Cơ hội khai thác “mỏ vàng”, bứt phá khỏi cái bóng “ăn nhậu vỉa hè”

Hướng tới một mô hình kinh tế đêm có tổ chức, chuyên nghiệp và có chiều sâu văn hóa

Khi ánh đèn đô thị thắp sáng cũng là lúc một nền kinh tế chiếm tới 60% tổng chi tiêu của du khách quốc tế bắt đầu vận hành. Giữa bối cảnh Hà Nội đang lấy ý kiến cho phép các dịch vụ hoạt động xuyên đêm và TP.HCM nỗ lực đưa kinh tế đêm thoát bóng “ăn nhậu vỉa hè”, bài toán quy hoạch và quản trị thông minh đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Trao đổi với PV Dân Việt, chuyên gia du lịch Vũ Văn Tuyên – Giám đốc điều hành Travelogy Việt Nam cho biết, phát triển kinh tế đêm theo hướng văn minh, hiện đại nhưng phải giữ trọn bản sắc là một nghệ thuật quản trị đòi hỏi sự hài hòa giữa tư duy mở cửa và năng lực kiểm soát. Để đưa các đề án lý thuyết của hai trung tâm kinh tế - văn hóa lớn nhất cả nước thành những sản phẩm du lịch hoàn chỉnh có khả năng thương mại hóa toàn cầu, Việt Nam cần một hành lang pháp lý thử nghiệm bứt phá.

Mới đây, Chính phủ yêu cầu các địa phương chủ động nghiên cứu, phát triển kinh tế ban đêm theo hướng văn minh, hiện đại, có bản sắc... là một chủ trương mang tính bước ngoặt, thể hiện tư duy quản lý kinh tế nhạy bén, chủ động và mở cửa của Chính phủ. Kinh tế ban đêm không đơn thuần là "phần kéo dài" của kinh tế ban ngày, mà là một "hệ sinh thái kinh tế mới" có khả năng tối ưu hóa tài nguyên công cộng, kích cầu tiêu dùng nội địa và tối đa hóa dòng ngoại tệ từ du khách quốc tế.

Theo các nghiên cứu toàn cầu, chi tiêu của khách du lịch vào ban đêm thường chiếm từ 60% - 70% tổng chi tiêu trong một chuyến hành trình. Tại Vương quốc Anh, kinh tế đêm đóng góp khoảng 6% GDP (tương đương 66 tỷ bảng). Tại Trung Quốc, dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia chỉ ra kinh tế đêm thúc đẩy tăng trưởng GDP đáng kể; trong đó khung giờ 18h – 22h được coi là "thời gian vàng".

Ông Tuyên phân tích, TP.HCM sở hữu "vốn tự có" vô cùng lớn: một đô thị trẻ, năng động, dung hợp văn hóa đông tây và là trung tâm kinh tế lớn nhất nước. Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, hệ sinh thái kinh tế đêm của thành phố hiện tại đang gặp 3 điểm nghẽn mang tính chiến lược:

Một là, tư duy quy hoạch không gian tích hợp chưa đồng bộ: Chúng ta có Phố đi bộ Nguyễn Huệ, Phố Tây Bùi Viện, các phố ẩm thực... nhưng chúng hoạt động độc lập, thiếu sự liên kết hạ tầng giao thông và dịch vụ phụ trợ để giữ chân du khách chuyển tiếp liên tục giữa các trải nghiệm (mua sắm - ăn uống - giải trí nghệ thuật).

Hai là, sự nghèo nàn về phân khúc sản phẩm dịch vụ: Các hoạt động ban đêm của thành phố vẫn đang bị đóng khung ở "kinh tế vỉa hè" và dịch vụ ăn uống giá trị gia tăng thấp. Chúng ta đang thiếu các sản phẩm công nghiệp văn hóa đỉnh cao diễn ra hàng đêm, các trung tâm mua sắm miễn thuế xuyên đêm, hay các tổ hợp giải trí đẳng cấp quốc tế.

Ba là, rào cản từ hành lang pháp lý "thiếu không gian thở": Các quy định về giờ giới nghiêm, giấy phép tiếng ồn, tiêu chuẩn an ninh phòng cháy chữa cháy hiện hành chủ yếu được thiết kế cho các hoạt động ban ngày. Khi áp dụng cứng nhắc vào ban đêm, nó vô tình tạo ra sự xung đột giữa nhu cầu kinh doanh và năng lực quản lý của địa phương.

Có hoạt động ban đêm nhưng chưa có ngành công nghiệp kinh tế đêm

Đồng quan điểm trên, trao đổi với PV Dân Việt, ông Lê Công Năng - Chủ tịch Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam (VEF Global), Chủ tịch HĐQT WonderTour cho rằng, TP.HCM là địa phương hội tụ gần như đầy đủ các điều kiện để trở thành trung tâm kinh tế đêm hàng đầu Đông Nam Á. Thành phố có quy mô dân số lớn, lượng khách quốc tế đứng đầu cả nước, hệ thống dịch vụ phát triển, khả năng chi tiêu cao và văn hóa cởi mở. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là sau nhiều năm, kinh tế đêm của TP.HCM vẫn chủ yếu được nhận diện thông qua các hoạt động ăn uống, quán bar, phố đi bộ hay một số khu vui chơi riêng lẻ.

Theo ông Năng, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở việc chúng ta chưa xây dựng được một hệ sinh thái kinh tế đêm hoàn chỉnh. Nói cách khác, chúng ta có hoạt động ban đêm nhưng chưa có ngành công nghiệp kinh tế đêm.

“Hãy nhìn sang Bangkok. Du khách đến Bangkok không chỉ để ăn uống. Họ có thể dành cả đêm cho các khu mua sắm mở cửa tới khuya, các chợ đêm quy mô lớn, show văn hóa, du thuyền trên sông Chao Phraya, phố nghệ thuật, các khu giải trí tích hợp. Tại Seoul, khách có thể tham quan cung điện về đêm, trải nghiệm các khu sáng tạo văn hóa, trung tâm mua sắm 24 giờ hay các khu phố đêm mang đậm bản sắc Hàn Quốc. Còn tại Singapore, kinh tế đêm là sự kết hợp giữa công nghệ, ánh sáng, nghệ thuật, ẩm thực và các sự kiện quốc tế", ông Năng nhấn mạnh..

Ông Năng cho rằng, muốn kinh tế đêm thực sự phát triển, trước hết cần thay đổi tư duy phát triển. Kinh tế đêm không phải là kéo dài giờ mở cửa của các hàng quán. Nếu chỉ dừng ở đó thì rất khó tạo ra sự khác biệt và càng khó cạnh tranh với các thành phố lớn trong khu vực.

Tiếp lời, chuyên gia du lịch Vũ Văn Tuyên đề xuất 4 nhóm giải pháp để đưa du lịch đêm trở thành sản phẩm chủ đạo, đóng góp thắng lợi vào chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 theo đúng định hướng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Thứ nhất, chính sách thiết kế từ gốc: Trung ương cần sớm ban hành bộ khung tiêu chuẩn quốc gia về quản lý kinh tế ban đêm. Trong đó phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của từng lực lượng (Công an, Quản lý thị trường, Y tế, Môi trường) và có cơ chế ưu đãi thuế, tài chính cho các doanh nghiệp tiên phong đầu tư vào các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật đêm quy mô lớn.

Thứ 2, mô hình "Thị trưởng đêm": Đề xuất thí điểm mô hình "Ủy ban quản lý kinh tế đêm" do một lãnh đạo UBND thành phố đứng đầu hoặc bổ nhiệm vị trí "Thị trưởng đêm" tại Hà Nội và TP.HCM. Đây sẽ là đầu mối đứng ra điều phối, giải quyết các xung đột lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước một cách nhanh chóng nhất.

Thứ 3, chiến lược "Liên kết chuỗi giá trị": Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam phối hợp với các địa phương thúc đẩy các gói kích cầu "Du lịch 24 giờ". Kết nối các hãng hàng không, các công ty lữ hành và các điểm đến kinh tế đêm để tạo ra các tour du lịch trọn gói: Hạ cánh ban đêm - Xem show thực cảnh - Mua sắm miễn thuế đêm - Trải nghiệm ẩm thực sáng sớm.

Thứ 4, chuyển đổi số toàn diện quản trị đêm: Ứng dụng dữ liệu lớn (Big data) và bản đồ số du lịch đêm để du khách dễ dàng tìm kiếm, thanh toán không tiền mặt thuận tiện, đồng thời giúp cơ quan quản lý giám sát được mật độ đám đông, tình hình an ninh trật tự và xử lý ô nhiễm môi trường theo thời gian thực (Real-time).

×