Cơ chế không thiếu nhưng mấu chốt nào gây khó cho doanh nghiệp?

Nhận diện khó khăn riêng từng khu vực kinh tế

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng", Bộ trưởng Bộ Tài chính đã trình bày báo cáo trung tâm hội nghị.

Theo Báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 6/2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng vốn đăng ký trên 30,6 triệu tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp đóng góp trên 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước.

Đáng chú ý, niềm tin của doanh nghiệp đối với triển vọng phát triển kinh tế tiếp tục được củng cố. Trong 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 170 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 11,2% so với cùng kỳ; trong đó có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%.

Tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tăng 64,8%; quy mô vốn bình quân đạt 12,22 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 35,7%. Tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong năm 2025 đạt 42,6%, cao hơn 5,5 điểm phần trăm so với năm trước.

Những kết quả trên cho thấy sức chống chịu, khả năng thích ứng và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước được cải thiện, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân, đây tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế. Khu vực này giữ vai trò chủ lực trong huy động nguồn lực xã hội, tạo việc làm và đóng góp ngân sách nhà nước. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách từ khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng 47,1% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và thị trường; quy mô doanh nghiệp còn nhỏ, năng lực quản trị và sức cạnh tranh chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng.

Đối với doanh nghiệp nhà nước, mặc dù chỉ có 695 doanh nghiệp, nhưng đang nắm giữ nhiều nguồn lực trọng yếu của nền kinh tế trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, viễn thông, tài chính, vận tải, khai khoáng và quốc phòng, an ninh.

Doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và triển khai nhiều dự án chiến lược quốc gia. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động giữa các doanh nghiệp còn chưa đồng đều; tiến độ đầu tư của một số dự án còn chậm; vai trò dẫn dắt, kết nối và lan tỏa sang khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn cần được phát huy mạnh mẽ hơn.

Đối với khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), khu vực này tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, xuất khẩu và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước, tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và phát triển hệ thống nhà cung ứng Việt Nam vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với quy mô đầu tư và các chính sách ưu đãi đã được hưởng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, nhìn tổng thể, cả ba khu vực doanh nghiệp đều có những lợi thế và đóng góp quan trọng đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, sự liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI còn thiếu chặt chẽ; chưa hình thành được các chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng nội địa có sức lan tỏa lớn.

Đây cũng chính là một trong những điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ để khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực của nền kinh tế, nâng cao tính tự chủ, sức chống chịu và năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Cần hiểu cơ chế một cách thống nhất

Qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp và kết quả rà soát của các bộ, ngành, có thể khái quát những khó khăn, vướng mắc hiện nay thành 6 nhóm vấn đề lớn. Bao gồm thể chế và tổ chức thực hiện; tiếp cận nguồn lực phát triển; chi phí sản xuất kinh doanh và dòng tiền; thị trường và chuỗi cung ứng; cuối cùng là liên kết các khu vực doanh nghiệp.

Việc khơi thông và huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế, trong đó trọng tâm là khu vực doanh nghiệp trong thời gian tới cần được đặt trong tổng thể yêu cầu thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, nâng cao năng lực nội sinh, sức chống chịu và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Do đó, các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới cần quán triệt đầy đủ tinh thần của Kết luận số 18-KL/TW; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước; Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Trên tinh thần đó, Bộ Tài chính đề xuất các giải pháp cho những nhóm khó khăn đã nêu trên, bao gồm các nhóm giải pháp chung; và giải pháp tháo gỡ trực tiếp cho từng khu vực doanh nghiệp.

Nói thêm về tình hình giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương rà soát, tổng hợp, đôn đốc xử lý 53 nhóm khó khăn, vướng mắc, kiến nghị của doanh nghiệp do VCCI tổng hợp.

Đến hết ngày 16/7/2026, các bộ, ngành đã có ý kiến trả lời đối với 51/53 kiến nghị, đạt 96,2%. Trong đó, 14 kiến nghị (26,4%) đã được giải quyết dứt điểm; 20 kiến nghị (37,7%) đã được giải thích, hướng dẫn thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành; 17 kiến nghị (32,1%) được các bộ, ngành ghi nhận để nghiên cứu, xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền để sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách. Hiện còn 02 kiến nghị (3,8%) đang được các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu, giải quyết.

Riêng đối với Bộ Tài chính, với 12 kiến nghị thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ, Bộ đã kịp thời hướng dẫn, trả lời theo quy định của pháp luật, đồng thời tiếp thu để nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách trong các lĩnh vực thuế, hải quan, đầu tư, hóa đơn điện tử, hiệp định tránh đánh thuế hai lần và các lĩnh vực liên quan.

Đối với 12 kiến nghị chung liên quan đến nhiều bộ, ngành, Bộ đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý, hướng dẫn và trả lời các nội dung thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm tháo gỡ khó khăn trên tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp.

Qua quá trình rà soát, xử lý cho thấy phần lớn khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp không xuất phát từ việc thiếu cơ chế, chính sách mà chủ yếu do cách hiểu và tổ chức thực hiện chưa thống nhất.

Đối với các quy định đã đầy đủ, các bộ, ngành tiếp tục hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện thống nhất; đối với các nội dung còn bất cập, các bộ, ngành đã ghi nhận, tiếp thu để sửa đổi, bổ sung trong quá trình hoàn thiện pháp luật, góp phần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp.

×