Chia nhau từng gáo nước, ruộng mạ chết khô, cảnh khổ ở xã Xuân Trường, tỉnh Cao Bằng

Xóm Lũng Pèo, xã Xuân Trường, tỉnh Cao Bằng dân đang gặp hạn hán

Cách trung tâm xã Xuân Trường của tỉnh Cao Bằng chừng 15km đường đèo, xóm Lũng Pèo của đồng bào Dao nằm chon von trên đỉnh núi. Nơi đây chỉ vỏn vẹn 30 nóc nhà với muôn vàn khó khăn, thiếu thốn, từ đường sá, điện, nước đến khoa học kỹ thuật và thóc gạo. Thứ nhiều hơn cả ở Lũng Pèo là sự nghèo khó, hạn hán và những tiếng thở dài.

Đường lên Lũng Pèo tuy đã bớt khó nhờ con đường cấp phối dẫn lên trung tâm xóm, tuy nhiên cũng vẫn còn không ít gian nan bởi những dốc đèo, những khúc cua ngoặt lái. Một bên là vực sâu hun hút một bên là những dãy núi sương mờ, chưa kê nhiều đoạn đường đã xuống cấp trầm trọng.

Cô bạn dẫn đường bảo, mùa này ít mưa nên đi lại còn dễ chứ đến mùa mưa, đường trơn trượt, khách đường xa không cả dám lên xóm.

Chỉ có người trên Lũng Pèo và các giáo viên “cắm bản” "cứng" lái đi được thôi. Mùa đông thì ẩm ướt, sương giá, mùa hè thì nắng gắt, khô hạn đến vắt đất khe cũng không ra nổi giọt nước.

Phần lớn những ngôi nhà trên Lũng Pèo đều là nhà bưng ván, lúp xúp. Chảu Tài Kiều, Bí thư Chi bộ xóm Lũng Pèo cho biết, xóm có 30 hộ thì có đến 27 hộ nghèo. Người dân ở trên này khó khăn lắm. Khó nhất là điện, rồi nước sau mới đến đường.

“Ở Lũng Pèo này không có điện đâu, nhà nào “có ăn” (chỉ người có điều kiện – PV) thì mua được đèn năng lượng về thắp, còn lại, mỗi khi mặt trời xuống núi đều tối om. Ăn uống mọi thứ phải thực hiện trước khi trời tối.

Nhưng khó nhất vẫn là nước, không có nước không làm được gì hết. Ruộng mạ thì chết cháy vì nắng nóng. Người trong xóm đã mấy ngày không có nước sinh hoạt, phải, chia nhau từng gáo để đun nấu. Năm nay mạ chết nhiều, bà con mình lại thiếu ăn rồi”, bí thư Kiều thở dài.

Phía trên nhà văn hóa xóm Lũng Pèo là nhà của Chẻo Tài Mán - Một căn nhà gỗ ám đen màu muội khói. Chẻo Tài Mán ngồi trước hiên nhà, hướng ánh mắt buồn bã nhìn lên phía đỉnh núi xa mờ; vòi nước trước cửa chỏng chơ, khô queo. Đã nhiều ngày nay, vòi nước của nhà Chẻo Tài Mán không có một giọt chảy về. Khô khát, con chó dưới chân Chẻo Tài Mán nằm bẹp, lưỡi thè dài trên nền đất, thấy khách lạ không cả buồn sủa.

Hàng ngày dân chờ mưa xuống

Chẻo Tài Mán bảo, phải mưa lớn hai ngày mới có nước để dùng. Nhà mình còn khoảng hơn 100 lít nước, không biết có trụ được đến khi trời mưa không, chứ như bây giờ đến nước uống cũng phải tiết kiệm từng gáo.

Nước nhà mình không nhiều nhưng vẫn hơn nhiều nhà không có cả nước để đun uống. Bà con trong xóm vẫn đang phải chia nhau từng gáo nước đấy. Như nhà mình đây, anh em đang làm đường không có nước dùng, nhà mình không đủ nước vẫn chia cho anh em.

Theo Chẻo Tài Mán, nước nhà anh được dẫn từ một ngọn núi rất xa, mà nước cũng ít nên nếu không mưa là không có nước để dẫn về. Phần lớn những nhà ở đây đều dẫn nước cách xa 6 - 7km. Mà nước mùa này cạn nên cũng không có để dùng, phải mang xe máy đi chở từng can.

Những thửa ruộng ở Lũng Pèo đã nhiều ngày khô cạn, nứt nẻ. Mạ gieo xuống không mọc nổi. Một số ít cháy vàng quặt quẹo. Năm nay lại thiếu gạo rồi, Chẻo tài Mán thở dài.

Ông Chảo Kìm Luồng, cùng xóm Lủng Pèo nhìn ruộng mạ cháy vàng vì nắng gắt mà xót xa. Ông bảo, chết hết rồi, không biết lấy gì mà ăn. Ở đây bà con mình khó khăn, thiếu thốn đủ thứ. Mong ước lớn nhất của người dân Lũng Pèo là có nước để dùng, có điện để thắp sáng nhà báo à! Nói rồi ông đưa tay quệt những giọt mồ hôi đang rịn ra trên trán, nét mặt rầu rĩ.

Cũng không biết đã bao nhiêu ngày Lũng Pèo chưa có mưa, chỉ biết chắc một điều, năm nay người Dao ở Lũng Pèo này lại phải chạy ăn từng bữa vì thiếu gạo. Tiền đã khó kiếm, ruộng ít, lúa không cấy được lại càng khiến cuộc sống của người dân nơi đây trở nên cực khổ hơn.

Cũng giống như các gia đình người Dao khác ở Lũng Pèo, nhà anh Trịnh Văn Phấu – Ban Công tác mặt trận thôn Lũng Pèo – cũng đang khan nước. Anh Phấu bảo, không biết khi nào ở trên này mới không còn phải lo nước uống, chứ chưa nói đến nước để trồng cấy.

“Cũng có một, hai nguồn nước được đầu tư nhưng cứ mùa khô là lại không có nước để dùng. Người dân chúng tôi mong được nhà nước quan tâm hơn nữa để chúng tôi có nước dùng, có điện để thắp sáng. Có điện thì chúng tôi mới tiếp cận được với khoa học kỹ thuật, mới học hỏi được từ nơi khác những cách làm hay”, Trịnh Văn Phấu bộc bạch.

Trao đổi với PV, ông Nông Văn Khánh, Trưởng Phòng Kinh tế xã Xuân Trường cho biết, hiện cơ bản các xóm trên địa bàn xã đều thiếu nước sinh hoạt về mùa khô, nhất là ở những xóm vùng cao. Toàn xã có trên 80% số xóm thiếu nước. Còn điện thắp sáng, hiện còn 3 xóm 100% chưa có điện lưới Quốc gia, gồm xóm Lũng Pèo, Phia Phoong và Tả Xáy. Nguyên nhân chủ yếu do địa hình trắc trở, đường giao thông khó khăn nên chưa đầu tư được.

Về nước tưới tiêu, ông Khánh cho biết, trên địa bàn xã diện tích đất nông nghiệp ít, không tập trung do đó rất khó khăn trong việc bố trí kênh mương phục vụ cho bà con sản xuất.

“Xã đã rà soát, tổng hợp và có báo cáo trình các sở, ngành đề nghị quan tâm đầu tư hạ tầng, trạm biến áp cho các xóm chưa có điện. Còn đối với nước sinh hoạt, tưới tiêu, căn cứ vào điều kiện thực tế chúng tôi sẽ rà soát, có thể chưa xây được hệ thống kênh mương ở những nơi đất nông nghiệp không tập trung nhưng sẽ hỗ trợ vòi, ống dẫn nước để đảm bảo việc tưới tiêu”, ông Khánh cho biết thêm.

×