Chủ tịch Vietcombank: “Siết” tài sản mã hoá để phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) nêu.

Chiều 6/8, Quốc hội tiếp tục phiên làm việc tại tổ về các dự án Luật, trong đó có Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

“Siết” quản lý tài sản mã hóa để chống rửa tiền

Thảo luận tại Tổ, Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Vietcombank cho rằng việc bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào đối tượng báo cáo là rất cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang nằm trong danh sách xám của Lực lượng Đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).

“Quy định này góp phần mở rộng phạm vi kiểm soát, đáp ứng yêu cầu quốc tế về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, hướng tới cải thiện kết quả đánh giá đa phương năm 2028”, Chủ tịch VCB nói.

Tuy nhiên, theo ông này việc thực thi sẽ gặp nhiều khó khăn, bởi thách thức đầu tiên là nhận diện rủi ro của tài sản mã hóa do đặc tính phi tập trung, xuyên biên giới và tốc độ giao dịch rất nhanh. 

“Các ngân hàng buộc phải đầu tư mạnh vào công nghệ, AI để giám sát dòng tiền vì phương thức quản lý truyền thống không còn đáp ứng yêu cầu, kéo theo chi phí tuân thủ rất lớn”, ông Tùng nói.

Bên cạnh đó, theo Chủ tịch VCB: Thách thức từ sự thay đổi liên tục của công nghệ, các mô hình kinh doanh mới và công nghệ tăng cường tính ẩn danh. Ngoài ra, cần cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát chặt chẽ với trải nghiệm khách hàng; nếu quy trình quá nghiêm ngặt sẽ kéo dài thời gian giao dịch. Việc phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý và đối tác quốc tế cũng là yêu cầu quan trọng do tài sản mã hóa có phạm vi hoạt động rất rộng.

Dù còn nhiều khó khăn, việc sửa đổi là cần thiết. Nếu triển khai hiệu quả, Việt Nam có cơ hội ra khỏi danh sách xám, hỗ trợ nâng hạng thị trường và thu hút mạnh hơn dòng vốn đầu tư, nhất là vào thị trường tài sản số, tài sản mã hóa.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) cho biết, trong dự thảo Luật của Chính phủ bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo và thiết lập danh mục các dấu hiệu đáng ngờ đặc thù tại Điều 33a được xem là giải pháp then chốt, cấp bách để kịp thời khắc phục khoảng trống pháp lý.

Ông Hà cho biết, đồng tình với quy định này vì ba lý do: Thứ nhất, quy định góp phần thực thi trực tiếp các cam kết quốc tế về minh bạch tài chính. Việc luật hóa và quản lý các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa là điều kiện bắt buộc để đáp ứng Khuyến nghị số 15 của Lực lượng Đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), đồng thời hỗ trợ nỗ lực đưa Việt Nam ra khỏi danh sách xám và thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế.

Thứ hai, quy định trang bị công cụ cụ thể để các tổ chức tín dụng nhận diện rủi ro. Dự thảo đã xây dựng các dấu hiệu đáng ngờ tại Điều 33a như chia nhỏ giao dịch để tránh ngưỡng báo cáo; giao dịch có tần suất, giá trị lớn bất thường ngay sau khi mở tài khoản; dòng tiền liên tục luân chuyển từ thiết bị đăng nhập hoặc địa chỉ IP ở nước ngoài; sử dụng tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh nhằm cắt đứt dấu vết dòng tiền. Những quy định này giúp ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian thanh toán có cơ sở pháp lý để xây dựng kịch bản giám sát, tự động rà soát và kịp thời báo cáo Ngân hàng Nhà nước.

Thứ ba, quy định góp phần bảo vệ an ninh tiền tệ quốc gia, ngăn chặn dòng tiền bất hợp pháp qua các kênh phi truyền thống và nâng cao uy tín của hệ thống tài chính Việt Nam.

Cần giữ nguyên “an toàn vốn” của tổ chức tín dụng bị kiểm soát đặc biệt bị?

Cũng cho ý kiến dự án Luật sửa đổi Luật Luật Ngân hàng Nhà nước, trong đó liên quan đến Điều 59 quy định việc áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác mức quy định để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, Chủ tịch VCB Nguyễn Thanh Tùng đề nghị Luật cần quy định cụ thể mức tỷ lệ an toàn.

Ông này cho rằng, các tổ chức tín dụng thuộc diện thanh tra, giám sát hoặc kiểm soát đặc biệt, nếu quy định cứng từng tỷ lệ sẽ làm giảm tính chủ động của Ngân hàng Nhà nước trong việc áp dụng các biện pháp phù hợp để giúp tổ chức tín dụng vượt qua giai đoạn mất an toàn và phục hồi.

Ví dụ, ngân hàng thương mại nhận chuyển giao bắt buộc một ngân hàng có vốn chủ sở hữu âm thì không thể áp dụng ngay các tỷ lệ an toàn theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024. Tương tự, một số tỷ lệ về sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn cũng cần được điều chỉnh theo thực tiễn để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.

“Từ thực tiễn của một ngân hàng thương mại đang trực tiếp tham gia xử lý ngân hàng 0 đồng, tôi đề nghị giữ quy định này. Nếu quy định quá chi tiết, mỗi lần cần xử lý rủi ro, nhất là rủi ro thanh khoản, đều phải xin ý kiến cấp có thẩm quyền sẽ không bảo đảm tính kịp thời”, ông Tùng nêu.

Cũng cho ý kiến về Luật Ngân hàng Nhà nước, bà Trần Lan Phương, ĐBQH TP.Hải Phòng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam cho rằng: Cần làm rõ quy định cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác với mức quy định để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Theo bà Phương, hiện pháp luật đã giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định các tỷ lệ an toàn phù hợp với từng loại hình tổ chức tín dụng. 

Đại biểu cho rằng, dự thảo chưa xác định rõ "tỷ lệ an toàn khác" là cao hơn, thấp hơn hay bao gồm cả hai trường hợp; áp dụng với loại tỷ lệ nào, tổ chức tín dụng nào, trong thời hạn bao lâu và do cơ quan nào quyết định.

“Nếu cho phép áp dụng mức thấp hơn chuẩn chung thì đây là cơ chế mới, làm gia tăng mức độ chấp nhận rủi ro của tổ chức tín dụng. Đồng thời, cụm từ "để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội" còn quá rộng, có thể dẫn đến cơ chế xin - cho, thiếu bình đẳng giữa các tổ chức tín dụng và chuyển rủi ro sang ngân hàng, người gửi tiền và toàn hệ thống”, bà Phương nói.

Theo bà này, nếu dự thảo giữ quy định này, đề nghị tách thành khoản riêng, chỉ áp dụng trong trường hợp thật sự cần thiết vì lợi ích quốc gia, gắn với các chương trình, dự án quan trọng.

Đồng thời quy định rõ loại tỷ lệ được điều chỉnh, đối tượng áp dụng, thời hạn, biện pháp kiểm soát rủi ro và lộ trình trở lại mức an toàn. Không áp dụng đối với tổ chức tín dụng yếu kém hoặc đang bị can thiệp sớm.

Tương tự, Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng: Thị trường trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua đối mặt với khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn của nhiều tổ chức tín dụng và quyền lợi của hàng vạn nhà đầu tư. 

Theo ông Hà, một trong những nguyên nhân cốt lõi là doanh nghiệp phát hành tự ý thay đổi, tẩu tán hoặc định giá sai lệch tài sản bảo đảm mà không có sự kiểm soát của một bên thứ ba độc lập, có đủ năng lực tài chính và chuyên môn.

Vì vậy, việc bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm vào danh mục hoạt động của ngân hàng thương mại là cần thiết để thiết lập lại trật tự, kỷ cương cho thị trường vốn.

Quy định này cũng chuẩn hóa địa vị pháp lý và phân định rõ trách nhiệm. Thực tế, một số ngân hàng thương mại đã thực hiện vai trò quản lý tài sản bảo đảm cho các đợt phát hành trái phiếu, nhưng Luật Các tổ chức tín dụng trước đây chưa quy định rõ nghiệp vụ này. Khi xảy ra tranh chấp hoặc doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, các bên thường đùn đẩy trách nhiệm, gây khó khăn cho xử lý nợ xấu.

×