Chế độ trong thời gian đăng ký, sơ tuyển, khám nghĩa vụ quân sự

Đang đi làm được trả nguyên lương và các khoản phụ cấp hiện hưởng

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Hoàng Anh Sơn – Đoàn Luật sư TP.Hồ Chí Minh cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026.

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là việc sửa đổi Điều 49 Luật Nghĩa vụ quân sự về chế độ, chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe.

Khoản 1 Điều 49 Luật Nghĩa vụ quân sự được sửa đổi quy định: Công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức trong thời gian thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự được trả nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng, tiền tàu xe đi và về.

Như vậy, theo quy định mới, nếu công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức và phải thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám hoặc kiểm tra sức khỏe theo quy định thì thời gian thực hiện các thủ tục này không bị mất lương.

Không chỉ tiền lương, luật mới còn quy định người lao động được hưởng các khoản phụ cấp hiện hưởng và tiền tàu xe đi, về.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, đây là điểm người lao động cần đặc biệt lưu ý bởi việc thực hiện nghĩa vụ đăng ký, sơ tuyển hoặc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm theo quy định pháp luật.

“Công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức khi thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám hoặc kiểm tra sức khỏe theo quy định thì được trả nguyên lương và các khoản phụ cấp hiện hưởng. Do đó, người lao động không nên hiểu đây là thời gian tự ý nghỉ việc hoặc nghỉ không hưởng lương”, Luật sư Hoàng Anh Sơn phân tích.

So với quy định trước đây, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng lần này đã bổ sung rõ nội dung “sơ tuyển” vào tên gọi và phạm vi điều chỉnh của Điều 49. Điều này phù hợp với việc luật mới cũng xác định rõ quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự trong quá trình thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Bên cạnh quy định mới của Luật Nghĩa vụ quân sự, hiện nay các quy định hướng dẫn về trình tự, thủ tục đăng ký và chế độ, chính sách đối với công dân trong thời gian đăng ký, khám, kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự cũng đang được thực hiện theo Văn bản hợp nhất số 75/VBHN-BQP năm 2025, hợp nhất Nghị định số 13/2016/NĐ-CP và các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung. Văn bản này quy định cụ thể nguyên tắc hưởng chế độ và trách nhiệm chi trả đối với công dân trong thời gian thực hiện đăng ký, khám và kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, khi luật mới có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, quy định tại Điều 49 sẽ là căn cứ trực tiếp để xác định chế độ đối với công dân trong thời gian thực hiện đăng ký, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Không đi làm hưởng lương vẫn được bảo đảm tiền ăn, ở và tiền tàu xe

Không phải công dân nào đi đăng ký, sơ tuyển hoặc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự cũng đang làm việc và hưởng lương tại một cơ quan, tổ chức.

Đối với những trường hợp này, pháp luật cũng quy định chế độ bảo đảm trong thời gian thực hiện các thủ tục nghĩa vụ quân sự.

Khoản 2 Điều 49 Luật Nghĩa vụ quân sự được sửa đổi quy định: Trong thời gian công dân đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe, công dân được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về.

Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn, quy định này có thể hiểu rằng công dân không thuộc trường hợp đang làm việc và được trả nguyên lương theo khoản 1 Điều 49 vẫn được pháp luật bảo đảm một số chế độ cần thiết trong thời gian thực hiện các thủ tục nghĩa vụ quân sự.

Như vậy, có thể chia thành hai nhóm chính. Thứ nhất, công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức khi đi đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám hoặc kiểm tra sức khỏe được trả nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng và tiền tàu xe đi, về.

Thứ hai, trong thời gian công dân đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám và kiểm tra sức khỏe, công dân được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về theo quy định của luật.

Các quy định hiện hành tại Văn bản hợp nhất số 75/VBHN-BQP năm 2025 cũng quy định nguyên tắc tính thời gian đi, về và thực hiện đăng ký, khám, kiểm tra sức khỏe. Theo đó, thời gian từ 4 giờ trở lên trong ngày được tính cả ngày; dưới 4 giờ được tính một nửa ngày. Văn bản cũng quy định trách nhiệm chi trả tùy theo việc công dân thuộc nhóm đang làm việc hưởng lương tại cơ quan, tổ chức hay không.

Luật sư Hoàng Anh Sơn lưu ý, người lao động cần giữ hoặc cung cấp cho cơ quan, tổ chức nơi mình làm việc các giấy tờ liên quan đến quyết định gọi đăng ký, sơ tuyển hoặc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự để làm căn cứ thực hiện chế độ theo quy định.

“Công dân nhận được quyết định gọi hợp pháp để đăng ký, sơ tuyển hoặc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự nên thực hiện đầy đủ. Nếu đang làm việc tại cơ quan, tổ chức thì đây cũng là căn cứ để người lao động được hưởng nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng và tiền tàu xe đi, về theo quy định của luật”, Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết.

Việc không chấp hành các quyết định gọi đăng ký, sơ tuyển hoặc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự không chỉ ảnh hưởng đến quá trình thực hiện nghĩa vụ của công dân mà tùy hành vi còn có thể bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính. Hiện nay, Nghị định số 218/2025/NĐ-CP quy định riêng các hành vi vi phạm về đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển và khám sức khỏe, với các mức xử lý khác nhau tùy từng hành vi.

Tóm lại, từ ngày 1/9/2026, công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức khi đi đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám hoặc kiểm tra sức khỏe sẽ được trả nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng và tiền tàu xe đi, về. Đối với thời gian công dân đến thực hiện các thủ tục này, luật cũng quy định chế độ bảo đảm về ăn, ở và tiền tàu xe đi, về.

×