Chủ tịch Quốc hội: Không để dân nguyện đi sau bức xúc của người dân

Ngày 10/6, tại phiên họp thứ 3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét báo cáo công tác dân nguyện tháng 5/2026.

Đề xuất mở rộng miễn học phí đối với một số ngành đặc thù

Quan tâm đến vấn đề giáo dục, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho rằng thời điểm hiện nay, học sinh đang bước vào giai đoạn thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển đại học. Vì vậy, những chính sách mới liên quan đến học phí, ngành học ưu tiên cần được thông tin rộng rãi để người dân, đặc biệt là học sinh nghèo, có thêm cơ sở lựa chọn ngành nghề phù hợp.

Ông Lê Tấn Tới dẫn Nghị định số 238 của Chính phủ về miễn học phí đối với một số ngành đào tạo trình độ đại học. Theo ông, trước đây chính sách miễn học phí chủ yếu áp dụng với các ngành sư phạm, công an, quân sự. Nay, diện ngành nghề được mở rộng sang nhiều lĩnh vực đặc thù, cấp thiết như điện hạt nhân, bác sĩ tâm thần, pháp y, truyền nhiễm, hồi sức, lao, cùng một số ngành văn hóa nghệ thuật truyền thống như chèo, cải lương, tuồng, nhã nhạc và các ngành kỹ thuật đặc thù.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhấn mạnh, đây là chính sách có tác động trực tiếp đến người dân, nhất là các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Nếu không được tuyên truyền đầy đủ, học sinh và phụ huynh có thể không biết để đăng ký xét tuyển vào những ngành được miễn học phí, từ đó bỏ lỡ cơ hội học tập cũng như cơ hội tham gia vào các lĩnh vực mà đất nước đang cần nhân lực.

Đồng tình với ý kiến này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cần được nhìn từ cả “đầu vào” và “đầu ra”. Theo ông, thị trường lao động có nhu cầu ra sao, khả năng sử dụng lao động sau đào tạo thế nào, mức thu nhập có bảo đảm cuộc sống hay không là những yếu tố tác động trực tiếp đến lựa chọn ngành nghề của người học.

Ông Nguyễn Đắc Vinh phân tích, nếu đào tạo ra nhưng không có nơi sử dụng, hoặc việc làm không hấp dẫn, thu nhập không bảo đảm, người học sẽ không mặn mà. Vì vậy, chính sách đào tạo cần gắn chặt với định hướng phát triển thị trường lao động. Khi Nhà nước xác định những ngành nghề ưu tiên, có nhu cầu lớn trong tương lai, cần có cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để thu hút người học.

Dẫn thực tế trước đây chính sách nhà nước chỉ miễn giảm học phí cho một số ngành nghề như lực lượng vũ trang, sư phạm, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng việc mở rộng chính sách miễn học phí đối với một số ngành đặc thù là cần thiết.

“Một số ngành nghề đặc thù mà nhân dân chưa biết đến như năng lượng hạt nhân đang rất cần, nhưng chính sách chưa đủ hấp dẫn nên người ta chưa vào - nhưng lại rất quan trọng, nên chính sách nhà nước phải hỗ trợ và cụ thể ở đây là miễn học phí, đây là vấn đề cần tuyên truyền rộng trong nhân dân để biết, có thêm những lựa chọn cho ngành nghề đào tạo, có sự lựa chọn phù hợp để bổ sung nguồn nhân lực cho đất nước”, ông Nguyễn Đắc Vinh nêu.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải, hiện nay số học sinh lựa chọn các khối ngành kỹ thuật, khoa học tự nhiên và khoa học cơ bản còn ít, có dấu hiệu mất cân đối so với các nhóm ngành khác. Thực tế này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chiến lược phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57.

Nguyên nhân, theo bà Hải, có thể đến từ tâm lý lo ngại về đầu ra, vị trí việc làm, chính sách đãi ngộ, điều kiện bồi dưỡng và cơ hội phát triển nghề nghiệp trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật. Khi người học và gia đình chưa thực sự yên tâm về tương lai nghề nghiệp, việc lựa chọn các ngành kinh tế, thương mại vẫn tiếp tục chiếm ưu thế.

Tăng cường phối hợp giữa MTTQ Việt Nam và Quốc hội

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao những đổi mới của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát trong cách làm, cách xây dựng báo cáo. Tuy nhiên, ông đề nghị thời gian tới cần phối hợp chặt chẽ hơn với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để nâng chất lượng báo cáo dân nguyện hằng tháng.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng Mặt trận Tổ quốc là nơi nắm bắt rộng rãi tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, đồng thời thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội. Vì vậy, hai cơ quan cần có cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất hơn. Ông đề xuất Thường vụ Đảng ủy Quốc hội có văn bản gửi Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để thống nhất phương thức phối hợp, bảo đảm hằng tháng có trao đổi, tổng hợp đầy đủ tình hình cử tri và nhân dân.

Ghi nhận những kết quả tích cực trong việc giải quyết kiến nghị của cử tri và nhân dân, Chủ tịch Quốc hội đánh giá, điều này đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan trong hệ thống chính trị.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch Quốc hội, bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng phản ánh nhiều vấn đề dân sinh nổi lên cần được đặc biệt quan tâm như tình hình khiếu nại, tố cáo; người dân đặc biệt quan tâm đến các vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống như giá điện, giá xăng dầu, chi phí sinh hoạt, việc triển khai sử dụng xăng E10…

Từ thực tiễn đó, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần nhìn nhận công tác dân nguyện ở tầm sâu hơn. Công tác dân nguyện không thể chỉ dừng lại ở việc tiếp dân, xử lý đơn thư hay chuyển kiến nghị đến các cơ quan có thẩm quyền. Quan trọng hơn, đây phải là kênh cảm nhận sớm tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; là hệ thống cảnh báo chính sách từ thực tiễn; đồng thời là thước đo phản ánh chất lượng quản trị quốc gia.

“Tôi đề nghị thời gian tới quan tâm 5 điểm. Một là, không được để dân nguyện đi sau bức xúc của dân. Mình phải nghe ngóng, nắm tình hình và lên tiếng trước. Hai là, trả lời kiến nghị cử tri phải thực chất hơn. Tỷ lệ trả lời cao là đáng ghi nhận, nhưng thước đo cuối cùng không phải là có văn bản trả lời, mà là vấn đề có được tháo gỡ không, người dân có thấy thấu tình, đạt lí không”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý.

Đối với các vụ việc khiếu nại, tố cáo, ông đề nghị phải phân loại rõ. Vụ việc còn căn cứ thì cần giải quyết dứt điểm, không né tránh. Những vụ việc đã được giải quyết đúng pháp luật, hết thẩm quyền, không có tình tiết mới thì phải kiên trì vận động, đồng thời giữ nghiêm kỷ luật, không để kéo dài gây mất an ninh, trật tự.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu báo cáo dân nguyện thời gian tới không chỉ tổng hợp tình hình mà còn phải chỉ ra xu hướng, nguyên nhân, địa chỉ, trách nhiệm và kiến nghị xử lý. Các kiến nghị của tháng trước cần được đôn đốc, đánh giá trong tháng sau; báo cáo có thể ngắn gọn hơn nhưng phải rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ cơ quan xử lý.

Ông nhấn mạnh, việc đưa công tác dân nguyện ra thảo luận hằng tháng tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đã nhận được đánh giá tích cực từ dư luận. Sang nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục nâng chất lượng công tác này, trong đó sự phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ủy ban Dân nguyện và Giám sát phải chặt chẽ, thường xuyên, “như răng với môi”.

×