàng nghìn chuỗi liên kết hữu cơ, kinh tế tuần hoàn trong trồng trọt, chăn nuôi; giúp gia tăng lợi nhuận từ 15-20% so với sản xuất thông thường, hình thành hệ thống tiêu thụ nông sản hữu cơ trên toàn quốc.

Đặc biệt, tập đoàn đã đầu tư mô hình tiêu biểu cấp quốc gia là tổ hợp nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn sinh thái 4F (Farm, Food, Feed, Fertilizer) tại TP. Huế. Mô hình không chỉ góp phần hiện thực hóa chính sách phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp mà còn là trung tâm nghiên cứu, thực nghiệm, sản xuất và đào tạo thực hành cho cán bộ quản lý, kỹ thuật viên, nông dân, sinh viên và học sinh Việt Nam.

Đánh giá về hiệu quả chương trình phối hợp, ông Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khẳng định, Tập đoàn Quế Lâm đã phối hợp và vào cuộc rất mạnh mẽ, đặc biệt trong chuyển giao công nghệ nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ.

Đối với Trung tâm Khuyến nông quốc gia, giai đoạn 2020 - 2025, Trung tâm đã chủ trì phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm và các địa phương triển khai các hoạt động khuyến nông theo hình thức hợp tác công - tư (PPP).

Các hoạt động được triển khai đồng bộ với 3 lĩnh vực chính: xây dựng mô hình trình diễn; đào tạo - tập huấn và nâng cao năng lực, biên soạn tài liệu kỹ thuật; thông tin, tuyên truyền và lan tỏa mô hình; góp phần đưa các giải pháp nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn vào thực tiễn sản xuất tại cơ sở.

Liên hệ thực tế, theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn do Trung tâm phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm thực hiện đã đạt được hiệu quả tích cực đã đạt được hiệu quả rõ rệt, không chỉ giúp cải thiện môi trường mà còn nâng cao lợi nhuận đáng kể.

Trong đó, mô hình chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ và kinh tế tuần hoàn đã được kiểm chứng rõ tính khả thi và hiệu quả.

Mô hình giúp tiết kiệm bình quân 1.387 lít nước/con, giảm mùi hôi, cải thiện đáng kể môi trường chuồng trại; hiệu quả kinh tế tăng 10–15%, giá bán sản phẩm cao hơn 25–30% so với chăn nuôi thông thường. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch tả lợn châu Phi diễn biến phức tạp, các mô hình vẫn duy trì an toàn sinh học, không phát sinh dịch bệnh, tạo niềm tin cho người chăn nuôi.

Hay như mô hình ứng dụng công nghệ vi sinh trong xử lý phụ phẩm đã giải quyết những vấn đề cốt lõi trong Đề án canh tác 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giúp giảm phát thải giảm đốt rơm rạ, giảm phát thải, cải thiện môi trường đồng ruộng và nâng cao độ phì của đất. Kết quả hạch toán cho thấy, sau khi áp dụng công nghệ này, lợi nhuận sản xuất lúa có thể tăng 23,5%, sản xuất rau tăng 12,6% so với canh tác truyền thống.

Trên cơ sở các kết quả đạt được, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đề xuất 4 nội dung để tiếp tục thực hiện hiệu quả chương trình phối hợp trong giai đoạn tới.

Theo đó, chương trình phối hợp cần nhân rộng các mô hình hiệu quả đi vào hoạt động sản xuất của bà con; phát huy vai trò của lực lượng khuyến nông, tăng cường năng lực, đào tạo người nông dân thành người nông dân chuyên nghiệp; phát triển chuỗi thu gom rác hữu cơ – sản xuất phân bón hữu cơ – thúc đẩy nông nghiệp sinh thái; xây dựng 1–2 làng điểm “Làng nông nghiệp hữu cơ – tuần hoàn”.

Chuyển giao khoa học công nghệ xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ, kinh tế tuần hoàn

Tại Hội nghị, lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố tham gia Chương trình hợp tác đã chia sẻ kinh nghiệm thực hiện, đề xuất giải pháp phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn, hữu cơ bền vững.

Ông Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế, các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn hiệu quả tại TP Huế do lực lượng khuyến nông xây dựng đã triển khai rất hiệu quả, đặc biệt là mô hình tổ hợp nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn sinh thái 4F.

Tuy nhiên, các mô hình này gặp nhiều khó khăn trong quá trình nhân rộng do nhận thức, năng lực của một bộ phận nông dân địa phương còn hạn chế. Tại Hội nghị, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế đề xuất, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia mở các lớp đào tạo, tập huấn, ứng dụng các tiến bộ công nghệ trong sản xuất hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, nâng cao mặt bằng chung nhận thức, kỹ năng cho nông dân địa phương.

Cũng là một trong những địa phương đạt nhiều kết quả trong xây dựng mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, theo bà Nguyễn Hồng Phương - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, dù là một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng rất lớn của thiên tai và biến đổi khí hậu nhưng Quảng Trị lại có lợi thế đặc thù, phù hợp để phát triển nông nghiệp xanh: địa hình, các tiểu vùng khí hậu phong phú; người nông dân ít thâm canh, ít sử dụng phân bón, thuốc BVTV, thuận lợi để chuyển đổi hữu cơ.

Trên thực tế, sau hơn 4 năm triển khai hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm, nhiều mô hình sản xuất trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã đạt kết quả tích cực. Số lượng lợn thịt theo chuỗi Quế Lâm tăng từ 900 con năm 2023 lên 1.750 con năm 2025; diện tích lúa hữu cơ tăng từ 150ha lên 450ha; diện tích xử lý rơm rạ không đốt đồng đạt 2.100ha vào năm 2025...

Từ kinh nghiệm triển khai chương trình hợp tác, bà Phương nhấn mạnh, để nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn, cần xây dựng các mô hình tiêu biểu, tạo điều kiện cho nông dân được tham quan, học hỏi thực tế. Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan cũng cần có cơ chế, chính sách khuyến khích chuyển giao khoa học kỹ thuật, công nghệ xây dựng các mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ.

Sau khi lắng nghe các ý kiến, đề xuất, tham luận của các đại biểu, phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đánh giá cao nỗ lực, đóng góp của Tập đoàn Quế Lâm trong việc phát triển nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ. Chương trình hợp tác phát triển nông nghiệp hữu cơ - kinh tế tuần hoàn đã triển khai các mô hình nông nghiệp chuyển đổi xanh hiệu quả tại 12 tỉnh, thành trên cả nước.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghệ trong nông nghiệp chuyển đổi xanh, tại Hội nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia xây dựng Đề án chuyển giao công nghệ kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2026-2035; các địa phương phát huy tính chủ động, có chính sách, cơ chế xây dựng và nhân rộng các mô hình nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn...

×