Chuyện chưa kể về vị Đại tá giành Giải nhất cuộc thi "Kể câu chuyện Việt Nam" với hơi thở Trường Sa

“Được ra Trường Sa là một niềm vinh dự rất lớn lao trong đời người. Không phải ai cũng có cơ hội như vậy”, Đại tá Vũ Quốc Huy, Phó Trưởng phòng Đo lường và Giám sát, Viện Tự động hóa, Viện Khoa học và Công nghệ quân sự, Bộ Tổng tham mưu, nói về chuyến đi hồi tháng 5/2026.

Trong hành trình ấy, ông lần lượt đặt chân tới 7 điểm đảo. Trước khi đến đảo đầu tiên, con tàu mất hơn 30 giờ lênh đênh trên biển. Khoảng thời gian đủ dài để ông cảm nhận rõ khoảng cách giữa đất liền và những vùng đảo xa xôi mà trước đây chỉ biết qua sách báo, hình ảnh hay những câu chuyện được kể lại.

Nhưng càng đi, ông càng nhận ra Trường Sa không chỉ là những tọa độ trên bản đồ hay một khái niệm lớn lao về biển đảo. Ở đó có tiếng chuông chùa, tiếng trẻ em tan học, những lá cờ, lớp học, những người lính làm việc và sinh hoạt mỗi ngày giữa biển khơi.

Chính những điều tưởng như bình thường ấy sau này trở thành chất liệu để ông viết câu chuyện về chuyến đi của mình.

Cây đàn nguyệt trong vali

Hơn một tháng trước ngày lên đường, Đại tá Huy đã chuẩn bị, sắp xếp cho một chuyến đi dài ngày. Ông không chỉ lo những vật dụng cần thiết mà còn nghĩ cách mang một phần hơi thở của đất liền ra với những người đồng đội đang làm nhiệm vụ ngoài đảo.

Sau nhiều cân nhắc, ông quyết định mang theo những cuốn sách do chính mình viết trong quá trình nghiên cứu, một cây đàn nguyệt và chiếc kèn harmonica.

"Tôi muốn mang một chút âm nhạc truyền thống của Việt Nam ra gửi tặng các chiến sĩ bộ đội ở trên đảo", ông kể.

Đưa cây đàn nguyệt theo hành trình không hề đơn giản. Do phải ký gửi khi di chuyển bằng máy bay, ông tìm hiểu thủ tục, tháo đàn thành từng bộ phận, đóng gói cẩn thận rồi đặt vào vali, lấy quần áo chèn xung quanh để hạn chế nguy hư hỏng.

Tới Cam Ranh, khi mở hành lý và thấy cây đàn vẫn nguyên vẹn, ông mới thở phào. Với ông, đó không chỉ là một nhạc cụ mà còn là món quà được chuẩn bị bằng tình cảm dành cho những người đồng đội ngoài đảo.

Ông thậm chí giữ kín chuyện này với những người đi cùng. Chỉ tới khi lên tàu, trở về phòng, mở vali và bắt đầu lắp lại từng bộ phận, đồng đội mới bất ngờ khi phát hiện cây đàn nguyệt.

“Tôi muốn giữ một sự bất ngờ cho cả những đồng đội trong nhóm của tôi trên tàu và cả căn phòng mà chúng tôi đang sinh sống ở trên tàu”, Đại tá Vũ Quốc Huy nói.

Những món đồ nhỏ bé ấy cũng là cách ông muốn kết nối hai không gian cách nhau hàng trăm hải lý: đất liền và Trường Sa.

Hơn 30 giờ để Trường Sa gần hơn

Từ đất liền, Trường Sa vốn không xa lạ với người Việt Nam. Những hình ảnh về đảo, những câu chuyện về cán bộ, chiến sĩ và người dân nơi đây xuất hiện thường xuyên trên báo chí.

Nhưng theo Đại tá Huy, tất cả những điều đó vẫn không thể thay thế cảm giác trực tiếp đứng giữa biển khơi.

“Phải trực tiếp đặt chân lên đó và trong một hành trình lênh đênh 30 tiếng để đến điểm đảo đầu tiên thì mới cảm nhận hết được”, ông nói.

Điểm đến đầu tiên của ông là Song Tử Tây. Điều gây ấn tượng mạnh không chỉ là biển, đảo hay những công trình trên đảo mà còn là những âm thanh, hình ảnh rất đỗi đời thường.

“Thứ nhất là hình ảnh của lá cờ, thứ hai là tiếng chuông chùa và thứ ba là âm thanh của trẻ em tan trường, tan lớp. Những điều ấy là những ấn tượng mạnh nhất”, Đại tá Vũ Quốc Huy kể.

Với ông, chính những chi tiết ấy làm nên một Trường Sa rất khác với hình dung thông thường.

Đó là nơi có sự hiện diện của những giá trị truyền thống, có cuộc sống của người dân, có trẻ em đến lớp và có những người lính ngày ngày thực hiện nhiệm vụ. Trường Sa vì thế vừa mang ý nghĩa thiêng liêng, vừa có một nhịp sống bình dị như bất cứ vùng đất nào của Tổ quốc.

Theo Đại tá Huy, những giá trị văn hóa và đời sống ấy tạo nên sợi dây kết nối con người giữa đất liền với Trường Sa, đồng thời trở thành nguồn sức mạnh tinh thần để những người đang sống và làm việc nơi đảo xa cùng nhau xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp.

“Đó là nền tảng để kết nối con người giữa đất liền với Trường Sa, giữa những con người đang sinh sống trong quần đảo Trường Sa. Từ đó có những cội nguồn, có sức mạnh tinh thần từ truyền thống để cùng nhau gìn giữ, cùng nhau xây dựng, bồi đắp cho cuộc sống Trường Sa ngày càng xanh hơn, tốt đẹp hơn”, ông nói.

Tiếng Quốc ca dưới cột cờ Trường Sa

Trước khi lên đường, Đại tá Huy đã xác định một việc nhất định phải làm: thổi Quốc ca tại Trường Sa Lớn.

“Trong đầu tôi đã định hình là mình sẽ phải thổi Quốc ca ở trên Trường Sa Lớn. Đấy là quyết tâm của tôi”, ông nói.

Ở Song Tử Tây, mong muốn ấy chưa thể thực hiện. Phải đến khi hành trình đưa ông tới Trường Sa Lớn, khoảnh khắc chờ đợi mới xuất hiện.

Đứng dưới cột cờ, ông lấy chiếc kèn harmonica mang từ đất liền và thổi những giai điệu của Quốc ca giữa biển trời.

Ông từng mong chuyến đi có thể bắt đầu bằng Quốc ca và kết thúc cũng bằng Quốc ca. Dù điều đó không diễn ra ngay tại điểm đảo đầu tiên, tiếng kèn tại Trường Sa Lớn vẫn trở thành một trong những ký ức sâu đậm nhất của hành trình.

“Thực sự là rất mãn nguyện và sung sướng vì những ước mơ to lớn của đời người mình đã thực hiện được và những gì tôi đặt ra kế hoạch thì tôi cũng đã làm được”, ông chia sẻ.

Trong không gian rộng lớn của biển trời, âm thanh phát ra từ một chiếc kèn nhỏ trở thành khoảnh khắc đặc biệt với người thổi nó. Đó là một dự định cá nhân, nhưng đồng thời cũng là cách ông thể hiện tình cảm với nơi mình vừa đặt chân tới và với những người đang ngày đêm gìn giữ vùng biển đảo của Tổ quốc.

Những dòng viết bên giường bệnh của bố

Trở về đất liền, Đại tá Huy từng chia sẻ một số câu chuyện về chuyến đi trên trang cá nhân. Khi đó, ông chưa nghĩ sẽ biến những trải nghiệm ấy thành một tác phẩm hoàn chỉnh.

Cơ duyên đến khi một phóng viên trong đoàn giới thiệu với ông cuộc thi viết “Kể câu chuyện Việt Nam”.

Ông từng đắn đo bởi Trường Sa có quá nhiều điều để kể. Sau cùng, ông quyết định tham gia và khoảng 3 tuần sau hoàn thành câu chuyện.

Những dòng viết không được thực hiện trong phòng làm việc hay những ngày đầu trở về. Ông viết khi đang ở bệnh viện chăm người bố bị ốm.

Giữa những ngày bên bố, ông có thêm thời gian nhìn lại chuyến đi. Hình ảnh 7 điểm đảo, những người từng gặp, âm thanh từng nghe và những cảm xúc còn nguyên vẹn dần được xâu chuỗi.

“Thời điểm đấy tôi đang ở viện để chăm bố. Lúc đó, tôi có nhiều thời gian để suy nghĩ nhiều hơn về câu chuyện này, rồi tôi đặt bút tôi viết...”, ông kể.

Ông không cố tạo ra một câu chuyện cầu kỳ. Các sự kiện được kể theo trình tự thời gian, để cảm xúc tự nhiên dẫn dắt.

“Tôi chỉ ghi lại một cách rất tuyến tính và những sự kiện đấy cứ tiếp nối theo thời gian, theo đúng cảm xúc tôi cảm nhận được”, ông nói.

Có lẽ chính sự giản dị ấy tạo nên sức lay động của câu chuyện. Phía sau những dòng chữ không phải một câu chuyện được dựng lên để gây ấn tượng, mà là những gì một người lính thực sự nhìn thấy và trải qua.

Từ câu chuyện riêng đến ký ức chung

Đại tá Huy bất ngờ khi nhận tin tác phẩm đoạt giải Nhất. Ban đầu, ông chỉ nghĩ câu chuyện của mình có thể được ghi nhận và quan trọng hơn là được lan tỏa tới những người chưa từng đến Trường Sa.

Sau đó, Ban tổ chức gọi điện thông báo ông đạt giải. Ban đầu, ông nghĩ tác phẩm được ghi nhận ở một mức độ nhất định. Sau đó, một cuộc gọi khác thông báo giải Nhất.

“Lúc đó anh em đang ngồi uống trà với nhau, ôi trời ơi, cảm xúc vỡ òa luôn. Tôi chia sẻ ngay với anh em trong phòng là tác phẩm của mình đã đạt giải Nhất rồi”, ông nhớ lại.

Niềm vui ấy đến bất ngờ nhưng với ông, giá trị lớn hơn của giải thưởng là câu chuyện về Trường Sa có thêm cơ hội đến với công chúng.

Ông cho rằng “Kể câu chuyện Việt Nam” là một phạm trù rộng, được tạo nên từ những câu chuyện nhỏ của mỗi người. Vì vậy, ông không cố kể một câu chuyện quá lớn mà chỉ ghi lại những trải nghiệm của mình.

“Ở đất liền, mọi thứ, mọi điều kiện đều có đầy đủ. Nhưng khi đến những đảo xa, mọi thứ dường như được nén lại. Khi ra đến đó, mình cảm nhận được những gì đất liền có thì ở ngoài Trường Sa cũng có”, ông nói.

Ông mong những người chưa có cơ hội đến Trường Sa có thể nhìn thấy nơi ấy qua một góc nhìn gần gũi hơn: một vùng đất có cuộc sống, có văn hóa, có những người lính và người dân đang sinh sống giữa biển trời.

“Tôi muốn kể câu chuyện này với mọi người, những người chưa có cơ hội đến với Trường Sa, một góc nhìn đầy đủ hơn về Việt Nam và về Trường Sa và với một tình cảm của cá nhân tôi”, ông chia sẻ.

Theo Đại tá Huy, mỗi người đều có câu chuyện, trải nghiệm và ký ức riêng. Để một câu chuyện vượt ra khỏi người kể và chạm tới người khác, điều quan trọng nhất là sự chân thành.

Sau chuyến đi, ông mang về đất liền những bức ảnh, những kỷ niệm về 7 điểm đảo và một Trường Sa đã trở nên gần gũi hơn trong tâm trí.

Ông từng mang từ đất liền ra biển cây đàn nguyệt, những cuốn sách và chiếc kèn nhỏ, như mang theo một phần âm thanh, văn hóa và hơi thở cuộc sống đất liền để gửi tới những người lính ngoài đảo.

Còn khi trở về, ông mang Trường Sa theo một cách khác, đó là bằng câu chuyện của mình.

Phía sau những cái tên trên bản đồ là một không gian sống động, nơi có tiếng chuông chùa, tiếng trẻ em tan học, những lá cờ và những người lính lặng lẽ làm nhiệm vụ.

Và giữa rất nhiều ký ức của hành trình, có lẽ tiếng Quốc ca vang lên từ chiếc kèn nhỏ dưới cột cờ Trường Sa Lớn sẽ vẫn là thanh âm ông nhớ nhất.

Bởi đó là khoảnh khắc một mong ước được ấp ủ từ trước khi con tàu rời đất liền đã trở thành hiện thực.

×