CEO ACB hé lộ điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp nhỏ và vừa không bị ngân hàng "từ chối"

Loạt khó khăn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chiều 24/6, tại hội nghị “Đối thoại SME 2026: Chính sách mở đường - Doanh nghiệp cất cánh”, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, môi trường kinh doanh của Việt Nam trong hơn hai năm qua đã có nhiều thay đổi nhanh chóng.

Cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), đang phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến chi phí sản xuất, chi phí tuân thủ pháp luật, chuyển đổi số, yêu cầu hội nhập quốc tế cũng như những biến động của kinh tế toàn cầu.

Ông Tuấn dẫn kết quả khảo sát thường niên của VCCI, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở thị trường hay nguồn vốn, mà còn ở gánh nặng thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ các quy định pháp luật. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và khả năng phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Số liệu thống kê cho thấy hiện tại số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm khoảng xấp xỉ 95% số lượng doanh nghiệp trên toàn Việt Nam. Trong 95% đó, chỉ có khoảng 16% số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ đang tiếp cận được các khoản cho vay của ngân hàng.
Tỷ lệ doanh nghiệp chưa tiếp cận được các khoản vay của ngân hàng vẫn còn rất lớn. Trong tổng quy mô của nền kinh tế, dư nợ của doanh nghiệp vừa và nhỏ đang chiếm xấp xỉ khoảng 15% so với tổng quy mô dư nợ.

Cùng chia sẻ tại hội thảo, ông Phan Đức Hiếu, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, trong câu chuyện cải cách thể chế, có xu thế xây dựng khuôn khổ pháp luật dựa trên chi phí tuân thủ phù hợp với quy mô và tính chất khác nhau của doanh nghiệp.

Với tư cách đại biểu Quốc hội, ông Hiếu cho biết, ông sẽ hướng đến việc tinh giản luật lệ, giảm chi phí tuân thủ, đặc biệt cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Khía cạnh thứ hai, ông Hiếu dẫn ví dụ, ở Đức, doanh nghiệp vừa và nhỏ rất quan trọng trong nền kinh tế. Các doanh nghiệp Đức thường truyền đi một thông điệp rất đáng suy ngẫm: "Chúng tôi nhỏ nhưng không xuề xòa; chúng tôi là một phần quan trọng của nền kinh tế".

Tôi rất chia sẻ với doanh nghiệp vừa và nhỏ, vì họ cần có chiến lược kinh doanh và không ngừng nâng cao tính chuyên nghiệp. Đến một giai đoạn nhất định, doanh nghiệp buộc phải tính toán bài toán chi phí ở mức tối thiểu — ta gọi là "tùy cơm gắp mắm".

Tiếp đó, ông Hiếu cho rằng, cần có tư duy tuân thủ. Hiện, việc ghi chép tài chính doanh nghiệp, ngay cả khi luật pháp không yêu cầu, vẫn cần thực hiện vì trí nhớ không phải lúc nào cũng đáng tin cậy.

"Nếu ghi chép bài bản, khi làm việc với ngân hàng, tôi có thể đưa cho ngân hàng xem những gì mình đã ghi chép. Tôi tin ngân hàng vẫn thích cho vay đối với doanh nghiệp không có tài sản nhưng có hồ sơ ghi chép rõ ràng", ông Hiếu nói thêm và cho biết, trong bối cảnh hiện nay, một số quy định pháp luật cần được thiết kế theo hướng tạo ra mức chi phí hợp lý.

Ông Hiếu thẳng thắn nhấn mạnh, ông không dám khuyên doanh nghiệp, chỉ chia sẻ tư duy, vì chúng ta cần tư duy để vươn lên mạnh mẽ hơn vì lợi ích của doanh nghiệp, của cổ đông, người lao động và gia đình mình.

Khó khăn lớn nhất doanh nghiệp gặp phải khi tiếp cận vốn vay

Ở góc độ ngân hàng, ông Từ Tiến Phát - Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cho biết, trước nay, vay ngân hàng vẫn được xem là khó, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Những năm gần đây, các ngân hàng cạnh tranh khốc liệt, "gió xoay chiều" rất nhanh, việc giữ khách vay vốn cũng khó. Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, hệ thống ngân hàng cũng chịu áp lực rất lớn. Việc tìm kiếm doanh nghiệp nhỏ và vừa để cho vay rất khó.

Vị CEO ACB cho rằng, ngân hàng phải linh hoạt bởi hiện nay, khó khăn xuất phát từ tính cân đối tài chính qua sổ sách. Trước kia, việc ghi sổ sách "hợp lý" theo cách riêng có thể chấp nhận được, nhưng giờ đây lại tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn cho cả doanh nghiệp và ngân hàng.

Từ góc độ ngân hàng, ông Phát muốn đề nghị doanh nghiệp minh bạch tài chính, và việc sử dụng hóa đơn điện tử cũng chính là một hình thức minh bạch.

Thứ hai, cách sử dụng vốn của doanh nghiệp cũng tạo khó khăn cho ngân hàng trong việc đánh giá, thẩm định.

Thứ ba, chuyển đổi số là một hướng tiếp cận giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận nguồn vốn của ngân hàng hơn. Ở thời điểm hiện nay, nếu đáp ứng được các điều kiện này, việc cho vay không phải là điều quá khó.

Tại hội nghị, đại diện ACB hé mở ngân hàng đang sử dụng các hệ thống phân tích dữ liệu và thuật toán. Khi doanh nghiệp sử dụng nhiều hệ thống thanh toán, ngân hàng sẽ dựa vào dữ liệu đó để xác định năng lực tài chính của doanh nghiệp.

Hiện nay, việc chấm điểm tín dụng bằng AI rất phổ biến. Tùy mức độ thanh toán của khách hàng, ACB sẽ phân loại và quyết định cho vay. Các doanh nghiệp nên đẩy mạnh sử dụng hệ thống thanh toán điện tử.

Qua đó, ông Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn về Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách tài chính tiền tệ Quốc gia kết luận, từ phần trao đổi của đại diện ACB thấy được một thông điệp rất rõ là bản thân doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải chủ động minh bạch hóa thông tin tài chính, xây dựng dữ liệu và hệ thống quản trị của mình.

"Đây chính là cơ sở để ngân hàng ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong đánh giá tín dụng, qua đó giảm bất cân xứng thông tin, giảm rủi ro và nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa càng cần chủ động hơn trong quá trình này", ông Kiên nói.

×