Chuyên gia chỉ ra rào cản lớn nhất của ứng dụng AI trong xây dựng hạ tầng giao thông

Chuyển đổi số trong xây dựng hạ tầng giao thông là xu hướng tất yếu

Sáng nay (14/7), tại buổi toạ đàm với chủ đề "Ứng dụng công nghệ trong xây dựng hạ tầng giao thông" do Báo Nông thôn Ngày nay/điện tử Dân Việt tổ chức, ThS. Hoàng Minh Sơn – Chuyên gia thẩm tra dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Trưởng phòng Kế hoạch kỹ thuật Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang – Lạng Sơn – Hữu Nghị đánh giá, Công nghệ đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông.

Cụ thể, nếu trước đây công tác quản lý, thiết kế, thi công chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy và kinh nghiệm thủ công, thì hiện nay mô hình hóa thông tin công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS), AI, dữ liệu lớn, Digital Twin… đang được nhắc đến nhiều hơn.

Theo ThS. Hoàng Minh Sơn, không chỉ trong lĩnh vực giao thông nói riêng mà cả trong lĩnh vực xây dựng nói chung, chuyển đổi số là xu hướng tất yếu.

Trong chuyển đổi số đó, việc áp dụng công nghệ mô hình hóa thông tin công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS), AI,... là các công cụ sẽ mang lại hiệu quả cho dự án, giúp tiết kiệm các chi phí.

Trước đây, chúng ta sử dụng nguồn vật liệu bằng giấy để tạo ra những bản vẽ thiết kế, kế hoạch, phương án thí công. Xử lý trên giấy, tốn rất nhiều công sức và chi phí. Công tác quản lý, xử lý dữ liệu dễ gặp sai sót, tính hiệu quả sẽ không cao.

"Cho nên thực ra BIM hay AI thì các nước trên thế giới họ cũng đã áp dụng. Việt Nam cũng đã bắt đầu triển khai khoảng gần 10 năm nay", ThS. Hoàng Minh Sơn cho biết.

ThS. Hoàng Minh Sơn cho biết, đến nay, Bộ Xây dựng cũng đã có các chủ trương liên quan đến chuyển đổi số cho doanh nghiệp, đồng thời áp dụng chuyển đổi số cho các dự án, và BIM là yếu tố cực kỳ quan trọng.

Tuy nhiên, ThS. Hoàng Minh Sơn cho rằng, để áp dụng BIM một cách hoàn chỉnh ở Việt Nam, hiện tại vẫn chưa làm được. Bởi vì, muốn có BIM thì phải có một môi trường dữ liệu chung.

ThS. Hoàng Minh Sơn chỉ ra những bất cập như: Chi phí tương đối cao; chưa kiểm soát được tính bảo mật, vẫn phải sử dụng nền tảng Cloud của nước ngoài; chưa có môi trường dữ liệu chung cho toàn ngành xây dựng Việt Nam.

"BIM ở Việt Nam đa số vẫn đang làm trên nền tảng 3D, nên việc đánh giá tính hiệu quả thực sự do BIM mang lại là chưa có", ThS. Hoàng Minh Sơn đánh giá.

Theo ThS. Hoàng Minh Sơn, nguyên tắc làm BIM là phải mang tính hiệu quả, BIM sinh ra là để quản trị. Mục tiêu là quản trị toàn bộ dự án từ chủ đầu tư, đến nhà thầu thi công, cho đến nhà cung cấp.

Đối với AI trong ngành xây dựng, có 3 vai trò chính: Hỗ trợ cho việc quản trị doanh nghiệp, quản trị tổ chức; tham gia vào vai trò quản lý dự án; hỗ trợ cho quản lý chuyên ngành như: công tác giám sát, đánh giá, tối ưu hóa, báo cáo, và hỗ trợ con người xử lý dữ liệu nhanh hơn nhằm tiết kiệm nhân lực.

Hiện nay, ở Việt Nam đang đẩy nhanh rất nhiều dự án lớn, đặc biệt là những dự án về đường sắt. Nguồn dữ liệu này là một nguồn dữ liệu khổng lồ. Nếu chúng ta không sử dụng các công cụ về AI hay BIM thì việc quản lý rất khó và sẽ sinh ra sự rối loạn. Khi kiểm soát khó khăn, chúng ta lại tốn nguồn lực và ảnh hưởng đến tính hiệu quả.

Chỉ ra bất cập, ThS. Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: "Một trong những bất cập hiện tại của ngành xây dựng nói chung và ngành giao thông nói riêng là hồ sơ giấy được lưu trữ quá nhiều, mang theo những rủi ro nhất định".

"Tương lai, chúng ta sẽ phải số hóa hết và thiết kế các cơ sở dữ liệu đó theo một mô hình tối ưu. Chúng ta sẽ đưa các công cụ chuyển đổi số vào để hỗ trợ con người trong quá trình xử lý, lưu trữ, đánh giá và sử dụng", ThS. Hoàng Minh Sơn đề xuất.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các dự án đang thi công, đã hoàn thành và đi vào vận hành. Khối lượng công việc theo dõi, đánh giá, bảo trì, bảo dưỡng là rất nhiều.

Nếu không có các công cụ đó, việc sử dụng con người và hồ sơ giấy tiềm ẩn nhiều rủi ro, làm tăng cao chi phí cho dự án, bao gồm cả chi phí thực hiện dự án lẫn chi phí vận hành (chi phí vòng đời của dự án).

Tiếp cận và học hỏi ứng dụng các robot tự động

Nói về việc nhiều nước đã đưa robot, máy thi công tự động, AI và hệ thống định vị GPS chính xác vào công trường. Việt Nam đã tiếp cận đến đâu? ThS. Hoàng Minh Sơn cho biết, công nghệ máy bay không người lái với định vị GPS, nó là một công cụ cực kỳ quan trọng trong lĩnh vực khảo sát. Đây là xu hướng phát triển của các nước trên thế giới và Việt Nam bây giờ cũng đang áp dụng. Điều này, phù hợp với sự phát triển và mang lại cho chúng ta độ chính xác.

Đối với 2 công nghệ AI và Robot thi công:

Thứ nhất, về ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI): Chúng ta đang ở mức khởi đầu thôi. Trong 5 cấp độ quy trình quản trị của AI, chúng ta mới áp dụng ở cấp độ 1 (cấp thấp nhất). Tức là chúng ta đang sử dụng ở cấp độ cá nhân (dùng ChatGPT, dùng các công nghệ để phục vụ cho cá nhân là chính).

Chúng ta chưa sử dụng cho toàn bộ doanh nghiệp, cho toàn bộ dữ liệu của doanh nghiệp (từ cấp Chủ tịch Hội đồng quản trị cho đến cấp thấp nhất), và sử dụng toàn bộ dữ liệu của doanh nghiệp cũng như toàn bộ quy trình.

Hiện nay, ở Việt Nam, chúng ta chưa có và nó cũng là một xu hướng để chúng ta chuyển đổi số toàn diện bằng AI thay cho các phương thức chuyển đổi số bằng truyền thống.

Bên cạnh đó, AI cũng là một công cụ rất hữu ích nhưng chúng ta cũng chưa quản trị được AI. Việc sử dụng AI cần đảm bảo các yếu tố:

Tính hiệu quả: Bỏ tiền ra mua AI thì mang lại hiệu quả gì? Nhanh được bao nhiêu? Tiết kiệm được nguồn lực như thế nào? Chúng ta chưa đánh giá được.

Tính kiểm soát: Một nhân viên sử dụng AI xong rồi trình lên cho lãnh đạo phê duyệt, nhưng chính nhân viên đó phải kiểm soát được sản phẩm của AI. Cái này ở Việt Nam mình cũng không phải là dễ, đây là bài toán của thế giới.

Tính trách nhiệm: Có tính trách nhiệm, tính kiểm soát và tính hiệu quả. Đó thuộc về quản trị của AI. Đây là bài toán lớn không chỉ ở Việt Nam mà các nước trên thế giới họ cũng đang quan tâm, và chúng ta cũng phải đẩy nhanh công tác đào tạo. Mỗi người dùng AI phải được đào tạo thì chúng ta mới có thể sử dụng AI hiệu quả.

Thứ hai, về sử dụng Robot và máy thi công tự động:

Đây cũng là xu hướng phát triển của thế giới và nhiều nước trên thế giới họ đã áp dụng. Nhưng ở Việt Nam, một bất cập đó là chi phí đầu tư nó tương đối cao, trong khi đó chi phí cho nhân công thì vẫn đang thấp.

Nếu như một ngày nào đó chi phí nhân công của chúng ta cao lên, chi phí máy móc nó sẽ rẻ đi thì đương nhiên chúng ta sẽ ưu tiên sử dụng chi phí máy móc. Tôi nhận thấy rằng sự đầu tư vào BIM, đầu tư vào AI hay đầu tư vào máy móc thiết bị nó liên quan đến chi phí. 

Và rào cản lớn nhất chính là con người. Để chúng ta tiếp cận được với công nghệ số, về AI hay là về tất cả những công nghệ hiện đại, chúng ta phải đào tạo về con người.

Khi chưa có AI, chưa có BIM thì chúng ta quản trị kiểu khác, chúng ta làm việc với nhau kiểu khác. Nhưng đến khi chúng ta có AI, có BIM thì cái tư duy quản trị nó khác, quản trị của người lãnh đạo khác hoàn toàn.

Cho nên, trước khi đưa công nghệ BIM hay là AI vào, đầu tiên là chuyển đổi con người trước, chuyển đổi tư duy về con người trước. 

Hiện nay, cũng có một số các công ty lớn đã áp dụng một số thiết bị độc đáo đó là xe tải bằng điện. Đây cũng là một bước tiến gọi là "chuyển hóa xanh" (xanh nhưng mà cũng không phải là xanh toàn diện vì mình còn phải xử lý sản phẩm pin các thứ gọi là xanh toàn diện).

Trong tương lai, việc ứng dụng các robot tự động như robot rải bê tông, khoan tự động hay điều khiển máy móc từ xa là xu hướng chúng ta phải tiếp cận và học hỏi dần. Đặc biệt, chúng ta cần hướng tới nội địa hóa công nghệ để hạ giá thành và giảm chi phí nhập khẩu. Chỉ khi tự chủ được công nghệ, chúng ta mới có thể đồng bộ hóa toàn bộ quy trình từ sản xuất, thi công đến quản trị tự động, từ đó mang lại hiệu quả tối ưu cho dự án.

×