Chu Nguyên Chương từng muốn trừ khử Chu Đệ rồi lại thay đổi ý định, vì sao?

Chu Nguyên Chương từng muốn trừ khử Chu Đệ rồi lại thay đổi ý định, vì sao?

Năm 1402, sau ba năm nội chiến trong cuộc chiến Tĩnh Nan, Yên Vương Chu Đệ đánh chiếm kinh đô Ứng Thiên (Nam Kinh), lật đổ triều đình của cháu mình là Kiến Văn Đế Chu Doãn Văn và lên ngôi hoàng đế, trở thành Minh Thành Tổ. Điều khiến hậu thế không khỏi thắc mắc là: Chu Nguyên Chương – vị hoàng đế khai quốc nổi tiếng đa nghi và mưu lược – liệu có thật sự không nhìn thấy mối đe dọa từ người con trai này?

Thực tế, nhiều ghi chép lịch sử cho thấy Chu Nguyên Chương không những nhận ra năng lực và tham vọng của Chu Đệ, mà còn từng cân nhắc việc loại bỏ ông để bảo vệ ngôi vị cho dòng trưởng.

Trong số hơn hai chục người con trai của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, Chu Đệ là người nổi bật nhất về tài năng quân sự. Ông nhiều năm trấn thủ phương Bắc, lập công lớn trong việc chống lại tàn dư nhà Nguyên, được quân sĩ kính phục và sở hữu thực lực quân sự hùng hậu. Chính vì vậy, khi Thái tử Chu Tiêu qua đời năm 1392, câu hỏi về người kế vị lập tức trở thành bài toán khó đối với Chu Nguyên Chương.

Xét về năng lực, Chu Đệ gần như không có đối thủ. Tuy nhiên, đối với một vị hoàng đế vừa dựng nên cơ nghiệp, sự ổn định của triều đại quan trọng hơn tài năng cá nhân. Nếu truyền ngôi cho người con thứ tư, Chu Nguyên Chương sẽ phải đối mặt với một vấn đề lớn: phía trên Chu Đệ vẫn còn hai người anh là Tần Vương Chu Sảng và Tấn Vương Chu Cương. Dù năng lực không bằng em trai, họ đều là phiên vương nắm giữ binh quyền và có địa vị cao hơn trong thứ bậc hoàng tộc.

Nếu Chu Đệ được chọn, nguy cơ các phiên vương tranh đoạt quyền lực là rất lớn. Đối với một triều đại mới thành lập, điều đó có thể dẫn đến nội chiến và phá vỡ nguyên tắc kế vị mà Chu Nguyên Chương muốn xây dựng cho muôn đời sau.

Bởi vậy, ông quyết định chọn người cháu đích tôn Chu Doãn Văn làm người kế vị. Trong mắt Chu Nguyên Chương, Chu Doãn Văn có nhiều ưu thế: là trưởng tôn của dòng trưởng, tính cách nhân hậu, hiếu thuận, được nhiều đại thần ủng hộ và phù hợp với vai trò một vị vua giữ gìn cơ nghiệp hơn là mở rộng lãnh thổ.

Tuy nhiên, việc lựa chọn Chu Doãn Văn đồng nghĩa với việc Chu Đệ trở thành mối nguy tiềm tàng lớn nhất đối với tương lai triều Minh.

Theo một số tài liệu, từ cuối những năm Hồng Vũ, Chu Nguyên Chương đã bí mật cho người giám sát chặt chẽ mọi động thái của Yên Vương tại Bắc Bình. Bước ngoặt xảy ra vào năm 1393 khi sứ đoàn Triều Tiên do Lý Phương Viễn – người sau này trở thành vua Triều Tiên Thái Tông – dẫn đầu sang triều cống nhà Minh.

Khi đi qua Bắc Bình, Lý Phương Viễn và Chu Đệ có những cuộc trò chuyện kéo dài. Hai người đều là những nhân vật đầy tham vọng và có hoàn cảnh tương đồng: đều là những người con không phải trưởng tử nhưng sở hữu năng lực vượt trội. Tin tức về cuộc gặp này nhanh chóng được mật thám báo về Nam Kinh.

Điều khiến Chu Nguyên Chương nổi giận hơn cả là việc Lý Phương Viễn được cho là đã bí mật tặng một số ngựa chiến cho Chu Đệ thay vì dâng toàn bộ cho triều đình. Trong bối cảnh cực kỳ nhạy cảm về chính trị, hành động này bị xem là dấu hiệu kết giao riêng và có thể dẫn tới những liên minh nguy hiểm trong tương lai.

Tương truyền, Chu Nguyên Chương từng cân nhắc lấy cớ đó để trị tội Chu Đệ, thậm chí tiến tới thanh trừng những thế lực mà ông cho là không đáng tin cậy. Thế nhưng kế hoạch ấy cuối cùng không được thực hiện.

Nguyên nhân nằm ở tình hình lúc bấy giờ. Hai người anh của Chu Đệ là Tần Vương và Tấn Vương vẫn còn sống. Nếu giết Chu Đệ, cán cân quyền lực giữa các phiên vương có thể bị phá vỡ, tạo ra những biến động khó lường hơn nữa. Sau khi cân nhắc, Chu Nguyên Chương quyết định tạm thời gác lại ý định.

Nhưng số phận lại đưa mọi việc theo hướng khác. Năm 1395, Tần Vương Chu Sảng qua đời. Ba năm sau, tháng 3 năm 1398, Tấn Vương Chu Cương cũng mất bệnh. Chỉ trong thời gian ngắn, hai người có khả năng kiềm chế Chu Đệ đều lần lượt qua đời.

Lúc này, Chu Nguyên Chương đã bước vào những tháng cuối đời. Chỉ ba tháng sau cái chết của Tấn Vương, ông cũng băng hà.

Tương truyền, khi ấy Minh Thái Tổ từng thở dài với phò mã Mai Ân rằng: “Yên Vương nguy hiểm lắm!” Câu nói ngắn ngủi ấy phản ánh sự lo lắng sâu sắc của ông đối với người con trai tài năng nhưng đầy tham vọng này. Dẫu vậy, tuổi già, bệnh tật cùng nỗi đau mất liên tiếp hai người con khiến vị hoàng đế khai quốc không còn đủ thời gian và sức lực để thực hiện những tính toán cuối cùng.

Ông chỉ còn biết gửi gắm hy vọng vào các đại thần và những người thân tín, mong họ sẽ phò tá Chu Doãn Văn giữ vững cơ nghiệp.

Nhưng lịch sử đã không diễn ra theo mong muốn của Chu Nguyên Chương. Chỉ một năm sau khi ông qua đời, mâu thuẫn giữa triều đình và các phiên vương bùng nổ. Năm 1399, Chu Đệ phát động cuộc chiến Tĩnh Nan. Ba năm sau, ông tiến vào Nam Kinh và chính thức trở thành hoàng đế.

Nhìn lại toàn bộ câu chuyện, có thể thấy Chu Nguyên Chương chưa bao giờ xem nhẹ mối đe dọa từ Yên Vương. Ông nhận thức rất rõ năng lực của Chu Đệ, từng cân nhắc việc loại bỏ người con này, nhưng cuối cùng lại bị ràng buộc bởi những tính toán chính trị, hoàn cảnh thực tế và cả tình cảm phụ tử. Chính sự chần chừ ấy đã tạo nên một trong những biến cố lớn nhất đầu thời Minh, làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh của triều đại mà ông dày công gây dựng.

×