Chung kết Việt Nam - Thái Lan: Một chiếc cúp cho một đêm vui, một nền bóng đá cho nhiều năm

Gần mười năm trước, sau trận chung kết U23 châu Á giữa một Thường Châu trắng xóa tuyết, tôi đã ngồi viết bài “Cú sảy chân vĩ đại”. Hôm ấy tôi buồn thật sự. Buồn đến mức như chính mình vừa đánh mất một điều gì đó rất lớn ở phút 119, khi giấc mơ vô địch châu Á của những chàng trai Việt Nam vụt tắt chỉ trong vài giây cuối cùng. Nhưng kỳ lạ thay, giữa nỗi buồn ấy tôi lại thấy một niềm hy vọng mà trước đó đã rất lâu rồi bóng đá Việt Nam không còn đem đến cho tôi. Tôi đã kết thúc bài viết bằng một mong ước: “Mong rằng cú sảy chân vĩ đại của các chiến binh quả cảm của chúng ta sẽ mở ra một chương mới trong lịch sử bóng đá Việt Nam”.

Hôm nay, ĐT Việt Nam lại đá một trận chung kết. Đối thủ lại là Thái Lan, cái tên mà chỉ cần nhắc đến thôi cũng đủ gợi về biết bao nhiêu ký ức vui buồn của bóng đá Việt Nam. Chúng ta bước vào trận đấu với lợi thế 2-0 và tất nhiên, như hàng triệu người Việt Nam khác, tôi mong các cầu thủ của mình chiến thắng, mong Mỹ Đình lại đỏ rực trong một đêm vui, mong được nhìn thấy chiếc cúp được nâng lên giữa những lá cờ đỏ sao vàng. Nhưng trước trận đấu này, điều khiến tôi nghĩ nhiều nhất lại không phải là chúng ta sẽ thắng Thái Lan bao nhiêu, ai sẽ ghi bàn hay huấn luyện viên sẽ sử dụng đội hình nào, đấu pháp nào. Tôi cứ nhớ mãi câu mình đã viết gần mười năm trước và tự hỏi: Chương mới mà chúng ta từng mong đợi ấy, bóng đá Việt Nam đã viết được đến đâu rồi?

Câu hỏi ấy có lẽ đáng để đặt ra hơn cả chuyện thắng hay thua một trận bóng.

Tôi thuộc thế hệ đã chứng kiến quá nhiều thăng trầm của bóng đá Việt Nam để không còn dễ dàng ngây ngất chỉ vì một vài chiến thắng, cũng không quá tuyệt vọng sau một vài thất bại. Chúng ta từng có những đêm cả nước xuống đường vì bóng đá, từng tin rằng từ đây bóng đá Việt Nam sẽ bước sang một trang khác, rồi cũng từng chứng kiến những tài năng biến mất, những thế hệ đầy hứa hẹn không đi được đến cùng, những cuộc thay huấn luyện viên, những cuộc tranh cãi triền miên và cái vòng luẩn quẩn rất quen thuộc: thắng thì tung hô đến tận mây xanh, thua thì tìm người chịu tội, rồi lại bắt đầu một cuộc làm lại.

Bởi vậy, nếu Việt Nam giành chức vô địch Asean Cup 2026, đương nhiên như bao người hâm mộ khác tôi sẽ vui vô cùng, nhưng tôi không muốn gọi đó là một “kỳ tích”. Tôi mong đến một ngày bóng đá Việt Nam không còn phải sống bằng những kỳ tích nữa.

Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng tôi nghĩ đó mới là dấu hiệu của một nền bóng đá thực sự lớn. Kỳ tích là điều xảy ra khi người ta làm được một việc vượt xa năng lực bình thường của mình. Còn nếu chúng ta được đào tạo tốt, có những lứa cầu thủ kế tiếp nhau, có một hệ thống tuyển chọn và huấn luyện tử tế, có những người quản lý hiểu bóng đá và biết đặt lợi ích lâu dài của bóng đá lên trên thành tích của một nhiệm kỳ, thì thắng Thái Lan, vô địch Đông Nam Á hay tiến xa hơn nữa phải dần trở thành một kết quả có thể chờ đợi, chứ không phải một phép màu.

Ngày trước, chúng ta sợ Thái Lan. Tôi nghĩ chẳng có gì phải xấu hổ khi thừa nhận điều đó. Có những thời kỳ, khoảng cách giữa hai nền bóng đá là có thật. Người Thái không chỉ hơn chúng ta về kỹ thuật hay kinh nghiệm. Cái đáng sợ nhất là họ bước vào sân với tâm thế của người tin rằng mình sẽ thắng, còn chúng ta nhiều khi bước vào sân với tâm thế phải chứng minh rằng mình có thể thắng họ. Một bên coi chiến thắng là điều bình thường, một bên coi chiến thắng là chiến công. Chỉ riêng sự khác biệt ấy đã là một khoảng cách rất lớn rồi.

Nhưng bóng đá Việt Nam hôm nay đã khác. Tôi không muốn nói rằng chúng ta đã vượt qua Thái Lan. Một vài trận thắng không đủ để tuyên bố điều ấy và bóng đá cũng chẳng bao giờ có một trật tự bất biến. Nhưng tôi tin có một thứ chúng ta đã vượt qua được: đó là mặc cảm của chính mình. Những cầu thủ Việt Nam hôm nay bước ra sân với sự tự tin, họ có thể thắng, có thể thua, nhưng họ biết mình có thể chơi ngang ngửa đối thủ và chiến thắng bằng năng lực của chính mình.

Năm 2018, khi nhìn những gương mặt trẻ măng của Quang Hải, Xuân Trường, Duy Mạnh, Tiến Dũng… chạy trong tuyết Thường Châu, tôi từng viết rằng điều làm tôi lạc quan không chỉ là họ đá bóng hay. Tôi thích những gương mặt sáng, cách họ nói chuyện, cách họ cư xử, tính kỷ luật, tinh thần tập thể và hình ảnh một thế hệ cầu thủ Việt Nam bắt đầu biết chơi bóng một cách văn minh. Tôi đã gọi họ là những đứa con của mình, cũng như hàng triệu bà mẹ Việt Nam lúc ấy chắc hẳn đều thấy thương những chàng trai trẻ đang chạy dưới tuyết kia như thương chính con mình.

Gần mười năm trôi qua, những chàng trai ấy không còn trẻ nữa. Một thế hệ khác đã đến. Có người thành công, có người không tiến được xa như chúng ta từng hy vọng, có người vẫn tiếp tục đứng trên sân, có người đã lùi lại phía sau. Đó là quy luật bình thường của thể thao. Nhưng điều quan trọng nhất là phía sau họ phải luôn có những người khác bước lên.

Trở lại với trận đấu chung kết lượt về tối nay, chúng ta hãy quên lợi thế 2-0 đi. Đừng bước ra Mỹ Đình với tâm thế chiếc cúp đã nằm trong tay mình. Thái Lan vẫn là Thái Lan, vẫn là một nền bóng đá có truyền thống, có bản lĩnh và đủ khả năng khiến bất cứ sự chủ quan nào phải trả giá. Nhưng cũng đừng bước ra sân với bất kỳ nỗi e dè nào. Hãy chơi với họ như hai đối thủ ngang hàng, tôn trọng nhau nhưng không sợ nhau, quyết liệt nhưng không cay cú, khát khao chiến thắng nhưng không bằng mọi giá.

Tôi muốn nhìn thấy một đội tuyển Việt Nam như thế hơn cả một tỷ số thật đậm. Bởi suy cho cùng, thể thao không chỉ dạy con người cách chiến thắng. Nó còn dạy chúng ta cách ứng xử với chiến thắng. Người yếu thường cần chiến thắng để chứng minh mình mạnh. Người thực sự mạnh không cần phải gào lên rằng mình mạnh.

Nếu Việt Nam vô địch, xin hãy vui hết mình. Các cầu thủ xứng đáng được hưởng niềm vui ấy, người hâm mộ cũng xứng đáng. Nhưng sáng hôm sau, khi những lá cờ được cất đi, những tiếng kèn, tiếng trống đã im, chúng ta lại phải trở về với công việc khó hơn nhiều: tiếp tục xây dựng bóng đá. Bởi một chiếc cúp có thể làm cả đất nước vui một đêm. Còn một nền bóng đá tử tế mới có thể làm người Việt Nam tự hào trong nhiều năm.

Tối nay khi ngồi xem các cầu thủ thi đấu có lẽ tôi vẫn hồi hộp, vẫn có lúc không dám nhìn vào màn hình như bao nhiêu lần trước. Và tất nhiên, tôi vẫn mong các cầu thủ chiến thắng. Nhưng lần này tôi còn mong một điều khác. Mong chúng ta thắng mà không ngạo nghễ, gặp khó khăn mà không hoảng loạn, bị dẫn trước nếu điều đó xảy ra cũng không mất niềm tin, và nếu chiến thắng thì sáng hôm sau vẫn hiểu rằng con đường phía trước còn rất dài.

Gần mười năm trước, trong tuyết trắng Thường Châu, chúng ta đã có một “cú sảy chân vĩ đại”. Biết đâu chính cú sảy chân ấy đã khiến một thế hệ bắt đầu học cách đứng lên.

Tôi muốn được nhìn thấy một nền bóng đá đã biết đứng vững trên đôi chân của mình.

Khi ấy, thắng Thái Lan sẽ rất vui.

Nhưng chúng ta sẽ không còn cần phải thắng Thái Lan để biết mình là ai.

×