Chính biến Đường Long: Lý Long Cơ đánh nhanh thắng nhanh, xoá tan tham vọng xưng đế của Vi hậu

Chính biến Đường Long: Lý Long Cơ đánh nhanh thắng nhanh, xoá tan tham vọng xưng đế của Vi hậu

Chính biến Đường Long năm 710 là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử nhà Đường, không chỉ chấm dứt quyền lực của phe Vi hậu mà còn mở đường cho sự trỗi dậy của Lý Long Cơ – người sau này trở thành Đường Huyền Tông. Nhìn lại toàn bộ quá trình, có thể thấy thành công của Lý Long Cơ không chỉ đến từ sự chuẩn bị và tính toán kỹ lưỡng, mà còn do đối thủ của ông quá yếu kém và liên tục mắc sai lầm.

Bối cảnh của cuộc chính biến bắt đầu từ những năm cuối đời của Đường Trung Tông Lý Hiển. Lúc này, quyền lực thực tế trong triều đã rơi vào tay Vi hậu và công chúa An Lạc. Hai mẹ con không chỉ can thiệp sâu vào triều chính mà còn cấu kết với các thế lực như Tông Sở Khách, Võ Diên Tú để củng cố quyền lực. Nhiều quan lại trung thành đã nhận ra nguy cơ này và cố gắng can gián, nhưng đều bị đàn áp.

Tháng 4 năm 710, một người tên Lang Cấp dâng thư tố cáo âm mưu phản loạn của phe Vi hậu, nhưng bị xử tử. Đến ngày 17 tháng 5, Yến Khâm Dung tiếp tục dâng sớ, vạch trần hàng loạt tội trạng của hoàng hậu và công chúa. Lần này, dù lập luận chặt chẽ khiến Lý Hiển không thể phản bác, nhưng cuối cùng Lang Cấp vẫn bị giết hại bởi Tông Sở Khách thông qua việc giả chiếu chỉ.

Chỉ nửa tháng sau, Lý Hiển đột ngột qua đời. Dù có nhiều giả thuyết cho rằng ông bị đầu độc bởi Vi hậu và công chúa An Lạc, nhưng xét kỹ, khả năng này không cao. Một mặt, sức khỏe của Lý Hiển vốn không tốt; mặt khác, Vi hậu không có động cơ rõ ràng để giết ông khi vẫn có thể tiếp tục thao túng quyền lực thông qua ông. Những chi tiết như việc Thái Bình công chúa và Thượng Quan Uyển Nhi được giao soạn di chiếu cũng cho thấy cái chết của Lý Hiển chưa chắc là một âm mưu được chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước.

Sau khi Lý Hiển qua đời, Vi hậu lập tức giấu tin, triệu tập quần thần để sắp xếp lại quyền lực. Dù di chiếu ban đầu giao quyền phụ chính cho Lý Đán, nhưng phe Tông Sở Khách nhanh chóng đảo ngược tình thế, đề nghị để Vi hậu trực tiếp nhiếp chính. Những người phản đối như Tô Quý bị gạt ra ngoài. Chỉ trong vài ngày, toàn bộ quân đội cấm vệ trung ương đã rơi vào tay phe Vi hậu.

Ngày mồng 7 tháng 6, Lý Trọng Mậu – khi đó mới 16 tuổi – được đưa lên ngôi, còn Vi hậu nắm toàn bộ quyền lực. Tình hình lúc này giống hệt thời điểm trước khi Võ Tắc Thiên xưng đế. Không lâu sau, phe Tông Sở Khách thậm chí còn công khai khuyên Vi hậu noi theo Võ Tắc Thiên để xưng đế.

Chính trong bối cảnh đó, Lý Long Cơ bắt đầu hành động. Ngay từ đầu năm, ông đã trở về Trường An và âm thầm xây dựng lực lượng. Khác với những cuộc nổi loạn trước đó, Lý Long Cơ rút ra nhiều bài học quan trọng, đặc biệt là từ thất bại của Lý Trọng Tuấn. Ông hiểu rằng muốn thành công phải hành động nhanh, bất ngờ và quan trọng nhất là phải nắm được chính danh.

Trong nửa năm chuẩn bị, Lý Long Cơ bí mật chiêu mộ các sĩ quan cấm quân – những người từng tham gia các cuộc chính biến trước và có kinh nghiệm chiến đấu. Tuy nhiên, lực lượng này ban đầu chưa thực sự ổn định, bởi phần lớn đều mang tâm lý “ai thắng thì theo”. Chính vì vậy, một yếu tố bất ngờ đã góp phần quyết định thành bại: sự yếu kém của phe Vi hậu.

Sau khi nắm quyền, các thân tín của Vi hậu như Vi Bá và Vi Tuyền đã ra tay trấn áp cấm quân để lập uy, thậm chí đánh đập binh lính. Hành động này khiến họ mất hoàn toàn lòng tin của quân đội. Những sĩ quan vốn còn do dự bắt đầu nghiêng hẳn về phía Lý Long Cơ.

Không chỉ vậy, nội bộ phe Vi hậu cũng rạn nứt. Thôi Nhật Dụng – một quan chức thân cận của Tông Sở Khách – khi biết kế hoạch chính biến lại không tố cáo mà còn quay sang giúp Lý Long Cơ, khuyên ông hành động sớm. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc phe cầm quyền đã mất đi sự đoàn kết và niềm tin nội bộ.

Một bước đi quan trọng khác của Lý Long Cơ là liên minh với Thái Bình công chúa. Là người có uy tín và thế lực lớn trong triều, sự ủng hộ của bà giúp cuộc chính biến có được tính chính danh và sức mạnh chính trị vượt trội. Khi Thái Bình công chúa tham gia, cuộc đấu tranh không còn là hành động của một cá nhân mà trở thành sự phản công của dòng dõi chính thống nhà Đường.

Đêm 20 tháng 6, Lý Long Cơ chính thức phát động chính biến. Với lực lượng không lớn, ông bất ngờ tấn công vào cấm quân. Các tướng lĩnh thân tín nhanh chóng tiêu diệt những nhân vật chủ chốt của phe Vi hậu và kêu gọi binh lính đứng về phía mình. Nhờ sự bất mãn sẵn có, cấm quân nhanh chóng quay sang ủng hộ.

Sau khi kiểm soát lực lượng quân sự, Lý Long Cơ chia quân tiến vào hoàng cung, đồng thời tự mình trấn giữ cửa Huyền Vũ để ngăn viện binh. Khi tín hiệu từ trong cung phát ra, ông lập tức dẫn quân tiến vào. Toàn bộ quân canh trong cung đều quay sang hưởng ứng, khiến phe Vi hậu hoàn toàn sụp đổ.

Vi hậu bị giết khi đang chạy trốn, công chúa An Lạc và các đồng minh cũng bị tiêu diệt. Một số người như Thượng Quan Uyển Nhi cố gắng cầu xin tha mạng nhưng không thành. Chỉ trong một đêm, toàn bộ thế lực của phe Vi hậu bị xóa sổ.

Điểm đáng chú ý là Lý Long Cơ không lập tức xử lý hoàng đế trẻ tuổi mà tập trung thanh trừng hoàn toàn đối thủ trước. Sau khi mọi việc đã ổn định, ông mới đến gặp cha là Lý Đán để xin tội và trao lại quyền lực danh nghĩa. Không lâu sau, Lý Đán lên ngôi, còn Lý Long Cơ được lập làm thái tử.

Từ góc nhìn tổng thể, thành công của Lý Long Cơ đến từ ba yếu tố chính. Thứ nhất là sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng rút kinh nghiệm từ lịch sử. Thứ hai là việc xây dựng liên minh chính trị với Thái Bình công chúa để đảm bảo tính chính danh. Và cuối cùng – cũng là yếu tố quan trọng không kém – chính là sự yếu kém, chia rẽ và sai lầm liên tiếp của phe Vi hậu.

Chính biến Đường Long không chỉ là một cuộc đảo chính thành công, mà còn là minh chứng cho quy luật quen thuộc trong lịch sử: khi một chính quyền mất lòng dân và nội bộ rạn nứt, chỉ cần một lực lượng đủ quyết đoán và đúng thời điểm, cục diện sẽ lập tức thay đổi.

×