Chuyên gia chỉ ra 5 điều giúp người trẻ thành công trong kỷ nguyên AI

Người trẻ cần chuẩn bị gì cho tương lai?

"Trong bối cảnh công nghệ thay đổi chóng mặt, những kiến thức được học từ vài năm trước có thể đã không còn đủ đáp ứng yêu cầu hiện tại. Những kỹ năng từng được xem là quan trọng nhất nay có thể không còn giữ vị thế ưu tiên", đó là lời chia sẻ của Phan Trường Lâm - Phó Giám đốc Trường Đại học FPT tại Hà Nội tại hội nghị chuyên sâu với chủ đề "FPTU Career Summit 2026: Forming the Future of Work" diễn ra tại Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Quốc gia (NIC).

Theo ông Lâm, để đối mặt với những thách thức nghề nghiệp và kiến tạo một tương lai tươi sáng, sinh viên cần chủ động trang bị cho mình những kỹ năng mới, phương pháp mới và đặc biệt là một tư duy hoàn toàn mới. Ông cũng nhấn mạnh việc chuẩn bị năng lực nghề nghiệp cho thế hệ trẻ không còn là câu chuyện riêng của nhà trường mà cần sự đồng hành chặt chẽ từ doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường lao động toàn cầu đang biến động mạnh mẽ dưới tác động của Trí tuệ nhân tạo (AI), tương lai việc làm và những chuẩn bị cần thiết trong thời đại số là chủ đề được giới trẻ quan tâm.

Ông Wee Sung Yun – Tổng Giám đốc LG Electronics R&D Vietnam nhấn mạnh, để hướng tới một thế giới nơi con người đang sống cùng các trợ lý AI - những người biết và có thể xử lý mọi thứ liên quan đến phần mềm, luật pháp, khoa học, lịch sử, triết học và nhiều lĩnh vực khác; con người cần có một tư duy cởi mở về vấn đề này.

Mỗi người cũng cần thay đổi trong cách làm việc và chuẩn bị những năng lực quan trọng từ tư duy “Tìm việc" hoặc "Sẵn sàng cho công việc" (Job Ready) sang "Thích ứng công việc với tư cách là người xây dựng hệ thống" (Job Adapt as System Builder); vai trò thay vì chỉ là người thực thi tác vụ hay người viết mã trở thành kiến trúc sư giải pháp và người làm chủ vấn đề.

Dẫn lời của Giáo sư Karim Lakhani (Trường Kinh doanh Harvard), ông Wee Sung Yun nói về vai trò của con người trong thời đại AI: "Trí tuệ nhân tạo sẽ không thay thế con người nhưng con người có trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế con người không có trí tuệ nhân tạo". Nhưng ngay cả với sự tiến bộ của AI, ông tin rằng rất khó để thay thế những đặc điểm độc đáo chỉ có ở con người như sáng tạo và đổi mới, tư duy phản biện và khả năng phán đoán, giao tiếp và kể chuyện dựa trên sự đồng cảm - điều mà ông cho là quan trọng nhất và cuối cùng là khả năng đưa ra quyết định có đạo đức.

Mô hình nhân sự trong thời đại AI

Với góc độ một chuyên gia lĩnh vực công nghệ, ông Vũ Minh Phong - Giám đốc Chuyển đổi AIX, cho biết, đơn vị ông hiện đã tìm ra được mô hình nhân sự mong muốn là AI-Augmented Software Engineer - kỹ sư phần mềm tăng cường bởi AI. Ông phân tích sự chuyển dịch từ mô hình phát triển phần mềm truyền thống sang mô hình lấy con người làm trung tâm, trong đó AI đảm nhận toàn bộ các hoạt động lặp lại và kỹ sư cần nắm vững ba vai trò: Initiate (chọn đúng phương pháp AI), Operate (vận hành và tối ưu) và Innovate (tiến hóa cùng các cập nhật AI mới).

Ông Vũ Phong giới thiệu khung 5 cấp độ năng lực của kỹ sư tăng cường AI – từ "Curious" (nhận thức cơ bản) đến "Champion" (định hình chiến lược AI cho 100+ kỹ sư) – như một lộ trình phát triển nghề nghiệp cụ thể cho sinh viên ngành công nghệ.

Bổ sung thêm về sự kết hợp của nhân sự và AI trong lĩnh vực Logistic, bà Phạm Khánh Linh - Nhà sáng lập & Giám đốc Điều hành Logivan Logistics & FreightPilot.AI cho biết: Trong ngành Logistics, con người vẫn đóng vai trò trung tâm vì tính chất chuỗi phức tạp và cần sự phối hợp, kết nối nhiều bên liên quan. AI không thay thế con người mà trở thành công cụ đắc lực để nâng cao năng suất.

Vì vậy, thay vì là người thực thi thủ công (manual), con người chuyển dịch thành “Người điều phối” (Coordinator). Những cá nhân thành công nhất là những người biết cách điều khiển nhiều AI agents cùng lúc để giải quyết các đầu việc phức tạp. Thành công trong kỷ nguyên AI không nằm ở việc trở thành chuyên gia trong một mảng hẹp mà trở thành người có kiến thức tổng quát kết hợp với kiến thức sâu về ngành và tư duy chủ động.

Mang đến con số đáng suy nghĩ về việc giảm số lượng 2/3 nhân sự sau khi ứng dụng AI nhưng doanh thu vẫn đạt 1.000 tỷ không đổi, ông Nguyễn Duy Thông - Đồng sáng lập & Giám đốc Điều hành Dentsu Redder cũng nhắn gửi “3 chữ S” đến các bạn sinh viên: “Chữ S đầu tiên là “Sense”. Các bạn hãy dùng tất cả những giác quan của con người để cảm nhận cuộc sống này, tận hưởng buổi chạy bộ vào sáng sớm, nhậu với chúng bạn ở quán bia hơi vỉa hè vào ban đêm, hãy đi vào những ngõ nhỏ, phố nhỏ của Hà Nội cổ kính để hiểu nhịp sống đang diễn ra như thế nào.

Chữ S thứ 2 là “Seek”. Các bạn hãy tìm kiếm, đào sâu vào gốc rễ để biết mình sinh ra ở đâu, vùng đất nào, lý giải tại sao chúng ta lại phải quây quần bên nhau trong ngày Tết, tại sao bà con, gia đình trong chòm xóm cùng quây quần trên một mâm cỗ để thấy mình khác biệt với những nước trên thế giới như thế nào; để giữ được những nét đẹp văn hóa Việt Nam khi đi ra toàn cầu.

Và chữ S thứ 3 là “Soul”. Linh hồn là thứ mà AI không thể thay thế được, hãy luôn chuẩn bị một tâm hồn đẹp bằng cách rèn giũa 2 chữ S trước đó để trở thành một người “chất”, có nội hàm, trở thành một người thú vị sử dụng AI thay vì chỉ là người thuần túy sử dụng AI”.

×