Chuyên gia Việt Nam chỉ cách nông dân Cuba làm ra thứ phân bón giàu đạm lại chẳng tốn tiền từ loài cây mọc đầy ở Cuba

Giá xăng dầu cao chót vót, Cuba ưu tiên sử dụng xăng dầu cho những việc gì?

Sang Cuba từ năm 2022 với vai trò trưởng nhóm chuyên gia thực hiện dự án hợp tác trồng lúa giữa Việt Nam và Cuba (Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao trực tiếp dự án), Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú (công tác tại Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long) cùng 7 chuyên gia khác đã trực tiếp cùng người dân Cuba xuống đồng, xây dựng quy trình canh tác mới theo hướng tiết kiệm tối đa chi phí nhiên liệu, phân bón, giống, từ đó cải thiện đáng kể năng suất, chất lượng lúa.

"Dự án hợp tác trồng lúa giữa Việt Nam - Cuba đã được triển khai từ rất sớm, qua 5 pha. Pha 1 từ năm 2002 - 2006, pha 2 từ năm 2006 - 2010, pha 3 từ năm 2010 - 2014, pha 4 từ năm 2015 - 2019, pha 5 từ năm 2019 - 2023, nhưng do tác động của dịch Covid-19 nên kéo dài đến năm 2025. Đoàn 8 chuyên gia Việt Nam sang Cuba từ năm 2022 là để thực hiện pha 5 của dự án", ông Phạm Ngọc Tú thông tin.

Cũng theo ông Phạm Ngọc Tú, trong các pha đầu, dự án tập trung khảo nghiệm các giống lúa của Việt Nam canh tác trong điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của Cuba, từ đó tìm ra cách thức phù hợp nên quy mô của các mô hình ở các pha trước thường nhỏ, chỉ một vài hecta đến khoảng 100ha, bước sang pha 5, dự án triển khai các mô hình thâm canh cao và mô hình mở rộng, đặc biệt, trong giai đoạn này có sự tham gia của một doanh nghiệp Việt Nam.

Lần đầu tiên, Cuba cho doanh nghiệp Việt Nam thuê đất để trồng lúa với diện tích lên đến 1.000ha.

"Theo tôi được biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa sang Cuba 20 giống lúa để khảo nghiệm, đến nay đã được công nhận 4 giống, là các giống OM817, TH31, OM5451, OM6976, sang Cuba được đặt lại tên mới là: ViBa 17, ViBa 31, ViBa 51, ViBa 76. Cùng với giống lúa CT16, đến nay, đã có 5 giống lúa của Việt Nam được công nhận ở Việt Nam", ông Tú thông tin thêm.

Chuyên gia Việt Nam cho biết, do cấm vận kéo dài, người dân Cuba sản xuất lúa trong điều kiện vô cùng khó khăn, thiếu thốn.

"Các loại vật tư nông nghiệp, phân bón cực kỳ thiếu thốn, nếu mua ngoài thì giá rất cao, có những loại phân bón, thuốc trừ cỏ giá cao gấp 10 lần Việt Nam. Giá xăng dầu có thời điểm lên đến 200.000 đồng/lít nên đến mùa thu hoạch, xăng dầu được ưu tiên cho việc thu hoạch lúa, còn một số công đoạn buộc phải làm thủ công, ví dụ như phơi sấy, chuyên gia, doanh nghiệp Việt Nam phải gợi ý họ phơi trên đường, ngoài sân giống như ở Việt Nam", ông Tú nói.

Một kỷ niệm ông Phạm Ngọc Tú còn nhớ mãi trong thời gian sang Cuba thực hiện dự án trồng lúa đó là đã cùng người dân Cuba đi tìm nguồn phân xanh, phân hữu cơ trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp ở nước bạn quá cao.

"Trong quá trình triển khai tập huấn, chúng tôi nhận thấy khó khăn lớn nhất trong sản xuất lúa ở Cuba là thiếu trầm trọng vật tư nông nghiệp hoặc giá quá cao. Đi tìm hiểu, tôi nhận thấy, bạn có nguồn phụ phẩm nông nghiệp phong phú đồng thời có rất nhiều cây muồng mọc khắp nơi. Đây là loài cây có hàm lượng nitơ rất lớn, gần giống như cây điền thanh ở nước ta nên chúng tôi vận động phía bạn hái lá muồng về, sau đó phun chế phẩm sinh học lên, ngâm ủ một thời gian là có nguồn phân xanh cực tốt cho lúa. Từ những việc làm thiết thực như vậy, các bạn Cuba rất tin tưởng vào cách làm của các chuyên gia Việt Nam", ông Tú chia sẻ thêm.

Năng suất lúa Việt Nam ở Cuba như thế nào mà ai cũng ngạc nhiên?

Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án và đánh giá của các nhà sản xuất Cuba được ghi nhận trong quá trình thị sát, dự án hợp tác trồng lúa giữa Việt Nam - Cuba đã đạt được một số kết quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản xuất lúa so với mặt bằng chung trong nước.

Trong toàn bộ giai đoạn từ năm 2020 đến 2024, tại tất cả các vùng triển khai, các mô hình trồng lúa ở Cuba đã được thực hiện với quy mô và hiệu quả khác nhau.

Mô hình sản xuất lúa giống "siêu nguyên chủng" (mô hình 1) đã được triển khai trên diện tích hơn 32.800ha, đạt 164% so với kế hoạch ban đầu, với năng suất lúa giống trung bình đạt 5,91 tấn/ha, thu được khoảng 220 tấn lúa giống.

Mô hình sản xuất lúa giống "nguyên chủng" (mô hình 2) đạt diện tích hơn 783ha, vượt gần 280% kế hoạch, cho năng suất lúa giống nguyên chủng đạt trung bình 5,75 tấn/ha và tổng sản lượng hơn 4.500 tấn.

Mô hình sản xuất lúa giống "xác nhận I" (mô hình 3) được triển khai trên khoảng 1.550ha, đạt hơn 155% mục tiêu, với năng suất lúa giống xác nhận I đạt trung bình 5,16 tấn/ha, thu về hơn 8.000 tấn sản phẩm.

Trong khi đó, mô hình "thâm canh hai vụ" (mô hình 4) được triển khai trên gần 9.850ha, đạt hơn 102% kế hoạch, với năng suất lúa thâm canh 2 vụ đạt trung bình 8,58 tấn/ha/năm, tổng sản lượng cả 2 vụ là hơn 42.000 tấn.

Đáng chú ý, riêng trong vụ đông năm 2024-2025, năng suất lúa của mô hình thâm canh đạt 11,16 tấn/ha/năm, với hai vụ canh tác, cao gấp 3 đến 4 lần mức trung bình toàn quốc.

Mô hình "mở rộng sản xuất" (mô hình 5), với quy mô lớn nhất, đã đạt diện tích gần 76.000ha, tương đương 95% kế hoạch dự án.

×