Cha mẹ có thể bị phạt vì giữ tiền lì xì của con: Điều gì đang xảy ra?

Văn hóa lì xì trong thời hiện đại

Lì xì đầu năm từ lâu đã trở thành một phong tục đẹp trong đời sống văn hóa của người Việt mỗi dịp Tết đến, xuân về. Những phong bao đỏ không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn là lời chúc may mắn, bình an, thể hiện sự quan tâm, gắn kết giữa các thế hệ trong gia đình và cộng đồng.

Với trẻ nhỏ, lì xì là niềm vui đầu năm, là động lực tinh thần cho một năm mới học tập và trưởng thành. Với người trưởng thành, đó là cách trao gửi lời chúc tốt lành, mong nhau một năm hanh thông, thuận lợi.

Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của đời sống xã hội, phong tục lì xì cũng dần nảy sinh nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm. Những ngày cận Tết, không ít người tất bật đi đổi tiền mới, tính toán riêng một khoản trong ngân sách chi tiêu chỉ để phục vụ việc mừng tuổi. Không ít phụ huynh chia sẻ rằng họ cảm thấy “ngại” nếu lì xì ít, trong khi không ít người nhận, đặc biệt là trẻ nhỏ - dần quen với việc quan tâm đến số tiền hơn là ý nghĩa phía sau phong bao đỏ.

Trao đổi với PV báo Dân Việt, TS. Trương Thị Lam Hà, Phó trưởng khoa Văn hóa học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, nêu quan điểm: "Dù những năm gần đây có nhiều ý kiến về phong tục lì xì ngày Tết, nhưng theo tôi, đây vẫn là phong tục đẹp cần giữ gìn. Mỗi dịp Tết đến, mọi người trao lì xì như lời chúc may mắn, tài lộc vào đầu năm. Lì xì cũng là cách kết nối các thế hệ trong gia đình, dòng họ, cộng đồng dịp đầu năm mới. 

Ngày Tết, mọi người gặp nhau, trao nhau những câu chúc, những bao lì xì, cùng nhau quây quần, trò chuyện sẽ khiến không khí Tết náo nức, vui vẻ hơn. Tuy nhiên, hiện nay có nhiều người lớn và trẻ con còn nặng về giá trị vật chất hơn giá trị tinh thần của phong tục này, đôi khi khiến việc lì xì trở thành gánh nặng".

Nhiều năm nay, lì xì đã không chỉ còn là phong tục gia đình mà trở thành vấn đề xã hội được bàn luận mỗi dịp Tết cổ truyền. Làm sao để giữ được vẻ đẹp truyền thống? Trẻ em nên sử dụng tiền lì xì như thế nào? Đó là câu hỏi được nhiều người đặt ra trong bối cảnh hiện đại.

Lì xì: Quan hệ huyết thống không đồng nghĩa với việc được phép xâm phạm quyền tài sản của người khác

Gần đây, Nghị định 282 năm 2025 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng chống tệ nạn xã hội; phòng chống bạo lực gia đình (có hiệu lực từ 15-12-2025) đưa ra những quy định mới trong việc sử dụng tiền lì xì.

Theo đó, con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý. Tiền lì xì của con dưới 15 tuổi, con mất năng lực hành vi dân sự do cha mẹ quản lý. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản lý số tiền này.

Theo đó, tiền lì xì của con do cha mẹ hoặc người khác quản lý được giao lại cho con khi con từ đủ 15 tuổi hoặc khi con khôi phục năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp cha mẹ và con có thỏa thuận khác.

Nếu cha mẹ cố tình lấy tiền lì xì của con để sử dụng riêng hoặc sử dụng vào mục đích trái ý của con có thể bị xử phạt. Người vi phạm điều này có thể bị phạt từ 20 - 30 triệu đồng, bị buộc trả lại cho con tài sản đã chiếm giữ trái phép hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tài sản đã chiếm giữ trái phép.

Nhiều phụ huynh bày tỏ sự quan tâm trước quy định này và cho rằng, về mặt nguyên tắc, việc tôn trọng quyền sở hữu tài sản của con là cần thiết. Chị Nguyễn Thị Hoa (quận Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, con chị năm nay 16 tuổi và gia đình đã thống nhất để con tự giữ tiền lì xì. “Tôi nghĩ đây là dịp tốt để con học cách quản lý tiền bạc. Gia đình chỉ định hướng, còn quyền quyết định chi tiêu hay tiết kiệm là của con. Nếu cha mẹ khéo léo hướng dẫn, tiền lì xì sẽ trở thành một bài học tài chính đầu đời thay vì là vấn đề gây tranh cãi mỗi dịp Tết” – chị chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, một số phụ huynh vẫn băn khoăn về tính phù hợp khi áp dụng quy định này trong thực tế. Anh Trần Văn Minh (TP. Hải Phòng) cho rằng: “Nhiều gia đình vẫn coi tiền lì xì là khoản chung để lo cho con cái lâu dài, từ học hành đến sinh hoạt. Nếu cứng nhắc nói cha mẹ không được giữ tiền lì xì của con thì dễ gây hiểu nhầm là cha mẹ “chiếm đoạt”, trong khi thực tế là vì trách nhiệm”. Theo anh, điều quan trọng nhất vẫn là sự minh bạch và thỏa thuận trong gia đình.

Trao đổi với Dân Việt, luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty luật Minh Bạch (Đoàn luật sư TP Hà Nội) nhận định: “Quy định này được đặt ra đồng nghĩa với việc cha mẹ không còn mặc nhiên có toàn quyền quyết định đối với tài sản của con khi con đã đạt đến độ tuổi nhất định về nhận thức và năng lực hành vi dân sự.

Việc pháp luật đặt ra chế tài xử phạt đối với hành vi chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên trong gia đình, bao gồm cả con cái, nhằm nhấn mạnh rằng quan hệ huyết thống không đồng nghĩa với việc được phép xâm phạm quyền tài sản của người khác”.

Luật sư Tuấn Anh khẳng định quy định mới không cấm cha mẹ giữ tiền lì xì của con. Pháp luật chỉ xử lý đối với hành vi “chiếm đoạt” tức là việc cha mẹ tự ý lấy, sử dụng tiền lì xì của con cho mục đích cá nhân, không vì lợi ích của con và không có sự đồng ý của con từ đủ 15 tuổi trở lên. Trong trường hợp cha mẹ giữ tiền giúp con, quản lý để gửi tiết kiệm, chi trả học tập, sinh hoạt vì lợi ích của con, thì hoàn toàn phù hợp với pháp luật và thực tiễn nuôi dưỡng con cái.

“Trên góc độ thực tiễn, khi con bước sang độ tuổi từ đủ 15 tuổi trở lên, mối quan hệ cha mẹ – con cái cũng cần có sự điều chỉnh nhất định theo hướng tôn trọng, đối thoại. Thay vì áp đặt, cha mẹ nên trao đổi thẳng thắn với con về việc quản lý tiền lì xì như con muốn tự giữ hay nhờ cha mẹ giữ giúp, số tiền đó sẽ được sử dụng vào mục đích gì, khi nào con có quyền yêu cầu nhận lại. Sự rõ ràng ngay từ đầu không chỉ giúp cha mẹ tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn hạn chế những hiểu lầm, mâu thuẫn không đáng có trong gia đình” – ông nêu quan điểm.

Cũng theo luật sư, cha mẹ cần ý thức rằng việc sử dụng tiền lì xì của con phải đặt lợi ích của con lên hàng đầu. “Nếu khoản tiền được dùng để phục vụ việc học tập, rèn luyện, phát triển của con và có sự đồng thuận của con, thì đó không chỉ là hành vi hợp pháp mà còn mang ý nghĩa giáo dục tích cực. Ngược lại, việc giữ tiền một cách áp đặt, không giải thích, không minh bạch rất dễ khiến con cảm thấy quyền lợi của mình không được tôn trọng, từ đó làm nảy sinh xung đột tâm lý và pháp lý” – ông nhận định.

×