Chiến dịch "đả hổ diệt ruồi" của Trung Quốc 13 năm qua: Số quan tham "ngã ngựa", tài sản tham ô gây sốc

Chiến dịch "diệt" quan tham của Trung Quốc ra đời thế nào?

Khi vừa lên nắm quyền cuối năm 2012, Chủ tịch Tập Cận Bình đã phát động chiến dịch chống tham nhũng quy mô lớn mang tên “đả hổ diệt ruồi”, nhắm tới các quan tham Trung Quốc cấp cao (“hổ”) lẫn các cán bộ cơ sở (“ruồi”).

Chiến dịch không chỉ xử lý những hành vi tham nhũng trực tiếp mà còn nhắm vào các hành vi vi phạm kỷ luật công vụ hàng ngày như lối sống xa hoa, tiêu cực, vô trách nhiệm. Điều này phản ánh chiến dịch đi sâu vào cả việc giám sát hành vi, thái độ của công chức, chứ không chỉ dừng ở việc truy cứu hành vi hối lộ, tham nhũng truyền thống.

Theo hãng thông tấn Tân Hoa Xã, tại lễ kỷ niệm 95 năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Bắc Kinh ngày 1/7/2016, phát biểu tại Đại lễ đường Nhân dân Trung Quốc, ông Tập mạnh mẽ cảnh báo, nếu không kiểm soát được tham nhũng, Đảng "sớm hay muộn có thể mất tư cách cầm quyền và không tránh khỏi bị dồn vào lịch sử”.

Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại sau khủng hoảng tài chính toàn cầu càng khiến áp lực cải tổ trở nên cấp bách, buộc ban lãnh đạo mới phải hành động mạnh tay để trấn an công chúng.

Chiến dịch "đả hổ diệt ruồi" của Trung Quốc: Những con số gây sốc

Các nguồn báo chí chính thống chuyên theo dõi và tổng hợp số liệu từ Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCDI) ước tính, chiến dịch "đả hổ diệt ruồi" ước tính đã dẫn đến sự sụp đổ của hơn 120 quan chức cấp cao Trung Quốc (lãnh đạo cấp tỉnh, cấp bộ trưởng trở lên), trong đó có khoảng một chục sĩ quan quân đội cấp cao và hàng loạt giám đốc điều hành của các doanh nghiệp nhà nước.

Tính đến năm 2023, khoảng 2,3 triệu quan chức chính phủ đã bị truy tố hoặc xử lý kỷ luật trong khuôn khổ chiến dịch chống tham nhũng "đả hổ diệt ruồi" do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng từ năm 2012.

Tuy nhiên, tờ Le Montre của Pháp năm 2025 dẫn các nguồn phân tích và báo chí quốc tế thậm chí cho rằng, chiến dịch "đả hổ diệt ruồi" đã kỷ luật, truy tố hơn 6,2 triệu quan chức kể từ khi khởi động, với hàng trăm nghìn trường hợp bị trừng phạt mỗi năm.

Theo dữ liệu của Vision Times (một nguồn thu thập báo cáo CCDI), chỉ riêng trong năm 2025, các cơ quan chống tham nhũng Trung Quốc đã mở hơn 1,012 triệu vụ và kỷ luật khoảng 983.000 người, bao gồm cả các quan chức cấp tỉnh trở lên và cấp thấp.

Số lượng lớn quan chức bị điều tra, xử lý trong giai đoạn 2024-2025

Một trong những số liệu gây sốc nhất liên quan đến quy mô khổng lồ của chiến dịch là số lượng quan chức bị điều tra, xử lý và kỷ luật trong những năm gần đây.

Theo South China Morning Post, năm 2024 là năm lập kỷ lục mới khi có 56 quan chức cấp cao (từ cấp phó bộ trở lên) bị điều tra, tăng gần 25% so với năm trước đó (45 người). Điều này cho thấy chiến dịch vẫn đang “giăng lưới rộng và thu lưới chặt”, nhắm vào các quan chức nằm ở các cơ quan trung ương và các ngành trọng yếu.

Bên cạnh đó, dữ liệu chính thức mới nhất trong năm 2025 cho thấy 789.000 ca vi phạm kỷ luật được lập hồ sơ, với 677.000 người nhận hình thức kỷ luật hoặc xử lý hành chính trong vòng ba quý đầu năm. Như vậy quy mô xử lý không chỉ gói gọn ở các “hổ lớn” mà còn bao gồm cả số lượng lớn cán bộ ở cấp cơ sở tham nhũng hoặc vi phạm kỷ luật.

Đặc biệt, trong phạm vi “đả ruồi”, tức cán bộ thấp cấp, số liệu từ People’s Daily Online cho thấy trong năm 2024, chiến dịch đã kỷ luật 433.000 quan chức cấp thấp, trong đó có 14.000 trường hợp bị chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng để truy tố hình sự.

Chiến dịch truy bắt "quan tham" chạy ra nước ngoài

Một điểm đặc biệt của chiến dịch là ngay cả những cán bộ làm công tác chống tham nhũng cũng không “ngoại lệ”.

Theo South China Morning Post, năm 2024 có 3.900 trường hợp điều tra nội bộ đối với chính những người thuộc cơ quan chống tham nhũng vì nghi ngờ sai phạm, so với con số 7.817 vào năm trước đó. Con số này cho thấy chiến dịch cũng nhằm vào cả những người có nhiệm vụ giám sát để đảm bảo kỷ luật.

Từ khi Chủ tịch Tập Cận Bình phát động chiến dịch chống tham nhũng, Trung Quốc không chỉ xử lý quan chức sai phạm trong nước mà còn mở rộng truy quét ra toàn cầu thông qua hai chương trình mang tên “Săn cáo” (Fox Hunt) và “Lưới trời” (Sky Net), nhằm truy bắt các quan tham và tội phạm kinh tế đã bỏ trốn ra nước ngoài.

Theo tổng hợp từ Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc (CCDI) và các báo cáo nghiên cứu độc lập, trong giai đoạn 2014-2024, Bắc Kinh đã đưa gần 14.000 nghi phạm từ hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ về nước để điều tra và xét xử. Riêng năm 2024, chiến dịch Sky Net được ghi nhận đã hồi hương 1.597 người, cho thấy cường độ truy bắt vẫn được duy trì ở mức cao.

Các tài liệu học thuật và thống kê được trích dẫn bởi Safeguard Defenders và Wikipedia cho biết, trong khoảng hai thập kỷ qua, khoảng 18.000 quan chức và tội phạm kinh tế Trung Quốc đã đào tẩu ra nước ngoài, mang theo khối tài sản ước tính lên tới hàng trăm tỷ USD.

Tuy nhiên, kể từ sau năm 2022, Trung Quốc ngày càng hạn chế công bố số liệu chi tiết theo từng năm, khiến dữ liệu chính thức cho giai đoạn 2025-2026, bao gồm thống kê đến tháng 11/2025, không được công khai đầy đủ.

Dù vậy, truyền thông nhà nước Trung Quốc vẫn liên tục nêu bật các trường hợp điển hình nhằm củng cố tính răn đe và tuyên truyền chính sách. Trong số đó có Zhou Jinghua, bị dẫn độ từ Thái Lan về Trung Quốc, và Liang Jinwen, một trong những “quan tham đào tẩu” sớm nhất, sau 28 năm lẩn trốn đã tự nguyện hồi hương và hoàn trả toàn bộ tài sản.

Theo giới quan sát quốc tế, chiến dịch Săn cáo - Lưới trời không chỉ phản ánh quyết tâm làm sạch bộ máy của Bắc Kinh, mà còn làm dấy lên nhiều tranh luận về cách thức Trung Quốc mở rộng thực thi pháp luật vượt ra ngoài biên giới quốc gia.

Khối tài sản khổng lồ thu hồi được từ chiến dịch chống tham nhũng

Theo số liệu từng được công bố Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc (CCDI), kể từ khi chiến dịch chống tham nhũng quy mô lớn bắt đầu từ cuối 2012, ngành chống tham nhũng đã thu hồi/chuyển sung quỹ nhà nước tổng cộng hàng chục tỷ nhân dân tệ mỗi năm thông qua phong tỏa tài sản, thu hồi tài sản tham ô, và bồi hoàn thiệt hại.

Ví dụ, tờ Globaltimes cho biết, Trung Quốc đã thu hồi khoảng hơn 58 tỷ nhân dân tệ (khoảng 9 tỷ USD), bao gồm cả tiền mặt và tài sản vật chất khác nhờ chiến dịch chống tham nhũng bắt đầu từ cuối năm 2012 đến giữa năm 2015.

CCDI cho biết thêm, thiệt hại kinh tế lên tới 38,7 tỷ nhân dân tệ cũng đã được thu hồi tính từ khi chiến dịch bắt đầu (cuối năm 2012 đến tháng 6/2015). Theo hãng thông tấn Tân Hoa Xã, những thiệt hại này phát sinh khi tài sản nhà nước - chẳng hạn như đất đai - được bán với giá thấp, hoặc các doanh nghiệp nhận trốn thuế bất hợp pháp.

Các năm sau 2015, dữ liệu không còn được công bố công khai nhưng từ các số liệu đã công bố trước đó, giá trị thu hồi là rất lớn, ở mức hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Những quan chức Trung Quốc “tham ô nhiều tài sản nhất” được ghi nhận công khai

Truyền thông Trung Quốc dẫn số liệu trong các hồ sơ tuyên án, báo cáo của CCDI cho biết, 4 quan chức này dẫn đầu về khối tài sản tham ô bị thu hồi.

Lý Kiến Bình (Li Jianping), 64 tuổi, cựu quan chức Khu tự trị Nội Mông, Trung Quốc, đã bị tử hình ngày 17/12/2024 vì tham nhũng hơn 3 tỷ nhân dân tệ (khoảng 420 triệu USD), được mệnh danh là "đệ nhất quan tham". Ông này bị buộc tội nhận hối lộ, chiếm đoạt công quỹ và cấu kết với tội phạm, gây thiệt hại nghiêm trọng.

Trương Trung Sinh (Zhang Zhongsheng) là cựu quan chức cấp cao Trung Quốc, từng giữ chức Phó thị trưởng thành phố Lữ Lương, tỉnh Sơn Tây. Ông bị kết án tử hình (hoãn thi hành 2 năm, sau giảm thành tù chung thân) vì nhận hối lộ hơn 1 tỷ nhân dân tệ (khoảng 155 triệu USD) và lạm dụng chức vụ quyền hạn

Ngụy Bằng Viễn (Wei Pengyuan) là cựu quan chức năng lượng Trung Quốc nổi tiếng với vụ án tham nhũng chấn động: giấu hơn 200 triệu nhân dân tệ (~30 triệu USD) tiền mặt tại nhà, khiến máy đếm tiền bị cháy do hoạt động quá tải. Năm 2016, ông bị kết án tử hình hoãn thi hành 2 năm (tử hình treo) vì nhận hối lộ,

Mã Siêu Quần (Ma Chaoqun) là cựu tổng giám đốc công ty cấp thoát nước ở tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc, nổi tiếng với vụ án tham nhũng chấn động khi nhà chức trách tìm thấy 120 triệu Nhân dân tệ (khoảng 20 triệu USD) tiền mặt, 37 kg vàng và nhiều sổ đỏ.

×