Chiến sự Iran 16/4: Ông Trump tuyên bố "mở cửa" eo biển Hormuz; Chiến tranh với Iran 'sắp kết thúc"

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ "mở cửa vĩnh viễn" eo biển Hormuz, cho rằng động thái này có lợi cho "Trung Quốc và thế giới" sau khi khẳng định Bắc Kinh đã đồng ý "không gửi vũ khí cho Iran". Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh quân đội Mỹ tuyên bố các tàu chiến Mỹ đã chặn đứng hiệu quả hoạt động thương mại của Iran qua tuyến đường thủy quan trọng này.

Quân đội Iran cảnh báo có thể nhắm mục tiêu vào giao thông hàng hải ở Vịnh Ba Tư, Biển Oman và Biển Đỏ nếu việc phong tỏa các cảng của nước này tiếp tục. Tehran khẳng định không muốn chiến tranh hay bất ổn nhưng sẽ không khuất phục trước áp lực hay đầu hàng.

Tình hình leo thang đang diễn ra trong bối cảnh có những báo cáo về các cuộc tiếp xúc gián tiếp liên tục về khả năng diễn ra vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran, sau các cuộc đàm phán cuối tuần trước tại Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến do Washington và Israel phát động vào cuối tháng Hai.

Điều gì thực sự đang xảy ra trên biển?

Hoạt động giao thông qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thương mại toàn cầu quan trọng, vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng do Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran.

Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết các biện pháp này áp dụng cho tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng của Iran ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, đồng thời khẳng định quyền tự do hàng hải “đến và đi từ các cảng không thuộc Iran” qua eo biển Hormuz sẽ không bị cản trở. Theo quân đội, lệnh phong tỏa đã “được thực hiện đầy đủ” .

Tehran tuyên bố sẽ không khôi phục lại hiện trạng eo biển như trước chiến tranh và đang soạn thảo các quy định mới yêu cầu tàu thuyền từ các quốc gia áp đặt lệnh trừng phạt lên Iran hoặc ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel phải trả phí để được phép đi qua tuyến đường thủy này.

Các nhà phân tích tại công ty tư vấn năng lượng Gelber & Associates, được Reuters trích dẫn, cho biết dữ liệu theo dõi cho thấy "một số lượng nhỏ nhưng ngày càng tăng các tàu chở dầu đang di chuyển" qua eo biển Hormuz, mặc dù "lưu lượng giao thông nói chung vẫn thấp hơn đáng kể so với mức bình thường."

Hãng thông tấn Fars đưa tin rằng hai tàu của Iran đã đi qua eo biển này vào thứ Tư, trong đó có một siêu tàu chở dầu đi vào vùng biển Iran từ ngoài khơi với thiết bị phát tín hiệu đang hoạt động và một tàu khác chở lương thực hướng đến cảng Imam Khomeini.

Mỗi bên đang mô tả tình hình như thế nào?

Ông Trump đã mô tả những động thái mới nhất là một thành công, tuyên bố trên Truth Social rằng eo biển đã “mở cửa vĩnh viễn” và Trung Quốc “rất vui mừng”. Ông cũng khẳng định Bắc Kinh đã “đồng ý không gửi vũ khí cho Iran”. Trung Quốc chưa phản hồi công khai và trước đó đã phủ nhận việc cung cấp hỗ trợ quân sự cho Tehran. Các quan chức Mỹ cho biết các biện pháp này nhằm gây áp lực lên Iran trong khi vẫn duy trì các tuyến đường vận chuyển quốc tế thông suốt.

Trước đó, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đối với “tàu địch” để đáp trả chiến dịch ném bom của Mỹ và Israel, đồng thời yêu cầu được công nhận “chủ quyền” của mình đối với tuyến đường thủy này và quyền thu phí. Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết Tehran không tìm kiếm chiến tranh hay bất ổn và vẫn cam kết đối thoại, nhưng cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm buộc nước này đầu hàng đều chắc chắn thất bại và sẽ không được người dân Iran chấp nhận.

Thị trường đang phản ứng như thế nào?

Giá dầu đã tăng nhẹ do những lo ngại về sự gián đoạn ở eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 20% ​​lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – làm lu mờ hy vọng về việc giảm bớt căng thẳng.

Giá dầu Brent giao dịch quanh mức 95 USD/thùng vào thứ Tư, với kỳ vọng về việc nối lại đàm phán giúp hạn chế đà tăng dưới 100 USD ngay cả khi các nhà giao dịch vẫn tập trung vào rủi ro nguồn cung ở Trung Đông. Gelber & Associates cho biết các nhà giao dịch không còn tính đến khả năng gián đoạn hoàn toàn, nhưng vẫn duy trì mức "phí bảo hiểm còn lại" do nguồn cung phục hồi không đồng đều thay vì trở lại bình thường.

Những lo ngại về kinh tế trên diện rộng cũng đang gia tăng. Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã cảnh báo rằng cuộc xung đột có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng toàn cầu, trong khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Chicago, Austan Goolsbee, nói với tờ Financial Times rằng giá dầu tăng cao có nguy cơ đẩy kỳ vọng lạm phát của Mỹ lên, mô tả đây là "mối nguy hiểm kép" từ cuộc đối đầu với Iran và căng thẳng thương mại hiện có.

Tuy nhiên, thị trường chứng khoán cho đến nay vẫn có cái nhìn lạc quan hơn, với các chỉ số chính của châu Á tăng điểm nhờ hy vọng rằng các cuộc đàm phán ngoại giao sẽ ngăn chặn được sự gián đoạn kéo dài đối với nguồn cung năng lượng vùng Vịnh.

Mỹ cảnh báo rằng các nước mua dầu của Iran có thể bị trừng phạt

Hoa Kỳ đã đe dọa trừng phạt các nước mua dầu của Iran và cho biết họ tin rằng Trung Quốc sẽ tạm dừng các giao dịch mua này khi Washington thực thi lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran.

“Chúng tôi đã nói với các quốc gia rằng nếu các bạn mua dầu của Iran, nếu tiền của Iran đang nằm trong ngân hàng của các bạn, thì chúng tôi sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Cuộc phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran bắt đầu vào thứ Hai khi cuộc chiến của nước này với Iran bước sang tuần thứ bảy. Trước đó, Trung Quốc đã mua hơn 80% lượng dầu vận chuyển từ Iran.

Ông Bessent nói: “Chúng tôi tin rằng [với] lệnh phong tỏa này… sẽ có sự tạm dừng hoạt động mua hàng của Trung Quốc”.

Bộ Tài chính Mỹ cũng đã gửi thư cho hai ngân hàng Trung Quốc và "nói với họ rằng nếu chúng tôi có thể chứng minh có tiền của Iran chảy qua tài khoản của họ, thì chúng tôi sẵn sàng áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp", ông nói thêm.

Lực lượng Mỹ tuyên bố đã quay đầu tàu thứ 10 của Iran trong bối cảnh bị phong tỏa

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết, tàu USS Spruance, một tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường Aegis, đã buộc một tàu chở hàng treo cờ Iran phải quay trở lại Iran.

Đây là con tàu thứ 10 bị lực lượng Mỹ buộc phải rút lui kể từ khi cuộc phong tỏa bắt đầu, và hiện đã kéo dài sang ngày thứ ba.

“Hôm qua, một tàu chở hàng mang cờ Iran đã cố gắng né tránh lệnh phong tỏa của Mỹ sau khi rời Bandar Abbas, đi ra khỏi eo biển Hormuz và di chuyển dọc theo bờ biển Iran. Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance (DDG 111) đã điều hướng thành công con tàu, và nó đang quay trở lại Iran”, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết trong một tuyên bố đăng trên X.

“10 tàu đã bị buộc phải quay đầu và KHÔNG có tàu nào vượt qua được kể từ khi lệnh phong tỏa của Mỹ bắt đầu vào thứ Hai".

Iran cân nhắc các bước tiếp theo trong các cuộc đàm phán với Mỹ sau sự trung gian hòa giải của Pakistan

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin rằng Iran sẽ tiến hành một cuộc đánh giá chính thức để xác định liệu nước này có tham gia vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ hay không sau cuộc gặp cấp cao dự kiến ​​giữa các quan chức Iran và phái đoàn Pakistan do Thống soái Asim Munir dẫn đầu vào thứ Năm.

Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời một nguồn tin giấu tên "có thông tin" cho biết, mặc dù thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon được xem là "tín hiệu tích cực" đối với quá trình ra quyết định của Iran, nhưng bất kỳ tiến triển nào tiếp theo vẫn phụ thuộc vào hành động của Mỹ.

Nguồn tin nhấn mạnh rằng Washington cần tuân thủ một “khuôn khổ hợp lý” cho các cuộc đàm phán và cảnh báo không nên cản trở tiến trình ngoại giao bằng những yêu cầu quá đáng hoặc vi phạm các cam kết đã đưa ra trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Nội các an ninh Israel thảo luận về khả năng ngừng bắn ở Lebanon

Theo các quan chức cấp cao của Israel được hãng Reuters dẫn lời, nội các an ninh của Israel đã thảo luận về khả năng ngừng bắn ở Lebanon, trong bối cảnh chính phủ của ông Netanyahu đang chịu áp lực lớn từ Washington để đạt được thỏa thuận với Lebanon.

Hôm thứ Ba, Israel và Lebanon đã tổ chức cuộc đàm phán hiếm hoi giữa các phái viên chính phủ tại Washington. Ông Netanyahu nói: “Những cuộc đàm phán này đã không diễn ra trong hơn 40 năm. Chúng đang diễn ra bây giờ vì chúng ta rất mạnh, và các quốc gia đang tìm đến chúng ta – không chỉ riêng Lebanon”.

Trong khi cuộc họp nội các an ninh đang diễn ra, Netanyahu đã phát hành một video tuyên bố, trong đó ông nói rằng quân đội Israel tiếp tục tấn công Lebanon và sắp sửa "chiếm được" thị trấn Bint Jbeil ở miền nam Lebanon.

×