Châu Á có 2/9, châu Phi có 9/10 đội qua vòng bảng World Cup 2026, có phải FIFA chia suất không đều?

Phải chăng châu Phi đang vượt xa châu Á ở đấu trường World Cup?

Việc tăng số đội dự VCK World Cup từ 32 đội lên 48 đội được coi là một quyết định mang tính cách mạng của FIFA trong nỗ lực phát triển môn thể thao này trên toàn thế giới. Sự thay đổi này giúp AFC có tới 8 suất trực tiếp và 1 suất play-off, đồng nghĩa với việc số đại diện châu Á tăng kỷ lục, gần gấp đôi các kỳ World Cup trước đó với 4,5 suất. Tuy nhiên, kết quả lại chưa tương xứng với kỳ vọng. Trong 9 đại diện châu Á dự giải, chỉ có ĐT Nhật Bản và ĐT Australia vượt qua vòng bảng. Điều đáng chú ý là ngay cả những đội từng được xem là "đầu tàu" của bóng đá châu Á như Hàn Quốc và Iran cũng không thể lọt vào nhóm các đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất. Sự thất vọng tăng lên khi người hâm mộ bóng đá so sánh với việc 9/10 đội châu Phi tham dự đã vượt qua được vòng bảng. Có cảm giác rằng, châu Phi xứng đáng được chia nhiều suất dự World Cup hơn châu Á.

Thực ra vấn đề mới xuất hiện ở kỳ Worrld Cup này. Chúng ta sẽ xét 3 kỳ World Cup gần đây nhất, ở Brazil năm 2014, châu Á với 4 đại diện góp mặt nhưng không đội nào vượt qua vòng bảng. Trong khi châu Phi có 5 đại diện và 2 đội qua vòng bảng. Tới năm 2018 tại Nga, châu Á chỉ có ĐT Nhật Bản là vào vòng tiếp theo, trong khi cả 5 đại diện châu Phi bị loại. Đến năm 2022 tại Qatar, ngoài Nhật, có thêm Hàn Quốc và Australia vượt qua vòng bảng. Trong khi đó, châu Phi chỉ có 2 đội, đó là Morocco và Senegal là qua vòng bảng. Như vậy là tương đương, tỷ lệ suất chia cho 2 châu lục thế là cân bằng.

Nhưng năm nay khác hẳn, tỷ lệ khác biệt của số đội lọt vào vòng sau của 2 châu lục khiến cho người ta có cảm giác FIFA đang chia suất không đều. Chúng ta nhìn nhận vấn đề này thế nào?

Nhìn vào thống kê nói trên, có thể thấy khi FIFA chia cho châu Á 4 suất và châu Phi 5 suất, thì mỗi châu lục cũng chỉ có 1, hoặc 2 đội đủ tầm để vượt qua được vòng loại. Điều này cho thấy ở nhóm 4,5 đội bóng hàng đầu châu lục, trình độ của các đội bóng thuộc 2 châu lục này tương đối cân bằng. Ngoài Nhật Bản và Australia, châu Á có thêm Hàn Quốc, Iran, Ả rập Xê út là có thể nằm trong top này, top các đội châu Á có thể thi đấu ngang bằng với top 5 đội bóng hàng đầu châu Phi.

Nhưng ở World Cup 2026, khi mở rộng thêm lên 9 đội một châu lục, thì ở "nhóm dưới" bắt đầu xuất hiện chênh lệch trình độ giữa các đội bóng còn lại của 2 châu lục. Ta đều biết thứ hạng trên bảng xếp hạng FIFA là tương đối, và rất khó có thể so sánh trình độ bóng đá, sức mạnh của ĐTQG của 2 đội bóng ở 2 châu lục này, đơn giản là họ không có cơ hội để đọ sức thường xuyên với nhau.

Nhưng chúng ta có một con số, mà con số đó có mối liên hệ chắt chẽ tới sức mạnh của một ĐTQG, đó là quốc gia nào có nhiều cầu thủ xuất ngoại, đi thi đấu ở các nền bóng đá nước ngoài, đặc biệt là các nền bóng đá tiên tiến, kiểu như các giải vô địch quốc gia châu Âu, thì ĐTQG của quốc gia đó mạnh. Nếu so sánh con số đó, chúng ta thấy các đội bóng châu Phi vượt trội so với các đội "nhóm dưới" ở châu Á, mà điển hình là một đội đang tạo nên địa chấn ở World Cup lần này: Cape Verde, tất cả bọn họ đều đang đá cho CLB nước ngoài, trong đó có một nửa là "xuất ngoại". Điều này khác hẳn với kiểu "nhập ngoại" cầu thủ của Indonesia hay Malaysia.

Châu Phi có 54 quốc gia độc lập được Liên Hợp Quốc công nhận, nhiều hơn so với 48 của châu Á, cùng với sự chênh lệch quá rõ ràng về số đội lọt vào vòng knock out của 2 châu lục ở kỳ World Cup này, thì nếu Liên đoàn bóng đá châu Phi (CAF - Confédération Africaine de Football) đòi FIFA xem xét lại cách phân chia suất dự vòng Chung kết World Cup cho 2 châu lục này theo hướng nhiều lên cho châu Phi ở kỳ World Cup sau cũng không quá bất ngờ.

×