Bình luận
0
Trong lịch sử chống Minh đầu thế kỷ XV, Nguyễn Cảnh Chân và Đặng Tất là hai trụ cột lớn của nhà Hậu Trần. Một người quê Nghệ An, nổi tiếng giỏi mưu lược; một người quê Hà Tĩnh, danh tướng tài thao lược, cả hai cùng phò Giản Định Đế, đánh bại quân Minh, làm nên chiến thắng Bô Cô vang dội.
Nhưng ít ai chú ý rằng, trước khi trở thành những thủ lĩnh kháng Minh, tên tuổi của họ đã từng xuất hiện trong một ghi chép rất đáng chú ý của sử sách Trung Hoa, đó là cuốn Việt kiệu thư của Lý Văn Phượng.
Từ một chiếu chỉ của nhà Minh
Trong Việt kiệu thư, Lý Văn Phượng chép lại chiếu chỉ của Minh Thành Tổ ban ngày 29 tháng 9 năm Vĩnh Lạc thứ 5 (1407) gửi cho Trương Phụ, Trần Húc, Lưu Tuấn cùng các quan nhà Minh đang đô hộ ở nước ta, yêu cầu “mời” một số nhân vật có tài năng và có thế lực của nước ta để đưa về kinh đô nhà Minh, nguyên văn như sau:
近黎季所保新平範世矜順化鄧悉及陳日招陳叔瑤陳季琰阮景真阮均同彥翊並大祝全範僩之子號日月者爾等可用心訪求將此數人作懷才抱德等名目悉以起送來京仍密遣人監護以防其逃竄務在致其必來也…
(Dịch nghĩa: Gần đây, Lê Quý Ly có bảo lãnh những người Phạm Thế Căng ở Tân Bình, Đặng Tất ở Thuận Hóa, cùng Trần Nhật Chiêu, Trần Thúc Dao, Trần Quý Diễm, Nguyễn Cảnh Chân, Nguyễn Quân Đồng, Nhan Dực và một số người khác. Các ngươi phải dốc lòng tìm kiếm, lấy danh nghĩa “có tài có đức” để đưa tất cả về kinh, lại bí mật sai người giám hộ, đề phòng họ trốn thoát, cốt sao khiến họ nhất định phải đến).
Chỉ một đoạn ngắn nhưng đủ làm lộ rõ bản chất chính sách của nhà Minh. Đây không phải là lời “chiêu hiền đãi sĩ”, bởi những chữ như “dốc lòng tìm kiếm”, “bí mật giám hộ”, “phòng trốn thoát”, “nhất định phải đến” cho thấy đó là một mệnh lệnh truy bắt. Nhà Minh muốn gom những người có tài, có uy tín, có khả năng tập hợp dân ta khởi nghĩa, hòng đưa về Bắc Kinh, vừa để khống chế, vừa để cắt đứt mạch lãnh đạo của các cuộc nổi dậy chống lại ách đô hộ của chúng.
Đáng nói hơn, danh sách ấy được ghi là do Lê Quý Ly, tức Hồ Quý Ly “bảo lãnh”. Khi đó, cha con Hồ Quý Ly đã bị quân Minh bắt. Dù ở hoàn cảnh nào, việc Hồ Quý Ly chỉ điểm cho nhà Minh nắm được danh sách những nhân vật quan trọng của nước ta vẫn gây hậu quả rất nghiêm trọng. Bởi nó giúp kẻ xâm lược nhận diện những người cần mua chuộc, giám sát hoặc loại bỏ.
Trong danh sách ấy, hai cái tên Nguyễn Cảnh Chân và Đặng Tất đặc biệt nổi bật. Bởi chỉ ít lâu sau, chính họ trở thành hai gương mặt chủ chốt trong khởi nghĩa chống Minh. Điều đó cho thấy con mắt và mưu đồ của nhà Minh không nhầm, chúng đã sớm nhận ra đây là những người nguy hiểm đối với nền đô hộ của chúng. Đây thực là một thủ đoạn thâm hiểm nhằm triệt tiêu đầu não kháng chiến, làm rỗng sức đề kháng của dân tộc ta từ bên trong.
Nhưng lịch sử cũng chứng minh một điều khác: nhà Minh có thể điểm tên họ trong chiếu chỉ, có thể truy lùng họ, nhưng không thể khuất phục họ.
Đến hai trụ cột của nhà Hậu Trần
Nguyễn Cảnh Chân sinh năm 1355, quê làng Ngọc Sơn. Ông từng giữ chức tham mưu quân sự thuộc Thiềm Mật viện, rồi làm An phủ sứ Hóa Châu & Thăng Hoa. Đặng Tất sinh năm 1357, quê làng Tả Thiên Lộc. Ông từng làm Tri phủ Hóa Châu. Theo gia phả, hai họ nhà Đặng và Nguyễn có mối thâm giao từ trước, nên Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân càng thân thiết và có uy tín lớn.
Khi nhà Hồ sụp đổ năm 1407, Đại Việt rơi vào ách đô hộ tàn bạo của giặc Minh. Tháng 11 năm ấy, Trần Ngỗi xưng đế ở Mô Độ, tức Giản Định Đế, lập ra nhà Hậu Trần. Ban đầu lực lượng còn yếu, bị quân Minh đánh bại phải chạy vào Nghệ An. Nhưng khi Nguyễn Cảnh Chân, Đặng Tất và các tướng lĩnh yêu nước kéo đến hội quân, thế Hậu Trần bắt đầu mạnh lên rõ rệt. Đặng Tất thường trực tiếp cầm quân ngoài trận, còn Nguyễn Cảnh Chân giữ vai trò mưu lược, bàn định sách lược quân cơ.
Đỉnh cao là trận Bô Cô cuối năm 1408. Quân Hậu Trần huy động lực lượng từ Thanh Hóa đến Thuận Hóa, tiến ra vùng Trường Yên, đánh phá nhiều vị trí quan trọng, uy hiếp ngoại vi Đông Quan. Nhiều tướng cấp cao của giặc Minh bị quân ta giết chết, Mộc Thạnh phải dẫn tàn quân chạy vào thành Cổ Lộng, và gọi cứu viện từ Trung Hoa.
Trận Bô Cô là một ánh chớp rực rỡ trong buổi đầu chống Minh. Nó chứng minh quân Minh không phải không thể đánh bại, đồng thời khơi lại niềm tin rằng Đại Việt tuy mất nước, nhưng không mất người trung nghĩa, yêu nước.
Năm 1409, khi Giản Định Đế đóng ở Hoàng Giang, nội nhân Nguyễn Quỹ và học sinh Nguyễn Mộng Trang mật tấu rằng Nguyễn Cảnh Chân và Đặng Tất chuyên quyền bổ quan, cách chức. Giản Định Đế nghe lời gièm pha, cho gọi hai người đến rồi giết hại.
Toàn thư chép: “Vua cho gọi hai người đến, bóp cổ giết Tất, Chân chạy lên bờ, lực sĩ đuổi theo chém chết”. Đó là một trong những bi kịch đau xót nhất của nhà Hậu Trần. Hai người từng bị nhà Minh truy tìm để đem về Bắc Kinh, lại không chết dưới tay giặc, mà chết vì sự nghi kỵ của chính vị vua mà mình dốc lòng phò tá.
Sử thần Ngô Sĩ Liên đã bình rất nặng. Ông cho rằng Giản Định Đế có được cha con Đặng Tất tài làm tướng, cha con Cảnh Chân giỏi mưu lược, đủ để lập công khôi phục, dựng nghiệp trung hưng. Thế mà chỉ vì nghe lời gièm pha của bọn hoạn quan, nhà vua một lúc giết hại hai bề tôi phò tá thì làm sao nên việc được.
Cái chết của Nguyễn Cảnh Chân và Đặng Tất không chỉ là mất mát cá nhân. Đó là cú đánh chí mạng vào cơ hội trung hưng của nhà Hậu Trần. Một triều đại đang cần người tài nhất lại tự tay chặt đi hai trụ cột lớn nhất của mình. Nếu nhà Minh muốn bắt họ để triệt tiêu kháng chiến, thì sự nghi kỵ trong nội bộ Hậu Trần đã làm thay điều mà kẻ thù mong muốn.
Hổ phụ sinh hổ tử – con giỏi nối chí cha
Nhưng dòng trung nghĩa ấy không tắt, bởi hai người con của họ là Nguyễn Cảnh Dị và Đặng Dung tiếp tục nối chí cha, tôn Trần Quý Khoáng lên ngôi, tức Trùng Quang Đế, mở ra chặng cuối cùng của nhà Hậu Trần. Đại Việt sử ký toàn thư chép:
“Tháng 3, ngày 17, vua lên ngôi ở Chi La, đổi niên hiệu là Trùng Quang, lấy Nguyễn Súy là Thái phó, Nguyễn Cảnh Dị làm Thái bảo, Đặng Dung làm đồng bình chương sự, Nguyễn Chương làm Tư mã. Giản Định Đế giữ thành Ngự Thiên chống nhau với quân Minh. Bọn Súy hội đánh úp bắt được”.
Nguyễn Cảnh Dị được phong Thái bảo, Đặng Dung làm Đồng bình chương sự, trở thành rường cột thực sự của triều Trùng Quang. Cha bị giết oan, con vẫn không bỏ nghĩa nước. Đó là điều làm nên vẻ đẹp bi tráng của hai dòng họ Nguyễn Cảnh và họ Đặng trong lịch sử dân tộc giai đoạn kháng chiến chống Minh xâm lợc.
Năm 1410, Trùng Quang Đế đem quân cùng Nguyễn Cảnh Dị tiến đến bến La, Hạ Hồng, đánh phá quân Minh, rồi tiến đến Bình Than, đốt gần hết thuyền trại giặc. Tin thắng trận lan ra, hào kiệt nhiều nơi hưởng ứng. Đến năm 1413, Đại Việt sử ký toàn thư ghi lại đầy dữ dội:
“Tháng 11, bọn Nguyễn Cảnh Dị và Đặng Dung bị Trương Phụ nhà Minh bắt sống. Cảnh Dị mắng ngay vào mặt Phụ: "Tao định giết mày, lại bị mày bắt", chửi Phụ luôn miệng. Phụ giận lắm, giết Dị rồi lấy gan ăn. Vua chạy sang Lão Qua. Phụ sai người lùng bắt được, đưa đến cửa quân. Người Thuận Hóa đều hàng. Thế là nhà Trần mất.”
Bốn vị anh hùng: Nguyễn Cảnh Chân - Nguyễn Cảnh Dị, Đặng Tất - Đặng Dung không cứu được nhà Trần khỏi mất nhưng đã cứu lấy danh dự của một thời. Không giữ được ngai vàng nhưng giữ được khí tiết Đại Việt trước quân giặc Minh xâm lược.
Để ghi nhớ công lao to lớn của hai cha con danh tướng Đặng Tất Đặng Dung, nhiều địa phương trong cả nước đã đặt tên đường, tên trường học mang tên các ngài. Ngay trên quê hương Hà Tĩnh, di tích đền thờ hai cha con Đặng Tất, Đặng Dung tại xã Tùng Lộc, huyệ Can Lộc (cũ) tỉnh Hà đã được Bộ VHTTDL xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia năm 1991.
Đây không chỉ là nơi hương khói của dòng tộc họ Đặng Nghệ Tĩnh, mà còn là địa chỉ văn hóa, lịch sử có ý nghĩa đối với cả nước. Không chỉ ở Hà Tĩnh đền thờ Quốc công Đặng Tất ở thôn Thế Vinh, xã Phú Mậu, thành phố Huế, được công nhận là di tích cấp tỉnh từ năm 2012. Ngôi đền đã tồn tại qua hàng trăm năm lịch sử; sách Ô Châu cận lục từng nhắc đến miếu thờ Đặng Công tại làng Thế Vinh bằng những dòng đầy kính trọng: “Khoảnh đất hiến phủ sạch trong, Thế Lại nhờ ơn, miếu thờ Đặng Công trung nghĩa, Thế Vinh nêu tiết”.
Trong khi đó, việc thờ tự hai danh tướng Nguyễn Cảnh Chân - Nguyễn Cảnh Dị hiện vẫn còn nhiều điều khiến hậu thế day dứt. Tại Nghệ An, tên tuổi các ông được ghi nhớ qua tên đường, tên trường học nhưng nơi thờ tự lại chưa có một ngôi đền riêng tương xứng với công lao và khí tiết của hai ngài.
Hiện nay, hai vị được phối thờ tại đền Hữu, xã Thanh Yên, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, cùng với hậu duệ là Thái phó Tấn Quốc công Nguyễn Cảnh Hoan, danh tướng có công trung hưng nhà Lê.
Chính vì vậy, dòng họ Nguyễn Cảnh đang mong muốn chính quyền địa phương xem xét bố trí đất để lập đền thờ riêng cho hai vị danh tướng. Đó không chỉ là nguyện vọng chính đáng của một dòng họ, mà còn là việc làm cần thiết để tri ân những người đã lấy máu mình giữ khí tiết Đại Việt trong buổi đầu chống Minh đầy bi tráng.
Cổ phiếu bất động sản hồi phục 0,92%, dòng tiền vào các mã tăng đạt 1.441 tỷ đồng, trong bối cảnh VN-Index tăng lên 1.732 điểm với thanh khoản hơn 14.777 tỷ đồng.
Chia sẻ
"Lửa trắng" đang bước vào tập cuối với hàng loạt bí mật chưa được giải đáp, từ thân phận thực sự của Cương, kẻ nội gián trong đường dây cho tới số phận của Mai và Lão Công.
Chia sẻ
Đường Tố Hữu (đoạn giao cắt với Trung Thư) tới ngã tư Khuất Duy Tiến - Lê Văn Lương chỉ dài hơn 2km, nhưng được TP.Hà Nội đầu tư xây dựng tới 3 hồ điều hoà, công viên xanh nhằm đáp ứng nhu cầu lớn về đô thị hoá ngày càng nhanh ở khu vực này.
Chia sẻ
Nga đã cáo buộc Anh "cố tình lựa chọn leo thang cuộc khủng hoảng Ukraine" sau khi xác nhận rằng máy bay không người lái do Anh sản xuất đã được sử dụng trong các cuộc tấn công vào các mục tiêu ở Nga.
Chia sẻ
Sáng 18/8, Đoàn đại biểu UBTƯ MTTQ Việt Nam do ông Hoàng Công Thủy – Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam làm Trưởng đoàn đã đến Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam viếng, ghi sổ tang nguyên Thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ.
Chia sẻ
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hoa mắt, chóng mặt khi thay đổi tư thế, da niêm mạc nhợt nhạt và sốt nhẹ trong kỳ kinh nguyệt nhưng chỉ nghĩ mệt mỏi.
Chia sẻ
Khoảng 11h sáng 18/8, buổi họp báo trước trận đấu giữa đội tuyển Việt Nam vs đội tuyển Malaysia tại bán kết lượt về ASEAN Cup 2026 diễn ra với sự tham dự của HLV Kim Sang Sik và HLV Tan Cheng Hoe cùng đại diện cầu thủ 2 đội.
Chia sẻ
Ông Nguyễn Thanh Liêm được chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030.
Chia sẻ
Khổng Minh Gia Bảo là trung vệ thuộc biên chế CLB Công an TP.HCM và hiện đang cùng ĐT Việt Nam tham dự ASEAN Cup 2206.
Chia sẻ
Chỉ còn chưa đầy 1 tiếng nữa, hồ thủy điện Hòa Bình được lệnh mở một cửa đáy xả lũ, các tỉnh, thành phố: Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình được đề nghị tổ chức thông báo ngay đến các cấp chính quyền, người dân, doanh nghiệp, các tổ chức có hoạt động trên sông, ven sông.
Chia sẻ
519 căn hộ tại CT6 Kiến Hưng chưa được cấp sổ đỏ sau hơn một thập kỷ, trong khi giá rao bán trong khoảng 54 - 62,5 triệu đồng/m2, tăng 3 lần so với thời điểm mở bán.
Chia sẻ
Một đường dây chuyên sản xuất, buôn bán thịt khô bò giả với quy mô số lượng lớn do Lê Văn Tình, Giám đốc Công ty TNHH Trần Lê Foods cầm đầu vừa bị Công an TP Đồng Nai triệt xóa.
Chia sẻ
Trường Đại học Nam Cần Thơ (DNC) tiếp tục nhận hồ sơ xét tuyển bổ sung trình độ đại học chính quy năm 2026, tạo thêm cơ hội để thí sinh lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp.
Chia sẻ
Hạ tầng đô thị liên tục được hoàn thiện bởi những mảnh ghép chiến lược như quy hoạch cảng hàng không quốc tế, khởi công trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học và các đại đô thị quy mô lớn thu hút cư dân... cửa ngõ Nam Thủ đô cho thấy tốc độ phát triển vượt bậc.
Chia sẻ
Nếu Ukraine và Nga đạt được thỏa thuận ngừng bắn trên không, giai đoạn chiến sự tích cực của cuộc chiến sẽ kết thúc - theo ông Mykhailo Podolyak, Cố vấn Văn phòng Tổng thống Ukraine.
Chia sẻ
Ngay sau câu nói của anh họ về việc ra hiệu thuốc mua que thử ma túy về dùng, nam thanh niên lập tức rút dao truy sát, bất chấp anh này đang bế con nhỏ dẫn tới hậu quả nạn nhân tử vong, cháu bé bị thương.
Chia sẻ
Hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện đang đưa Long Biên tiến gần hơn tới lõi trung tâm, trong khi lợi thế ven sông và quỹ đất phát triển tạo điều kiện cho những dự án có tiêu chuẩn cao hơn xuất hiện. Trong chuyển động đó, The Magnolia được phát triển bởi MIK Group sở hữu những chuẩn mực riêng cho không gian sống hạng sang phía Đông Hà Nội.
Chia sẻ
Ông Vũ Đức Dũng, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp được bổ nhiệm giữ chức Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật và Tư pháp trực thuộc Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.
Chia sẻ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Hồ Chí Minh tặng 5 nguyên Ủy viên Bộ Chính trị vì có công lao to lớn, đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp cách mạng.
Chia sẻ
Lá thăm đưa Thể Công Viettel vào bảng E AFC Champions League Two 2026/2027, nơi đại diện Việt Nam phải đối đầu FC Seoul và Melbourne Victory.
Chia sẻ
Những năm qua, tỉnh Bắc Ninh dành nguồn lực lớn đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, nhất là tại các xã nông thôn mới miền núi, vùng sâu, vùng xa. Những tuyến đường, cây cầu mới được xây dựng, nâng cấp không chỉ tạo thuận lợi đi lại, giao thương mà còn mở thêm cơ hội phát triển kinh tế, du lịch, từng bước rút ngắn khoảng cách giữa miền núi với khu vực đồng bằng, đô thị.
Chia sẻ
Rau này từ lâu đã là nguyên liệu quen thuộc trong bát canh cua mồng tơi giải nhiệt ngày hè. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại rau có vị ngọt, tính mát lại sở hữu hàm lượng dinh dưỡng cực kỳ đáng nể, tốt cho sức khoẻ.
Chia sẻ
Tháng 7 âm lịch từ lâu đã gắn liền với tên gọi "Tháng Cô hồn" cùng vô số kiêng kỵ dân gian khiến không ít người e sợ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn tôn giáo và tín ngưỡng, đây không phải thời điểm của những điềm xấu hay sự quấy phá âm linh, mà là mùa của lòng từ bi, sự xá tội và đạo hiếu hy sinh cao đẹp.
Chia sẻ
Sáng 18/8, Trường THCS Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội tổ chức Sự kiện “NGTers Level Up – Cất cánh!”, chào đón học sinh tựu trường, đồng thời đánh dấu một cột mốc quan trọng khi được công nhận là cơ sở giáo dục Chất lượng cao.
Chia sẻ
Do bị đồng nghiệp trách mắng việc nhận giao ca trễ, một bảo vệ ngân hàng chi nhánh tại phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long đã cầm dây xích đánh nạn nhân bất tỉnh.
Chia sẻ
Nam thanh niên ở xã Phú Túc, tỉnh Vĩnh Long khi biết bạn gái đi ăn cơm tấm với người khác đã phát sinh ghen tuông, rồi cự cãi với tình địch, gây ra án mạng.
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay trưa 18/8, vàng SJC và nhẫn một số thương hiệu duy trì đà tăng so với sáng nay. Lượng người mua vàng tiếp tục ở mức thấp nhưng cửa hàng vẫn bán nợ vàng cho khách.
Chia sẻ
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn vừa trao quyết định và chúc mừng tân Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Quang Hiếu - nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Từ Liêm.
Chia sẻ
Công đoạn lắp đặt hệ thống ray tuyến đường sắt nhẹ đang được thực hiện tại công trường LRT Phú Quốc, nhằm đưa công trình phục vụ APEC 2027 về đích đúng hẹn.
Chia sẻ
Lễ phát động Cuộc thi viết "Những kỷ niệm sâu sắc về thầy cô và mái trường" năm 2026 đã diễn ra sáng 18/8 tại Hà Nội. Cuộc thi đánh dấu một chặng đường bền bỉ đồng hành cùng ngành giáo dục trong việc gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp về tình thầy trò, trường lớp thân thương.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
