Chủ tịch Quốc hội: Không sửa luật kiểu "bình mới, rượu cũ" trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường

Chiều 16/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân quyền cho địa phương

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết dự án luật được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và cắt giảm điều kiện kinh doanh theo các nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ.

Dự luật sửa đổi 10 luật, gồm: Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Đê điều, Luật Địa chất và Khoáng sản, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Tài nguyên nước, Luật Thú y, Luật Thủy lợi, Luật Thủy sản và Luật Trồng trọt.

Theo cơ quan soạn thảo, dự luật tập trung vào hai nhóm nội dung lớn.

Nhóm thứ nhất là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Hàng loạt thủ tục được đề xuất bãi bỏ hoặc đơn giản hóa như cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật; nhập khẩu giống vật nuôi, thức ăn chăn nuôi; cấp phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi; cấp lại giấy chứng nhận cơ sở đóng mới tàu cá; công nhận lưu hành giống cây trồng, phân bón; kiểm tra chất lượng phân bón nhập khẩu...

Nhóm thứ hai là đẩy mạnh phân quyền cho địa phương. Theo đó, 21 thủ tục hành chính hiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện sẽ được chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết, trải rộng ở nhiều lĩnh vực như bảo vệ thực vật, chăn nuôi, địa chất - khoáng sản, thú y...

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thành Hải cơ bản đồng tình với sự cần thiết ban hành luật và đánh giá hồ sơ được chuẩn bị công phu, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng nhiều nội dung được luật hóa từ các nghị quyết mới có hiệu lực chưa lâu nên cần tiếp tục đánh giá tính khả thi, đặc biệt là cơ chế hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục hành chính và năng lực thực thi của chính quyền địa phương khi được phân cấp.

Ủy ban cũng lưu ý việc kéo dài thời hạn giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 năm lên 10 năm cần đi kèm cơ chế rà soát định kỳ vì đây là nhóm sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến môi trường, sức khỏe con người và an toàn thực phẩm.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc kỹ việc phân quyền cho địa phương trong quản lý nguồn gen vật nuôi quý hiếm, bởi đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến bảo tồn nguồn gen quốc gia.

Không để phát sinh giấy phép con hoặc cát cứ thông tin giữa các tỉnh, thành

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá dự luật là bước đi có tính đột phá nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và tài nguyên môi trường.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dự luật đặt mục tiêu cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Đây là hướng cải cách rất đáng ghi nhận vì giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Ghi nhận tinh thần cải cách của dự thảo, tuy nhiên Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật thực sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc tình trạng "bình mới nhưng rượu cũ".

Chủ tịch Quốc hội đề nghị ban soạn thảo hệ thống lại ngay từ đầu dự luật theo hai nhóm rõ ràng gồm nhóm luật về nông nghiệp và nhóm luật về tài nguyên, môi trường để người dân, doanh nghiệp dễ theo dõi, thay vì chỉ liệt kê tên các đạo luật như hiện nay.

Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo ông, khi giảm các thủ tục cấp phép ban đầu thì áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành tại nhiều địa phương hiện còn mỏng, thiếu nhân lực và trang thiết bị.

Ông đề nghị cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, áp dụng truy xuất nguồn gốc, mã QR và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước.

"Thách thức là nếu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia không được ban hành đồng bộ và rõ ràng, mỗi địa phương sẽ có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Hệ quả là vô tình tạo ra các giấy phép con hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh một kiểu", Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế.

Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là phải rà soát kỹ để tránh xung đột giữa 10 luật được sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường hay Luật Lâm nghiệp. Ông dẫn ví dụ thủ tục nuôi trồng thủy sản trên biển hiện vẫn vướng ở khâu giao khu vực biển và đánh giá tác động môi trường. Nếu chỉ sửa Luật Thủy sản mà không liên thông với Luật Bảo vệ môi trường thì doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục như cũ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần nghiên cứu cơ chế cấp phép liên thông, giao một đầu mối tại địa phương chịu trách nhiệm giải quyết đồng thời các thủ tục để trả kết quả một lần duy nhất cho doanh nghiệp; số hóa triệt để, xóa bỏ nộp bản giấy song song.

×