Cho thuê vỉa hè ở Hà Nội: Kích hoạt kinh tế đêm hay hợp thức hóa tái lấn chiếm?

Hà Nội có thể cho thuê vỉa hè 45.000 đồng/m2/tháng để kinh doanh

Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về thí điểm quản lý, sử dụng một phần lòng đường, vỉa hè để phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm.

Theo đề xuất, tổ chức, cá nhân và hộ kinh doanh có thể trả phí để sử dụng một phần vỉa hè, lòng đường phục vụ hoạt động kinh doanh.

Mức phí được đề xuất dao động từ 20.000 đồng đến 45.000 đồng/m²/tháng, tùy khu vực. Trong đó, mức cao nhất áp dụng tại các quận trung tâm cũ gồm Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa và các tuyến phố ẩm thực, chợ đêm.

Dự thảo cũng đưa ra nhiều điều kiện: vỉa hè phải rộng tối thiểu 3m, bảo đảm lối đi bộ rộng ít nhất 1,5m; không nằm trong khu vực di tích, không gây ùn tắc giao thông; đồng thời phải có ít nhất 50% hộ dân, hộ kinh doanh trên tuyến phố đồng thuận. UBND phường sẽ là đơn vị tiếp nhận hồ sơ đề xuất thuê.

Ngoài ra, nhà quản lý đề xuất cần trang bị hệ thống camera giám sát phạm vi phần lòng đường, vỉa hè khi thực hiện thí điểm.

Lo ngại nếu cho thuê mà quản lý lỏng lẻo thì dễ quay lại cảnh xe máy, bàn ghế tràn xuống lòng đường

Trao đổi với PV Dân Việt, KTS Trần Huy Ánh - Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, chuyên gia quy hoạch, phát triển đô thị bền vững cho rằng đề xuất này cần được xem xét thận trọng, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội vừa trải qua nhiều đợt ra quân lập lại kỷ cương trật tự vỉa hè, lòng đường.

Theo ông, phát triển kinh tế đêm là xu hướng đáng quan tâm khi hoạt động thương mại, dịch vụ ban ngày đang gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, việc “mở cửa” vỉa hè để cho thuê không thể chỉ nhìn như một giải pháp tăng nguồn thu ngân sách.

“Kinh tế đêm cần không gian vận hành, nhưng nếu lấy vỉa hè ra cho thuê như một nguồn thu thì phải cân nhắc rất kỹ. Bởi để lập lại trật tự vỉa hè, các lực lượng chức năng đã mất rất nhiều công sức và tạo dựng được nếp sống văn minh đô thị trong thời gian qua”, ông nói.

Theo KTS Trần Huy Ánh, hiệu quả kinh tế của mô hình này hiện chưa được lượng hóa rõ ràng, trong khi nguy cơ xung đột về giao thông và sử dụng không gian công cộng lại rất lớn. Ông cho rằng các tiêu chí trong dự thảo vẫn còn khá “cơ học”, chưa phản ánh đầy đủ đặc thù từng tuyến phố.

“Không gian đô thị không thể quản lý chỉ bằng vài chỉ số như chiều rộng vỉa hè hay tỷ lệ đồng thuận. Mỗi tuyến phố có mật độ hoạt động, thiết kế đô thị và nhu cầu sử dụng khác nhau. Điều cần thiết là phải có nghiên cứu thực địa và thử nghiệm quy mô nhỏ trước khi mở rộng”, vị chuyên gia nhận định.

Không ít người dân cũng bày tỏ tâm lý vừa kỳ vọng vừa lo ngại trước đề xuất này.

Chị Nguyễn Thu Hà, sống tại phường Đống Đa, cho rằng nếu được quản lý bài bản, việc khai thác vỉa hè có thể tạo thêm sức sống cho phố phường và hỗ trợ người kinh doanh nhỏ. “Nhiều tuyến phố ở Hà Nội buổi tối khá trầm lắng. Nếu tổ chức tốt, sạch sẽ, có giờ giấc rõ ràng thì sẽ hấp dẫn du khách hơn”, chị nói.

Tuy nhiên, ông Hoàng Hải, cư dân phường Hoàn Kiếm, lại lo ngại tình trạng tái lấn chiếm sẽ khó kiểm soát. “Người đi bộ vừa mới có lại vỉa hè thông thoáng vài tháng nay. Nếu cho thuê mà quản lý lỏng lẻo thì rất dễ quay lại cảnh xe máy, bàn ghế tràn xuống lòng đường”, ông Hải chia sẻ.

Ở góc độ kinh doanh, nhiều hộ buôn bán nhỏ cho rằng chủ trương này có thể giúp họ hoạt động ổn định hơn thay vì thường xuyên đối mặt với nguy cơ bị xử lý.

Một phụ nữ kinh doanh đồ uống trên phố Giảng Võ cho biết phần lớn các cửa hàng nhỏ hiện đều có nhu cầu sử dụng một phần vỉa hè phục vụ khách. “Nếu thành phố có quy định rõ ràng, đóng phí minh bạch và được phép sử dụng trong giới hạn cụ thể thì người kinh doanh cũng yên tâm hơn, thay vì lúc nào cũng thấp thỏm”, chị nói.

Dù vậy, KTS Trần Huy Ánh cảnh báo Hà Nội cần đặc biệt thận trọng với nguy cơ “hợp thức hóa” lấn chiếm vỉa hè và phát sinh cơ chế xin – cho biến không gian công cộng thành khu vực kinh doanh bán cố định.

Dẫn kinh nghiệm từ TP.HCM, KTS Trần Huy Ánh cho biết địa phương này từng triển khai cho thuê vỉa hè nhưng hiệu quả kinh tế và xã hội chưa rõ nét, thậm chí nhiều nơi phải tạm dừng. Theo ông, Hà Nội cần có đánh giá đầy đủ từ thực tiễn trước khi áp dụng diện rộng.

“Ngay cả khi chưa cho thuê, việc giữ trật tự vỉa hè đã rất khó khăn. Nếu hợp thức hóa một phần hoạt động kinh doanh trên vỉa hè mà thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ, nguy cơ tái lấn chiếm là rất lớn”, ông nói.

Vị chuyên gia cũng cảnh báo, đề xuất mới có thể khiến các lực lượng thực thi ở cơ sở rơi vào tình thế khó xử sau nhiều tháng quyết liệt xử lý vi phạm.

“Tại các phường, lực lượng chức năng vừa nỗ lực lập lại kỷ cương vỉa hè. Nếu giờ cho thuê trở lại mà thiếu ranh giới quản lý rõ ràng, thành quả đó rất dễ bị phá vỡ”, ông nhận định.

Theo KTS Trần Huy Ánh, nếu muốn triển khai, Hà Nội cần tiếp cận theo hướng thí điểm thực chất: chọn một vài khu vực phù hợp, có thiết kế đô thị đồng bộ, tổ chức giao thông ổn định và đánh giá đa chiều về kinh tế, xã hội, giao thông trước khi nhân rộng.

“Vỉa hè trước hết là không gian dành cho người đi bộ. Mọi hoạt động khai thác kinh tế nếu có cần đặt trong giới hạn bảo đảm lợi ích công cộng và trật tự đô thị”, ông nhấn mạnh.

Đề xuất thí điểm cho thuê vỉa hè để kinh doanh tại phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam

Theo dự thảo Nghị quyết, Sở Xây dựng Hà Nội dự kiến mức phí thuê lòng đường, vỉa hè trên các tuyến phố tại 4 quận nội thành trước sáp nhập đơn vị hành chính gồm Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa và các phố văn hóa ẩm thực, chợ đêm là 45.000 đồng/m2/tháng.

Phí thuê tại các phố chính thuộc Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm là 40.000 đồng/m2/tháng.

Tuyến phố còn lại của các xã, phường trên và thuộc thị xã Sơn Tây trước sáp nhập có giá thuê 25.000 đồng một m2 mỗi tháng.

Các khu vực ngoại thành khác là 20.000 đồng/m2/tháng.

Dự thảo Nghị quyết nếu được chính quyền thông qua sẽ có hiệu lực trong 5 năm. Thời gian thí điểm cho thuê vỉa hè với một số tuyến phố chỉ tối đa 2 năm, và có thể được xem xét gia hạn tiếp 2 lần, mỗi lần không quá 2 năm.

Các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh được thuê sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè không quá 1 năm. Họ cũng có thể được gia hạn nhiều lần, nhưng mỗi lần tối đa 1 năm.

Đơn vị soạn thảo đề xuất thí điểm theo 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn đầu tiên tại một số tuyến phố ở phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam. Sau đó, việc thí điểm mở rộng ra một số phố của các phường trong khu vực Vành đai 1 và cuối cùng là Vành đai 3.

×