Chiến tranh Ukraine tạo ra mối nguy hạt nhân lớn nhất toàn cầu - Liên Hợp Quốc báo động đỏ

Chiến tranh Ukraine tạo ra mối nguy hạt nhân lớn nhất toàn cầu

Phát biểu trước Hội đồng Thống đốc của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Tổng Giám đốc Rafael Grossi cho biết, cơ quan này tiếp tục tập trung cao độ vào việc ngăn chặn một tai nạn hạt nhân ở Ukraine, khi các hoạt động quân sự của 2 bên tham chiến vẫn đang đe dọa hạ tầng thiết yếu phục vụ an toàn nhà máy.

“Chiến tranh Ukraine sắp bước sang năm thứ năm. Và nó vẫn tiếp tục là mối đe dọa lớn nhất thế giới đối với an toàn hạt nhân”, ông Grossi nói.

Các nhóm chuyên gia của IAEA hiện vẫn được triển khai thường trực tại tất cả các nhà máy điện hạt nhân chịu ảnh hưởng bởi xung đột và liên tục công bố các báo cáo cập nhật về tình trạng an toàn và an ninh hạt nhân.

Hội đồng Thống đốc là cơ quan ra quyết định cao nhất của IAEA, gồm đại diện của 35 quốc gia, có nhiệm vụ giám sát an toàn, an ninh và cơ chế kiểm soát hạt nhân, đồng thời định hướng hoạt động của cơ quan này. Thành phần hiện nay của Hội đồng bao gồm nhiều nước lớn như Nga, Mỹ, Anh và Pháp.

Nguồn điện ngoài lưới – “phao cứu sinh” sống còn cho an toàn hạt nhân

Ông Grossi nhấn mạnh rằng một yêu cầu cốt lõi đối với an toàn hạt nhân là nguồn điện ngoài lưới ổn định, tức điện năng mà nhà máy nhận từ hệ thống điện quốc gia. Khi không có nguồn điện này, các cơ sở hạt nhân buộc phải phụ thuộc vào các hệ thống dự phòng để vận hành hệ thống làm mát và các chức năng an toàn thiết yếu khác.

“Phải bảo đảm nguồn điện ngoài lưới an toàn và đáng tin cậy cho tất cả các cơ sở hạt nhân”, ông nói, đồng thời dẫn lại bộ hướng dẫn “Bảy trụ cột” của IAEA về an toàn hạt nhân trong xung đột vũ trang, trong đó nguồn điện ngoài lưới là trụ cột thứ tư.

Ông cũng viện dẫn Nguyên tắc số 3 trong “Năm nguyên tắc” của IAEA nhằm bảo vệ Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhya (ZNPP), nhấn mạnh rằng “mọi nỗ lực cần được thực hiện để bảo đảm nguồn điện ngoài lưới luôn sẵn có và an toàn”.

Theo ông Grossi, cả hai bộ hướng dẫn này đều nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế, bao gồm cả các bên trực tiếp liên quan đến chiến tranh Ukraine, và ông đã nhiều lần kêu gọi tuân thủ các nguyên tắc này, kể cả tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Ngoài bản thân các nhà máy, ông Grossi cảnh báo rằng các trạm biến áp điện của Ukraine cũng đóng vai trò then chốt đối với an toàn hạt nhân. “Việc các trạm này bị hư hại sẽ làm suy yếu an toàn hạt nhân và cần phải được tránh bằng mọi giá”, ông nhấn mạnh. Hiện một phái đoàn chuyên gia của IAEA đang đánh giá 10 trạm biến áp quan trọng trong bối cảnh các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng điện của Ukraine vẫn tiếp diễn.

Nhiều cơ sở hạt nhân khác cũng chịu tác động

Các nhóm của IAEA cũng ghi nhận hoạt động quân sự gần những cơ sở hạt nhân khác, trong đó có khu vực Chornobyl. Tại đây, chiến tranh Ukraine đã gây thiệt hại đối với một trạm biến áp quan trọng đã làm gián đoạn nhiều đường dây điện, buộc cơ sở này tạm thời phải dựa vào các máy phát điện diesel khẩn cấp. Các đường dây bị ảnh hưởng sau đó đã được khôi phục.

Ông Grossi khẳng định IAEA đã cho thấy vai trò của các thể chế quốc tế trong việc giảm thiểu rủi ro và tạo ra sự ổn định tương đối trong một cuộc chiến tranh đầy biến động. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận các biện pháp kỹ thuật có giới hạn.

“Cách tốt nhất để bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân là chấm dứt cuộc xung đột này", ông nhấn mạnh.

×