Cây cỏ dại này sơ chế kiểu gì, đan thành thứ gì mà một "chị đẹp An Giang" bán hút hàng?

Không chỉ giữ lửa nghề truyền thống, chị còn mở ra hướng đi mới cho dòng sản phẩm "khởi nghiệp xanh", tạo việc làm ổn định cho hàng chục phụ nữ vùng biên viễn.

Cú rẽ ngang từ "duyên nợ" với cỏ dại, với làng nghề truyền thống

Sinh ra và lớn lên tại xứ lụa Tân Châu (An Giang) trong một gia đình có truyền thống làm nghề dệt chiếu uzu nổi tiếng, chị Lê Thị Phương Thảo (SN 1977), chủ cơ sở chiếu uzu và cối thủ công mỹ nghệ Tân Phú Hưng (xã An Phú, tỉnh An Giang) dường như đã thấm nhuần mùi thơm của sợi lác, sợi uzu ngay từ thuở nhỏ.

Cha chị, ông Lê Văn Tho, chính là chủ cơ sở dệt chiếu uzu lớn nhất địa phương. Thế nhưng, con đường sự nghiệp ban đầu của chị lại gắn liền với bảng đen và phấn trắng. Sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành Anh văn, chị trở thành giáo viên và theo chồng về vùng đất An Phú lập nghiệp.

Hơn mười năm đứng trên bục giảng, nghề dệt chiếu đối với chị Thảo chỉ là công việc phụ lúc nhàn rỗi để cải thiện thu nhập khi đồng lương giáo viên còn khiêm tốn. Bước ngoặt thực sự đến vào năm 2013, trong một lần thay cha dự cuộc họp tuyên dương doanh nghiệp và làng nghề truyền thống tại tỉnh. Chứng kiến sự trân trọng của các cấp lãnh đạo dành cho tâm huyết của cha mình và giá trị của chiếc chiếu truyền thống, lòng tự hào và tình yêu nghề trong chị bùng cháy mạnh mẽ.

"Lên dự họp mới biết các cấp lãnh đạo rất coi trọng nghề làm chiếu truyền thống của gia đình mình. Về nhà, tôi bàn với chồng mở cơ sở ngay tại An Phú để nối nghiệp cha", chị Thảo bồi hồi nhớ lại. Đến năm 2015, chị chính thức gác lại sự nghiệp dạy học để toàn tâm toàn ý với cơ sở chiếu Uzu và thủ công mỹ nghệ Tân Phú Hưng.

Sáng tạo từ mảnh chiếu vụn: Gần 150 sản phẩm "độc và lạ"

Với chị Thảo, nghề dệt không chỉ là sao chép lại những gì cha ông đã làm, mà phải là sự chuyển mình để phù hợp với hơi thở hiện đại. Tận dụng các nguyên liệu thiên nhiên đặc trưng của vùng đất biên giới như cây uzu, cỏ bàng, lác và lá buông, chị bắt đầu cuộc hành trình "biến tấu" đầy nghệ thuật.

Từ những chiếc chiếu, chiếc đệm thô sơ ban đầu, đến nay cơ sở của chị đã phát triển danh mục lên tới khoảng 150 sản phẩm khác nhau. Không dừng lại ở việc dệt, chị Thảo còn kết hợp nhiều kỹ thuật trang trí tỉ mỉ như vẽ tay bằng sơn, thêu ruy-băng hay thậm chí là khắc laser để tạo điểm nhấn cho sản phẩm.

Khách hàng khi đến với Tân Phú Hưng không khỏi ngỡ ngàng trước những bộ sưu tập túi xách mang đậm dấu ấn văn hóa Việt như: Bộ sưu tập Quốc hoa với hình ảnh hoa sen thanh cao; bộ sưu tập phong cảnh tái hiện di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh như: Lăng Bác, Hồ Gươm, chợ Bến Thành, Miếu Bà Chúa Xứ hay rừng tràm Trà Sư.

Điểm làm nên sự khác biệt của chị Thảo chính là tư duy kinh doanh hiện đại, luôn bắt kịp xu hướng tiêu dùng. Đặc biệt, vào dịp Tết Nguyên đán này, chị cho ra đời dòng sản phẩm trang trí Tết, gồm bộ liễn dệt từ uzu với các chữ vẽ thư pháp "Chúc Mừng Năm Mới", "Phúc – Lộc – Thọ", "An Khang – Thịnh Vượng" và các giỏ chưng hoa Tết. Nắm bắt xu hướng phụ nữ thích chụp ảnh Tết, chị sản xuất các bộ sưu tập phụ kiện chụp ảnh là những chiếc giỏ trang trí hoa mai, hoa đào và nón lá nhiều hoa văn rực rỡ.

Triết lý sản xuất của chị Thảo là tiết kiệm và bảo vệ môi trường tuyệt đối. Những tấm chiếu lớn được dùng làm túi, giỏ, balo; còn những mảnh vụn thừa lại được chị tận dụng khéo léo để làm dép, móc khóa, charm trang trí…

Chị Thảo cho biết, nhờ 100% nguyên liệu tự nhiên và quy trình sơ chế thủ công (chẻ, phơi nắng, xông khói), sản phẩm không chỉ bền bỉ (tuổi thọ 5-7 năm) mà còn càng dùng, càng bóng đẹp.

Nâng tầm giá trị “khởi nghiệp xanh"

Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, chị Thảo đã mạnh dạn vay vốn đầu tư hàng chục máy dệt để nâng cao năng suất. Nếu trước đây, hai thợ giỏi dệt tay cả ngày chỉ được 3 chiếc chiếu, thì nay với sự hỗ trợ của máy móc, sản lượng đã tăng lên gấp nhiều lần, đạt từ 200-300 sản phẩm các loại mỗi ngày.

Năm 2024, dự án "Nâng tầm giá trị của chiếc chiếu truyền thống thành những sản phẩm không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại" của chị đã xuất sắc giành giải Ba cuộc thi Ý tưởng/Dự án khởi nghiệp xanh tại TP.HCM. Đây là minh chứng cho hướng đi đúng đắn của chị khi đánh trúng tâm lý người tiêu dùng hiện đại: Ưa chuộng sản phẩm thân thiện với môi trường và có khả năng tự phân hủy.

Hiện tại, cơ sở của chị đã có sản phẩm "túi vỏ sò cỏ bàng" đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Nhờ sự hỗ trợ xúc tiến thương mại của địa phương, sản phẩm của Tân Phú Hưng ngày càng đi xa. Hiện mỗi ngày cơ sở sản xuất từ 200-300 sản phẩm, cung ứng cho các cửa hàng từ Nam ra Bắc và các điểm du lịch lớn.

Không chỉ tiêu thụ trong nước, chị còn cung cấp hàng cho các doanh nghiệp tại TP Hồ Chí Minh để xuất khẩu sang thị trường châu Á. Với sản lượng hơn 1.500 sản phẩm mỗi tháng, chị đang từng bước nâng cấp các dòng túi vỏ sò, túi laptop lên chuẩn OCOP 4 sao để tiến sâu vào thị trường quốc tế.

Sự thành công của chị Thảo không chỉ đo bằng doanh số hàng trăm triệu đồng mỗi tháng hay những tấm bằng khen, mà còn nằm ở sự ổn định cuộc sống cho những phụ nữ nghèo vùng biên giới.

Tại huyện An Phú, nơi ruộng đất ít, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, không ít phụ nữ phải bỏ xứ đi làm ăn xa, để lại con nhỏ cho ông bà. Hiểu được nỗi niềm đó, chị Thảo ưu tiên tạo việc làm tại chỗ cho hàng chục chị em nông thôn với mức thu nhập ổn định từ 5-7 triệu đồng/tháng.

Bà Huỳnh Thị Thủy (42 tuổi), một công nhân tại xưởng, chia sẻ: "Hơn 1 năm làm việc tại đây, tôi không còn phải đi làm thuê ở xa nữa. Lương đủ sống, lại được ở gần chăm sóc gia đình, tôi không mong gì hơn".

Châu thổ sông Cửu Long đang chuyển mình mạnh mẽ, và những người nghệ nhân như chị Lê Thị Phương Thảo chính là những "mắt xích" quan trọng để giữ gìn bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập.

Trong tương lai, chị Thảo dự định đẩy mạnh mô hình sản xuất gắn liền với du lịch trải nghiệm, thu hút khách tham quan đến với làng nghề để họ tự tay dệt nên những kỷ niệm từ sợi uzu, sợi lác. Đây không chỉ là cách quảng bá thương hiệu mà còn là con đường bền vững nhất để làng nghề dệt chiếu Tân Châu không bị mai một trước cơn lốc của sản phẩm công nghiệp.

×