Chỉ 1 USD đổi được 1,4 triệu Rial, đồng tiền của Iran có giá trị thấp nhất thế giới?

Tiền Iran là gì?

Rial (tiếng Ba Tư: یال; mã ISO 4217: IRR) hiện là đơn vị tiền tệ chính thức của Iran. Theo quy ước, 1 Rial được chia thành 100 Dinar, song do giá trị của Rial đã suy giảm mạnh, phần lẻ này hầu như không còn được sử dụng trong hạch toán và giao dịch.

Trong đời sống hằng ngày, người dân Iran chủ yếu quy đổi và thanh toán bằng đơn vị Toman, với giá trị tương đương 10 Rial.

Về tiền kim loại, các mệnh giá đang lưu hành gồm 50, 100, 250, 500, 1.000, 2.000 và 5.000 Rial; riêng các đồng 5 và 10 Rial đã ngừng phát hành.

Hệ thống tiền giấy hiện bao gồm các mệnh giá 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 và 100.000 Rial, cùng các ngân phiếu thanh toán có giá trị lớn hơn là 500.000 và 1.000.000 Rial.

Trước đó, ngày 5/10/2025, Quốc hội Iran đã thông qua dự luật cải cách tiền tệ, theo đó xóa bốn số 0 trên đồng tiền Rial, nhằm đơn giản hóa các giao dịch tài chính trong bối cảnh lạm phát kéo dài và đồng nội tệ liên tục mất giá, truyền thông nhà nước Iran đưa tin.

Dự luật được phê chuẩn với 144 phiếu ủng hộ, 108 phiếu phản đối và 3 phiếu trắng. Theo quy định mới, 10.000 Rial hiện hành sẽ được quy đổi thành 1 Rial mới, đồng thời chia nhỏ thành 100 đơn vị phụ mang tên “Qiran”.

Ngân hàng Trung ương Iran được trao tối đa hai năm để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi. Trong giai đoạn quá độ kéo dài ba năm, tiền cũ và tiền mới sẽ cùng được lưu hành song song. Khi việc đổi tiền hoàn tất, tờ 100.000 Rial cũ sẽ tương đương 10 Rial mới.

Mục tiêu của việc xóa bốn số 0 là giúp người dân thuận tiện hơn trong tính toán, hạn chế nhầm lẫn khi thanh toán và xử lý các chứng từ tài chính. Tuy vậy, không ít ý kiến vẫn bày tỏ lo ngại rằng biện pháp kỹ thuật này chưa thể giải quyết tận gốc vấn đề lạm phát.

Vì sao tiền Iran mất giá và giá trị thấp nhất thế giới?

Hiện nay, tiền Iran - đồng Rial được xem là đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới, phản ánh những khó khăn kéo dài của nền kinh tế nước này. Sự lao dốc của Rial xuất phát từ hàng loạt nguyên nhân kinh tế – chính trị, trong đó nổi bật là tình trạng lạm phát cao dai dẳng cùng các lệnh trừng phạt quốc tế.

Những yếu tố trên đã bào mòn sức khỏe kinh tế Iran và tác động trực tiếp đến giá trị đồng nội tệ. Lạm phát duy trì ở mức cao trong nhiều năm khiến chi phí sinh hoạt tăng mạnh, đồng tiền mất giá nhanh và sức mua của người dân suy giảm rõ rệt. Người Iran buộc phải chi ra một lượng tiền lớn hơn nhiều để đáp ứng các nhu cầu thiết yếu hằng ngày.

Bên cạnh đó, các biện pháp trừng phạt do Mỹ áp đặt đã gây thêm áp lực nặng nề lên nền kinh tế Iran, hạn chế khả năng tiếp cận hệ thống tài chính quốc tế và làm sụt giảm nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ. Hoạt động thương mại đối ngoại bị thu hẹp càng khiến Rial rơi vào vòng xoáy mất giá nghiêm trọng.

Theo trang Euronews mới đây, Chính phủ Iran khẳng định các lệnh trừng phạt quốc tế khắt khe là nguyên nhân chủ yếu khiến kinh tế đất nước rơi vào khó khăn và đồng Rial lao dốc mạnh. Trái lại, nhiều người biểu tình cho rằng những bất cập trong điều hành và quản lý kinh tế mới là yếu tố then chốt dẫn đến khủng hoảng hiện nay.

Tỷ giá chuyển đổi từ đồng Rial sang USD

Nếu nhìn lại lịch sử, vào thời điểm Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, 1 USD chỉ đổi được khoảng 70 rial. Hiện tại, đến đầu năm 2026, tỷ giá đã vọt lên mức 1 USD tương đương 1,4 triệu rial, cho thấy đồng nội tệ Iran đã mất giá khoảng 20.000 lần sau gần nửa thế kỷ.

Bảng so sánh tỷ giá USD/IRR (1979 - 2026)

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), nền kinh tế Iran đã trải qua “một thập kỷ tăng trưởng bị đánh mất”, xuất phát từ sự phụ thuộc lớn vào dầu mỏ và tác động kéo dài của các lệnh trừng phạt quốc tế. Trong giai đoạn 2011–2020, GDP bình quân đầu người của Iran giảm trung bình 0,6% mỗi năm.

WB cho biết, trong vòng 10 năm, gần 10 triệu người Iran đã rơi xuống dưới ngưỡng nghèo. Cụ thể, từ năm 2011 đến 2020, tỷ lệ dân số sống trong cảnh nghèo theo chuẩn quốc tế tăng từ 20% lên 28,1%. Đáng chú ý, ngay cả những người vừa thoát nghèo cũng đối mặt với tình trạng bấp bênh, khi khoảng 40% dân số Iran được cảnh báo có nguy cơ tái nghèo.

Sau khi Mỹ tái áp đặt các biện pháp trừng phạt vào năm 2018, Chính phủ Iran triển khai cơ chế tỷ giá được trợ cấp ở mức 42.000 Rial đổi 1 USD nhằm phục vụ nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu. Tuy nhiên, trong bối cảnh dự trữ ngoại tệ suy giảm, Tehran dần thu hẹp nhóm đối tượng được tiếp cận mức tỷ giá ưu đãi này.

Chính sách trên bị chấm dứt vào năm 2022 và được thay thế bằng một cơ chế trợ giá mới, với tỷ giá 285.000 Rial đổi 1 USD. Trong khi đó, trên thị trường tự do, giá USD tại Iran trong năm 2024 biến động mạnh, dao động trong khoảng 280.000 đến 530.000 rial đổi 1 USD.

Cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Iran với Israel và Mỹ vào tháng 6/2025 được xem là bước ngoặt làm sụp đổ hình ảnh “bất khả xâm phạm” mà Tehran xây dựng suốt nhiều năm. Hệ quả từ cuộc chiến này đang góp phần kích hoạt làn sóng biểu tình lan rộng trong hơn hai tuần qua, khiến ít nhất 500 người thiệt mạng.

Bất chấp các biện pháp trấn áp cứng rắn, những đoạn video lan truyền cho thấy các cuộc biểu tình quy mô lớn vẫn chưa hạ nhiệt. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần cảnh báo sẽ tiến hành các đòn tấn công nếu Iran sử dụng bạo lực gây thương vong. Ngày 13/1, các trợ lý dự kiến trình lên ông những phương án cụ thể mà Washington có thể áp dụng đối với Tehran trước tình hình hiện tại.

×