Cây lanh là cây gì, vì sao trồng cây lanh khó giàu mà bà con dân tộc Mông ở xã này của Lào Cai vẫn coi là cây chủ lực?

Mỗi độ hè về, khi những nương lanh xanh mướt bước vào mùa thu hoạch, người dân xã Lao Chải (tỉnh Lào Cai) lại tất bật ra đồng. Trên những triền đồi của thôn Hú Trù Lìm, không khí lao động diễn ra rộn rã, khẩn trương.

Những đôi bàn tay thô ráp nhưng vô cùng khéo léo của đồng bào Mông đang miệt mài thu hoạch từng bó lanh, chuẩn bị cho một mùa dệt vải mới.

Trồng lanh ở xã Lao Chải (trồng cây lanh) mở ra hướng phát triển kinh tế gia đình hiệu quả

Trước đây, cây lanh chủ yếu được người Mông ở xã Lao Chải (huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái cũ) trồng để phục vụ nhu cầu may mặc tự cung tự cấp trong gia đình. Tuy nhiên, những năm gần đây, xu hướng thị trường thay đổi, các sản phẩm thủ công truyền thống từ vải lanh ngày càng được ưa chuộng, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Dù tuổi đã cao, bà Lờ Thị Sua (thôn Hú Trù Lìm) vẫn miệt mài cùng con cháu chăm sóc và thu hoạch lanh trên các triền đồi. Bà Sua chia sẻ, trước đây việc trồng lanh vừa là truyền thống vừa là nét văn hóa không thể thiếu của gia đình. Nhận thấy giá trị kinh tế từ loại cây này mang lại ngày một lớn, hàng năm, bản thân bà đã tích cực duy trì việc dệt vải, mang lại nguồn thu nhập lên đến cả chục triệu đồng.

"Trước đây, chúng tôi trồng lanh chủ yếu để làm quần áo cho gia đình, đó vừa là truyền thống vừa là văn hóa của dân tộc. Nhưng hiện nay, nhiều người trẻ đã dần ít trồng hơn. Vì vậy, dù tuổi đã cao tôi vẫn cố gắng duy trì và vận động con cháu tiếp tục trồng lanh để vừa giữ nghề truyền thống, vừa phát triển kinh tế gia đình". Bà Lờ Thị Sua bộc bạch.

Không chỉ những người lớn tuổi, nghề trồng lanh ở Lao Chải đang được các thế hệ trẻ tiếp nối một cách đầy năng động. Chị Lờ Thị Của, một phụ nữ trẻ ở thôn Hú Trù Lìm cho biết, gia đình chị vẫn duy trì trồng lanh hằng năm.

Từ cây lanh tự trồng, chị tự làm sợi, dệt vải phục vụ nhu cầu gia đình và bán sản phẩm ra thị trường.

Mỗi năm, gia đình chị dệt được gần 100 mét vải lanh. Sau khi trừ phần sử dụng trong gia đình, số vải còn lại được bán, mang về nguồn thu nhập ổn định gần 30 triệu đồng.

Chị Lờ Thị Của hào hứng nói: “Ở địa phương chúng tôi, nghề trồng lanh là truyền thống được ông bà để lại nên thế hệ trẻ như tôi luôn cố gắng duy trì.

Không chỉ để làm quần áo, sản phẩm từ lanh còn được bán ra thị trường, giúp gia đình có thêm thu nhập. Thời gian tới, tôi và các bạn trẻ trong thôn sẽ tiếp tục phát triển cây lanh để vừa giữ gìn văn hóa, vừa phát triển kinh tế”.

Đặc biệt, vào mùa thu hoạch, công việc không chỉ dành riêng cho phụ nữ mà nhiều nam giới trong các thôn bản cũng hăng hái cùng tham gia.

Anh Sùng A Dờ (thôn Hú Trù Lìm) chia sẻ rằng, việc nam giới hỗ trợ thu hoạch giúp các bó lanh được cắt đúng thời điểm, từ đó cho chất lượng sợi tốt hơn, tạo thuận lợi cho các công đoạn phơi, tước sợi và dệt vải sau này, đồng thời giúp giảm bớt sự vất vả cho người phụ nữ vào mùa lanh.

Trồng lanh ở Lao Chải góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị văn hóa độc đáo

Đối với người Mông, cây lanh mang ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng trong đời sống tinh thần. Từ những hạt giống nhỏ bé được gieo xuống đất, trải qua quá trình chăm sóc, thu hoạch, tước sợi, se chỉ và dệt thành vải là cả một hành trình đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo cùng tình yêu nghề sâu sắc.

Mỗi tấm vải lanh được tạo ra đều chứa đựng những câu chuyện, những giá trị văn hóa lịch sử được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Những năm gần đây, cùng với sự bùng nổ của xu hướng du lịch cộng đồng tại Tây Bắc, các sản phẩm từ vải lanh thổ cẩm của Lao Chải ngày càng được du khách trong và ngoài nước yêu thích.

Nhu cầu thị trường tăng cao đã giúp nhiều hộ dân có thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định từ nghề dệt truyền thống.

Để đáp ứng xu thế mới, các tổ hợp tác, hợp tác xã dệt lanh cũng dần được hình thành, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ một cách bài bản hơn.

Nhằm khuyến khích người dân bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, hằng năm chính quyền xã Lao Chải đều đặn tổ chức các hoạt động văn hóa, các cuộc thi trình diễn nghề dệt lanh đặc sắc trong khuôn khổ Lễ hội Sắc Chàm.

Theo bà Lờ Thị Mo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Lao Chải, đây là dịp ý nghĩa để đồng bào giới thiệu nét đẹp văn hóa đặc trưng của dân tộc mình đến với du khách gần xa, đồng thời tạo nguồn động lực to lớn để thế hệ trẻ tiếp tục yêu thích và gắn bó với nghề của cha ông.

Mùa lanh ở Lao Chải cứ thế tuần hoàn trở lại theo vòng quay của đất trời. Trên những nương lanh xanh ngút ngàn, tiếng cười nói rộn rã của người dân hòa cùng nhịp điệu lao động hăng say đã vẽ nên một bức tranh thanh bình, sinh động của vùng cao Tây Bắc. Cây lanh không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế, mà đã trở thành sợi dây tâm linh kết nối các thế hệ, góp phần gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào Mông nơi đây.

×