Cặp vợ chồng hiếm hoi cùng được phong Nghệ sĩ Nhân dân đợt đầu tiên: Chồng là “ông hoàng thơ ca”, vợ là con gái quan phủ

Trong lịch sử văn học nghệ thuật Việt Nam, Thế Lữ và Song Kim là cặp đôi Nghệ sĩ Nhân dân đặc biệt không chỉ bởi tài năng mà còn bởi dấu ấn sâu đậm họ để lại cho sân khấu nước nhà. Một người được xem là “ông hoàng thơ ca” của phong trào Thơ mới, người còn lại là nữ nghệ sĩ nổi tiếng xuất thân trong gia đình quan phủ ở Hà Đông xưa.

Người con gái Hà Đông xuất thân gia đình quan phủ bước lên sân khấu

Nghệ sĩ Nhân dân Song Kim tên thật là Phạm Thị Nghĩa, sinh năm 1913 tại Hà Đông cũ. Bà sinh ra trong gia đình có cha là quan phủ nên thường được nhắc đến với hình ảnh “con gái quan phủ”.

Ở giai đoạn đầu thế kỷ XX, việc một thiếu nữ xuất thân trong gia đình nền nếp bước chân vào nghệ thuật là điều không phổ biến. Khi ấy, sân khấu vẫn còn chịu nhiều định kiến xã hội. Tuy nhiên, Song Kim lại sớm bộc lộ niềm yêu thích với diễn xuất và văn nghệ.

Sở hữu vẻ đẹp thanh lịch cùng phong thái đài các, Song Kim nhanh chóng gây chú ý khi tham gia sân khấu kịch nói. Nhiều bài viết đánh giá bà là một trong những nữ diễn viên tiêu biểu của thế hệ đầu kịch nói Việt Nam.

Không chỉ được yêu mến bởi ngoại hình và phong cách biểu diễn tự nhiên, Song Kim còn được giới nghệ thuật đánh giá cao bởi sự nghiêm túc với nghề. Trong giai đoạn sân khấu còn nhiều thiếu thốn, bà vẫn bền bỉ theo đuổi nghệ thuật và góp phần đưa kịch nói Việt Nam phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Tên tuổi Nghệ sĩ Nhân dân Song Kim dần trở nên quen thuộc với khán giả yêu sân khấu thời bấy giờ. Bà tham gia nhiều vở diễn và ghi dấu ấn bằng lối diễn giàu cảm xúc, tinh tế.

Trong ký ức của nhiều thế hệ nghệ sĩ, Song Kim đại diện cho hình ảnh người nghệ sĩ nền nã, chuẩn mực và dành trọn đời cho sân khấu.

Nghệ sĩ Nhân dân Song Kim đã qua đời vào sáng ngày 23 tháng 11 năm 2008 (hưởng thọ 95 tuổi).

Mối duyên nghệ thuật với “ông hoàng thơ ca” Thế Lữ

Bước ngoặt lớn trong cuộc đời Song Kim là cuộc gặp gỡ với Thế Lữ vào năm 1936 trong buổi ra mắt vở kịch “Ghen” của Đoàn Phú Tứ.

Sau lần gặp đầu tiên, Thế Lữ mời Song Kim tham gia vai cô Mão trong vở “Gái không chồng”. Kể từ đó, bà thường xuyên xuất hiện trong các vở kịch do ông đạo diễn. Từ tình yêu nghệ thuật, cả hai dần nảy sinh tình cảm rồi trở thành bạn đời.

Thế Lữ không chỉ là một trong những nhà thơ nổi bật nhất của phong trào Thơ mới mà còn được xem là người có công lớn đưa kịch nói Việt Nam từ nghiệp dư sang chuyên nghiệp.

Ông tên thật là Nguyễn Thứ Lễ, sinh năm 1907 tại Hà Nội. Trong lĩnh vực thơ ca, Thế Lữ nổi tiếng với phong cách lãng mạn, hiện đại và được nhiều bài báo gọi là “ông hoàng thơ ca” của phong trào Thơ mới.

Sau khi kết hôn, Nghệ sĩ Nhân dân Song Kim và Thế Lữ tiếp tục đồng hành trong nhiều hoạt động nghệ thuật. Năm 1942, hai người tham gia Đoàn kịch Thế Lữ – nơi quy tụ nhiều tên tuổi lớn của văn nghệ Việt Nam thời bấy giờ như Nguyễn Tuân, Tú Mỡ hay Nguyễn Xuân Khoát.

Trong nhiều năm hoạt động nghệ thuật, Song Kim và Thế Lữ được xem là cặp đôi nổi tiếng của giới văn nghệ Việt Nam. Nếu Thế Lữ có công lớn trong việc đưa kịch nói phát triển chuyên nghiệp thì Song Kim lại là một trong những nữ diễn viên nổi bật của sân khấu hiện đại thời kỳ đầu.

Không chỉ đồng hành trong công việc, cả hai còn gắn bó với nhau trong cuộc sống suốt nhiều thập kỷ. Giữa thời kỳ nghệ thuật còn nhiều thiếu thốn, họ vẫn dành trọn tâm huyết cho sân khấu.

Cặp vợ chồng được phong Nghệ sĩ Nhân dân đợt đầu tiên

Suốt nhiều thập kỷ hoạt động nghệ thuật, Nghệ sĩ Nhân dân Song Kim ghi dấu ấn bằng sự nghiêm túc và tận tụy với nghề.

Bà tham gia hàng chục vai diễn với nhiều dạng nhân vật khác nhau, từ người phụ nữ nông thôn đến các vai chính kịch có chiều sâu tâm lý.

Ở giai đoạn sân khấu còn khó khăn, thế hệ nghệ sĩ như Song Kim và Thế Lữ phải hoạt động trong điều kiện thiếu thốn đủ bề. Dẫu vậy, họ vẫn dành toàn bộ tâm huyết cho nghệ thuật biểu diễn.

Giới chuyên môn đánh giá Song Kim là nghệ sĩ có phong cách diễn xuất chân thật, tinh tế và giàu cảm xúc. Bà không chỉ được đồng nghiệp quý trọng vì tài năng mà còn bởi tác phong làm nghề chuẩn mực.

Trong khi đó, Thế Lữ (1907 – 1989) được xem là một trong những người có vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền sân khấu kịch nói hiện đại của Việt Nam. Những đóng góp của ông trải dài từ sáng tác, đạo diễn cho tới tổ chức hoạt động sân khấu.

Tên tuổi của hai Nghệ sĩ Nhân dân gắn liền với giai đoạn hình thành và phát triển của sân khấu kịch nói Việt Nam thế kỷ XX.

Năm 1984, Nhà nước Việt Nam lần đầu tiên tiến hành xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cho các văn nghệ sĩ có nhiều đóng góp nổi bật. Song Kim và Thế Lữ đều được trao tặng danh hiệu cao quý này ngay trong đợt đầu tiên.

Đây là cặp vợ chồng hiếm hoi cùng được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân trong lần xét tặng đầu tiên của Nhà nước. Sự ghi nhận ấy được xem là phần thưởng xứng đáng cho hành trình cống hiến bền bỉ của hai nghệ sĩ đối với nền văn học nghệ thuật nước nhà.

Sau khi được phong tặng danh hiệu cao quý, Song Kim vẫn giữ cuộc sống giản dị và kín tiếng. Dù không xuất hiện nhiều trước công chúng ở giai đoạn cuối đời, bà vẫn luôn được nhắc tới như một trong những nữ nghệ sĩ tiên phong của sân khấu Việt Nam.

Ngày nay, khi nhìn lại lịch sử nghệ thuật nước nhà, tên tuổi Song Kim và Thế Lữ vẫn được nhiều thế hệ khán giả, nghệ sĩ nhắc nhớ với sự trân trọng đặc biệt.

Một người là “ông hoàng thơ ca” của phong trào Thơ mới, một người là nữ nghệ sĩ xuất thân gia đình quan phủ dành trọn đời cho sân khấu. Họ không chỉ là cặp đôi nổi tiếng của làng văn nghệ Việt Nam mà còn là biểu tượng đẹp của một thế hệ nghệ sĩ tiên phong đã góp phần đặt nền móng cho sân khấu kịch nói hiện đại Việt Nam.

×