"Còn cái lai quần cũng đánh" - câu nói nổi tiếng của nữ anh hùng Út Tịch, nguyên mẫu trong tác phẩm "Người mẹ cầm súng"

Nữ anh hùng Út Tịch - Nổi tiếng với câu nói "Còn cái lai quần cũng đánh"

Út Tịch tên thật là Nguyễn Thị Út, sinh năm 1931 tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh cũ. Từ một cô gái nghèo phải đi ở đợ, bà sớm tham gia cách mạng, trở thành chiến sĩ du kích và sau đó là Tiểu đội trưởng Đội du kích nữ xã Tam Ngãi.

Bà từng làm đủ nghề như bán chè, gánh nước, mót lúa để đỡ đần gia đình. Lập gia đình khi tuổi đời còn trẻ và lần lượt sinh 6 người con, cuộc sống của bà chất chứa biết bao nhọc nhằn, cơ cực của người phụ nữ ở miền quê Nam Bộ.

Chồng bà là ông Lâm Văn Tịch, người dân tộc Khmer, cán bộ cách mạng hoạt động bí mật. Hai người kết hôn vào đầu năm 1950, từ đó danh xưng Út Tịch ra đời.

Bà tham gia cách mạng từ năm 1945. Trong suốt 20 năm, từ 1945 đến 1965, bà là một trong những chiến sĩ nòng cốt của Đội du kích xã Tam Ngãi. Với tinh thần kiên cường, mưu trí và sáng tạo, bà cùng đồng đội tham gia 23 trận đánh, trong đó có 8 trận diễn ra trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp; tiêu diệt và làm bị thương khoảng 200 tên địch, thu 70 khẩu súng, góp phần làm thất bại nhiều cuộc càn quét của đối phương.

Bà Út Tịch đã cùng đồng đội đánh đồn bót trong lúc bà đang mang thai. Đồng đội và bà con rất ái ngại, khuyên chị nghỉ dưỡng thai đợi ngày sinh nở. Bà trả lời thản nhiên: “Có ai đánh giặc mà chờ sinh xong mới đánh, còn gà mái là con gà giò. Cứ đánh!”. Gương đánh giặc của bà khiến cho đồng đội hết sức thương yêu và kính phục.

Không chỉ trực tiếp cầm súng chiến đấu, Nguyễn Thị Út còn tích cực tuyên truyền, vận động nhiều binh lính trong hàng ngũ đối phương bỏ ngũ. Bà nhiều lần dẫn đường, phối hợp cùng bộ đội tiến công các đồn bốt, thu vũ khí của địch mà không cần nổ súng.

Dù phải nuôi dưỡng 6 người con nhỏ, Nguyễn Thị Út vẫn kiên trì bám đất, giữ làng, tích cực tham gia chiến đấu và trở thành lực lượng nòng cốt trong các cuộc đấu tranh chính trị tại địa phương.

Tinh thần bất khuất của bà được thể hiện cô đọng qua câu nói nổi tiếng trong kháng chiến chống Mỹ: “Còn cái lai quần cũng đánh”.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt này, câu nói của bà đã vượt ra ngoài một lời tuyên bố thông thường để trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và ý chí không chịu khuất phục.

Câu nói mộc mạc nhưng đanh thép ấy thể hiện quyết tâm chiến đấu đến cùng, đồng thời khắc họa tinh thần bất khuất của những người phụ nữ Nam Bộ sẵn sàng hy sinh tất cả để bảo vệ gia đình, xóm làng và quê hương.

Sau Hiệp định Genève 1954, vợ chồng bà không tập kết ra Bắc mà ở lại miền Nam, tiếp tục sinh sống. Tuy nhiên, do chính sách chống cộng của chính quyền cũ, gia đình bà thường bị bắt bớ vì liên quan đến kháng chiến. Để yên ổn, cả gia đình chuyển về Cái Sách, Hậu Giang, làm ăn. Hai vợ chồng có với nhau 8 người con.

Ngày 27/11/1968 bà hy sinh tại Gò Quao - Kiên Giang cũ trong một trận ném bom B.52 của Mỹ. Khi bà mất, người con gái út mới vừa tròn 14 ngày tuổi.

Bà Út Tịch hy sinh ngay trong loạt bom đầu tiên. Một mảnh bom đánh mất phần chóp trán và xé nát vùng ngực trái của chị. Khi tiếng bom vừa tạm ngớt, chồng bà vội gom các con, định đưa tất cả xuống hầm bí mật trú ẩn thì một loạt bom khác lại tiếp tục dội xuống.

Trong đợt bom thứ hai, người con gái thứ năm gục xuống ngay bên thi thể mẹ. Riêng người con út bị sức ép của bom hất văng xa hơn chục mét rồi vùi lấp dưới đống cây lá nhưng vẫn may mắn sống sót.

Nữ anh hùng Út Tịch là nguyên mẫu nhân vật trong tác phẩm "Người mẹ cầm súng"

Cuộc đời và chiến công của Út Tịch được nhà văn, liệt sĩ Nguyễn Thi ghi lại và xây dựng thành hình tượng trung tâm trong truyện ký “Người mẹ cầm súng”. Chính tác phẩm này góp phần đưa hình ảnh người mẹ Nam Bộ vừa nuôi con, vừa cầm súng và câu nói “Còn cái lai quần cũng đánh” trở nên phổ biến rộng rãi.

Các nhà nghiên cứu điện ảnh xác định Út Tịch là một nhân vật có thật, sau đó được văn chương hóa trong các tác phẩm của Nguyễn Thi và được đưa lên màn ảnh trong phim “Mẹ vắng nhà”, sản xuất năm 1979, do đạo diễn Nguyễn Khánh Dư thực hiện.

Sau khi hy sinh, hài cốt nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Cầu Kè. Phần mộ của bà nằm bên cạnh người chồng, liệt sĩ Lâm Văn Tịch.

Với những đóng góp lớn cho công cuộc kháng chiến cứu nước, bà Út Tịch được xây dựng tượng đài để tưởng nhớ.

Khu tưởng niệm nữ Anh hùng Út Tịch hiện tọa lạc tại ấp Ngọc Hồ, xã Tam Ngãi, tỉnh Vĩnh Long. Khu tưởng niệm có khuôn viên rộng 1,4 ha, nằm trên thế đất cát cao ráo, với các hạng mục công trình chính là Cổng tam quan, nhà dừng chân, khu tưởng niệm, khu trưng bày - truyền thống, khu hội thảo, chiếu phim, dịch vụ lưu niệm. Tượng nữ Anh hùng Nguyễn Thị Út được khởi công xây dựng từ năm 2014 và hoàn thành năm 2016.

Tên của bà còn được đặt tên cho tuyến đường ở một số địa phương như Huế, TP.Hồ Chí Minh...

Bà Út Tịch được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng ba, ngày 5/5/1965, được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Nguồn tham khảo: Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Báo Quân đội Nhân dân, Cổng thông tin Bộ Quốc phòng, Báo Nhân Dân

×