Chu Nguyên Chương đích thân đưa Từ Đạt lên nằm trên long sàng, kết quả ra sao?

Chu Nguyên Chương đích thân đưa Từ Đạt lên nằm trên long sàng, kết quả ra sao?

Từ Đạt là vị thống soái quân sự khai quốc của triều Minh, đồng thời cũng là công thần số một trong buổi đầu lập quốc nhà Minh. Ông xuất thân từ một gia đình nông dân, sau này tham gia nghĩa quân của Chu Nguyên Chương. Hai người từng tình như thủ túc, vào sinh ra tử cùng nhau. Từ Đạt rất giỏi trị quân, cả đời chinh chiến sa trường, lập nên công lao hiển hách trong quá trình xây dựng triều Minh.

Thế nhưng, ở cạnh vua chẳng khác nào ở cạnh hổ. Dù trước kia từng xưng huynh gọi đệ với Chu Nguyên Chương, nhưng sau khi lên ngôi hoàng đế, sự đa nghi của Chu Nguyên Chương ngày càng nặng hơn. Trong mắt vị hoàng đế này, dường như bất cứ đại thần nào cũng có thể mang lòng phản trắc. Vì thế, để thử lòng Từ Đạt, Chu Nguyên Chương từng bày ra một cái bẫy nhỏ.

Dù là vị hoàng đế khai quốc của nhà Minh, nhưng hậu thế đánh giá Chu Nguyên Chương rất trái chiều. Có người ca ngợi ông khai sáng triều Minh, dưới thời cai trị của ông thiên hạ thái bình, quốc gia ổn định. Nhưng cũng có người cho rằng ông độc đoán, ích kỷ, sau khi thành công thì quay sang sát hại công thần, khiến rất nhiều huynh đệ từng cùng mình vào sinh ra tử phải bỏ mạng. Giai đoạn ấy cũng bị xem là một trong những thời kỳ đen tối nhất đầu triều Minh.

Đối với Từ Đạt, Chu Nguyên Chương dĩ nhiên không nỡ xuống tay. Nhưng vì giang sơn của mình, ông vẫn phải hết lần này đến lần khác xác nhận lòng trung thành của vị công thần này.

Có một lần, Chu Nguyên Chương mời người huynh đệ kết nghĩa là Từ Đạt vào cung uống rượu. Trong bữa tiệc, ông cố ý sai thái giám liên tục rót thêm rượu cho Từ Đạt, muốn chuốc say ông. Dù giữa chừng Từ Đạt từng tìm cách từ chối, nhưng thân là thần tử, làm sao có thể trái ý hoàng đế?

Là người từng trải chốn quan trường, Từ Đạt hẳn cũng nhận ra Chu Nguyên Chương đang có dụng ý khác, nên thuận nước đẩy thuyền, giả vờ say rượu. Bởi nếu thật sự say mất lý trí thì hậu quả khó mà tưởng tượng nổi.

Thấy Từ Đạt “say” rồi, Chu Nguyên Chương lập tức cho người khiêng ông lên long sàng nghỉ ngơi, muốn xem sau khi tỉnh lại ông sẽ phản ứng thế nào. Dù sao long sàng cũng không phải nơi ai cũng được phép nằm lên, và Chu Nguyên Chương cũng muốn nhân cơ hội này tìm cớ kết tội ông.

Sau đó, Chu Nguyên Chương lặng lẽ đứng ngoài quan sát. Từ Đạt mở mắt ra, phát hiện bản thân đang nằm trên long sàng thì giật mình kinh hãi. May mà ông đã có chuẩn bị từ trước, chứ nếu thật sự say mềm, không biết mình sẽ làm ra chuyện gì.

Tiếp theo, hành động của Từ Đạt đã cứu mạng chính ông.

Ông trước tiên giả vờ vẫn còn ngủ, bắt đầu ngáy to, rồi từ từ trở mình từng chút một, cuối cùng lăn xuống khỏi long sàng và nằm ngủ tiếp dưới đất. Tất cả những chuyện này đều được Chu Nguyên Chương nhìn thấy rõ ràng.

Không lâu sau, Chu Nguyên Chương bước vào. Từ Đạt nghe thấy động tĩnh thì vội vàng đứng dậy, giả bộ vô cùng sợ hãi rồi lập tức quỳ xuống nói:

“Xin hoàng thượng thứ tội, thần đáng chết muôn lần!”

Nhìn thấy hàng loạt phản ứng ấy, lại nghe câu nói đó, Chu Nguyên Chương cuối cùng cũng xác nhận Từ Đạt là một vị tướng trung thành, nên không tiếp tục gây khó dễ nữa. Sau này Từ Đạt cũng được hưởng kết cục khá yên ổn.

Thực tế, cái chết của Từ Đạt vào năm 1385 cũng dấy lên nghi vấn. Không giống nhiều công thần khác bị xử tội mưu phản và tru di cửu tộc, Từ Đạt qua đời đột ngột khi mới 54 tuổi. Chính sự “khác thường” này lại khiến người đời đặt câu hỏi: phải chăng ông đã bị loại bỏ một cách kín đáo hơn?

Truyền thuyết nổi tiếng nhất cho rằng Từ Đạt bị bệnh nhọt độc ở lưng, phải kiêng rượu thịt. Khi biết chuyện, Chu Nguyên Chương lại ban cho ông món ngỗng hấp – một loại “phát vật” bị cho là có thể khiến bệnh nặng thêm. Hiểu ý vua, Từ Đạt đành ăn và sau đó bệnh phát tác mà chết. Một dị bản khác còn cho rằng ông tự uống thuốc độc, tương tự câu chuyện Tào Tháo ép Tuân Úc tự vẫn.

Câu chuyện này được lưu truyền rộng rãi bởi nó phù hợp với hình ảnh một Chu Nguyên Chương đa nghi, từng thanh trừng hàng loạt công thần. Tuy nhiên, khi xem xét kỹ, nhiều điểm trong đó tỏ ra thiếu thuyết phục. Về mặt y học, không có bằng chứng nào cho thấy việc ăn ngỗng có thể khiến một người tử vong nhanh chóng chỉ sau một đêm. Ngay cả khái niệm “thực phẩm kích phát bệnh” cũng không thể giải thích cho một cái chết đột ngột đến vậy.

Quan trọng hơn, cách hành xử của Chu Nguyên Chương sau khi Từ Đạt qua đời lại hoàn toàn không giống một người vừa âm thầm trừ khử công thần. Ông đích thân đến dự tang lễ, truy phong Từ Đạt làm Trung Sơn Vương, cho phối hưởng Thái miếu và ban táng trọng thể tại Chung Sơn. Nếu thực sự muốn giết, Minh Thái Tổ vốn nổi tiếng xử lý đối thủ một cách công khai và tàn khốc, như trong các vụ án lớn, chứ không cần dùng đến thủ đoạn vòng vo.

Đãi ngộ dành cho hậu duệ của Từ Đạt càng khiến giả thuyết “bị hại” trở nên khó tin. Con cháu ông được hưởng vinh hiển vượt trội, nhiều người giữ chức vị cao trong triều. Thậm chí, gia tộc họ Từ còn trở thành một trong những dòng họ quyền quý bậc nhất thời Minh. Nếu Từ Đạt bị giết, việc ban cho hậu duệ ông đặc quyền lớn như vậy rõ ràng là điều phi logic trong một chế độ chính trị vốn đầy nghi kỵ.

Nguồn gốc của câu chuyện “ban ngỗng hấp” thực chất xuất phát từ các ghi chép dã sử như Tiễn Thắng Dã Văn của Từ Trinh Khanh, sau đó được bổ sung thêm chi tiết trong Long Hưng Từ Ký của Vương Văn Lộc. Những tài liệu này chứa nhiều yếu tố ly kỳ, thiếu kiểm chứng và đã bị các học giả đời sau bác bỏ. Triệu Dực từng thẳng thắn nhận định rằng đây chỉ là “vô căn cứ chi đàm”.

×