Còn bao nhiêu tàu mắc kẹt ở eo biển Hormuz? Hãng vận tải chấp nhận đi vòng Châu Phi dù hành trình kéo dài thêm 15 ngày

Hàng nghìn tàu mắc kẹt ở eo biển Hormuz

Theo thông tin từ Hiệp hội Thị trường Lloyd's (LMA) của Anh, khoảng 1.000 tàu thuyền với tổng giá trị ước tính lên tới 25 tỷ USD đang bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư và các vùng biển lân cận.

Phần lớn trong số này là tàu chở dầu thô, tàu vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và các tàu hàng thương mại quốc tế. Đây là những phương tiện đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Theo các công ty theo dõi vận tải biển, kể từ đầu tháng 3, lượng tàu di chuyển qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh. Số chuyến tàu đi qua khu vực này chỉ còn khoảng 40 chuyến kể từ ngày 1/3, thấp hơn nhiều so với lưu lượng thông thường trước khi căng thẳng bùng phát.

Nguyên nhân chính là do các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực. Theo hãng tin Reuters, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như bị tê liệt sau khi một số tàu bị tấn công trong vùng biển giữa Iran và Oman.

Tuyến đường hàng hải này đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng thế giới. Mỗi ngày có khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Khi tuyến đường này bị gián đoạn, tác động sẽ lan rộng đến nhiều nền kinh tế phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu.

Các chuyên gia cho biết khu vực chịu ảnh hưởng rõ nhất là châu Á – nơi tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới. Nhiều quốc gia trong khu vực nhập khẩu phần lớn nguồn năng lượng từ Trung Đông, do đó việc gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz có thể làm tăng mạnh chi phí nhiên liệu.

Lưu lượng tàu chở dầu giảm 90%, giá dầu thế giới tăng mạnh

Dữ liệu theo dõi tàu biển từ MarineTraffic cho thấy lưu lượng tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz đã giảm tới 90% so với mức trước khi các cuộc tấn công quân sự bắt đầu vào ngày 28/2.

Nhiều tàu chở dầu buộc phải neo đậu tại Vịnh Ba Tư để chờ tình hình an ninh ổn định hơn trước khi tiếp tục hành trình. Một số tàu khác phải điều chỉnh lịch trình hoặc tạm dừng hoạt động vận chuyển.

Sự gián đoạn này đã nhanh chóng tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thế giới tăng mạnh do lo ngại nguồn cung từ Trung Đông có thể bị thu hẹp.

Giá dầu Brent crude oil đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2022. Trong khi đó, nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể tiếp tục leo thang nếu tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng.

Ngay khi mở cửa phiên phiên giao dịch 9/3, giá dầu Brent đã tăng mạnh tới 20%, đạt mức 111,04 USD/thùng, trong khi giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) ghi nhận mức tăng lên tới 22%.

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Chính phủ Kuwait đã bắt đầu giảm sản lượng khai thác khi các kho lưu trữ nhanh chóng đầy do sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz. Trước đó, Chính phủ Iraq cũng đã bắt đầu tạm dừng các hoạt động sản xuất từ tuần trước.

Ông Andy Lipow, Chủ tịch công ty tư vấn năng lượng Lipow Oil Associates, nhận định mức giá 100 USD/thùng có thể chỉ là mục tiêu tâm lý ngắn hạn trong lộ trình tiến tới các mức cao hơn khi xung đột kéo dài và sản lượng bị thắt chặt do các tàu chở dầu không thể tiếp nhận hàng.

Bên cạnh đó, ngành bảo hiểm hàng hải cũng bắt đầu phản ứng trước rủi ro chiến tranh gia tăng trong khu vực. Một loạt công ty bảo hiểm lớn như Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club và American Club đã thông báo ngừng cung cấp bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu thuyền hoạt động tại Trung Đông từ ngày 5/3.

Việc các công ty bảo hiểm rút khỏi khu vực khiến nhiều hãng vận tải gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động. Trong ngành vận tải biển, bảo hiểm rủi ro chiến tranh là điều kiện gần như bắt buộc để tàu thuyền có thể hoạt động trong các vùng có xung đột.

Khi chi phí bảo hiểm tăng cao hoặc không còn hợp đồng bảo hiểm phù hợp, các công ty vận tải buộc phải tạm dừng hành trình hoặc chuyển hướng sang tuyến đường khác.

Chuỗi cung ứng toàn cầu chịu áp lực lớn nếu Hormuz tắc nghẽn

Trong trường hợp không thể đi qua eo biển Hormuz, nhiều tàu hàng buộc phải lựa chọn tuyến vận tải thay thế. Một trong những phương án phổ biến là vòng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi.

Tuy nhiên, tuyến đường này dài hơn đáng kể so với hành trình thông thường qua Trung Đông. Việc thay đổi lộ trình có thể khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 8 đến 10 ngày, thậm chí trong một số trường hợp lên tới nửa tháng.

Sự chậm trễ này gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt đối với các ngành sản xuất phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu hoặc vận chuyển nhanh như: công nghiệp ô tô; sản xuất điện tử; nông sản và thực phẩm...Ngoài ra, chi phí vận chuyển cũng có xu hướng tăng mạnh do giá cước tàu biển và phí bảo hiểm rủi ro tăng cao.

Vai trò chiến lược của eo biển Hormuz càng làm nổi bật mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện nay. Tuyến đường này nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với vịnh Oman và xa hơn là biển Arab.

Theo dữ liệu của Kpler, năm ngoái có hơn 14 triệu thùng dầu thô mỗi ngày được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Con số này tương đương khoảng một phần ba lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển của thế giới.

Phần lớn lượng dầu đi qua tuyến đường này được vận chuyển đến các thị trường châu Á, trong đó các nước tiêu thụ lớn gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Riêng Trung Quốc, khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của nước này đi qua eo biển Hormuz, cho thấy mức độ phụ thuộc rất lớn vào tuyến hàng hải này.

Các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz không sớm được khôi phục, thị trường dầu mỏ thế giới có thể đối mặt với một cú sốc nguồn cung lớn. Điều này không chỉ khiến giá dầu tăng mạnh mà còn có thể tác động dây chuyền tới chi phí sản xuất, vận tải và giá hàng hóa trên toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, diễn biến tại eo biển Hormuz đang được các chính phủ, doanh nghiệp năng lượng và thị trường tài chính theo dõi chặt chẽ, bởi bất kỳ sự thay đổi nào tại tuyến vận tải chiến lược này đều có thể ảnh hưởng sâu rộng tới kinh tế thế giới.

×