Con cáy là con gì mà dân Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cũ, nay là xã Chí Minh, Hải Phòng đang đi bắt bán làm con đặc sản?

Con cáy đặc sản: Nguồn lợi tự nhiên

Xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng (địa phận huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cũ) được thiên nhiên ưu đãi vùng đất bãi ven sông Thái Bình rộng lớn.

Đây chính là môi trường lý tưởng để con rươi, con cáy sinh sôi, phát triển.

Thời điểm từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm là mùa thu hoạch cáy tập trung của người dân nơi đây.

Từ sáng sớm, chị Phạm Thị Vân ở thôn An Định, xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng đã tranh thủ rải bẫy đánh bắt con cáy trên 6 mẫu ruộng của gia đình.

Nhiều năm gắn bó với vùng đất bãi, chị Vân hiểu rõ tập tính của con cáy. Cáy thường bò lên kiếm ăn vào ban đêm và sáng sớm nên người dân phải tranh thủ đi đặt bẫy cáy từ tinh mơ.

Những chiếc bẫy cáy thủ công được tận dụng từ chai lọ đã qua sử dụng. Mồi dụ cáy cũng làm đơn giản từ cám gạo rang.

Chỉ có vậy nhưng nông dân xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng có thể kiếm tiền triệu mỗi ngày từ con cáy.

“Tùy theo con nước, cứ từ 2 – 3 ngày là tôi lại đặt bẫy bắt cáy. Mỗi lần thu được từ 12 – 15kg cáy. Với giá cáy bán ổn định từ 100.000 – 120.000 đồng/kg, nhà tôi có thêm nguồn thu nhập khá từ con cáy”, chị Vân cho biết.

Với nhà ông Phạm Văn Soi ở cùng thôn An Định, xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng thì vào mùa bắt con cáy cũng giúp gia đình có thêm đồng ra, đồng vào để trang trải cuộc sống.

Con cáy sinh trưởng ở những vùng hạ lưu sông. Song để duy trì nguồn lợi tự nhiên này thì nhiều năm qua, người dân Chí Minh đã kiên trì sản xuất sạch.

Mỗi năm, nông dân xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng chỉ gieo cấy một vụ lúa xuân hữu cơ nhằm cải tạo đất, tạo môi trường cho rươi, cáy phát triển. Vì vậy, sản lượng con cáy đánh bắt được hằng năm ở địa phương luôn ổn định.

Con cáy rất nhạy cảm với môi trường. Nếu dùng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón hóa học thì loài cáy này gần như không còn.

"Bây giờ đi thu cáy, nhiều lọ đầy ăm ắp con cáy nên chúng tôi rất phấn khởi bởi công sức bỏ ra giữ gìn, bảo vệ môi trường đã được đền đáp xứng đáng”, ông Soi chia sẻ.

Khai thác con đặc sản bền vững

Cùng với con rươi, con cáy là đặc sản riêng có tại mảnh đất Chí Minh, thành phố Hải Phòng (địa phận huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương cũ).

Dù là thiên nhiên ưu đãi nhưng không phải tự nhiên nguồn cáy ở đây luôn dồi dào theo thời gian.

Để có được thành quả này, người dân Chí Minh thay đổi thói quen, nhận thức trong trồng lúa, sản xuất nông nghiệp, đoạn tuyệt hoàn toàn với các loại hóa chất, phân bón vô cơ trên diện tích khai thác rươi, cáy.

Không chỉ khai thác con cáy ngoài bãi sông Thái Bình mà những năm gần đây, nhờ hệ thống cống dưới đê được đầu tư, xã Chí Minh dẫn nguồn nước sông ngoài vào đồng trong để “nuôi dưỡng” nguồn rươi cáy (con rươi, con cáy) tại đây.

Nhờ vậy, diện tích khai thác, thu hoạch cáy được mở rộng. Hiện toàn xã có 425 ha sản xuất nông nghiệp hữu cơ gắn với khai thác con cáy tự nhiên.

Con cáy đã góp phần nâng cao giá trị canh tác hữu cơ của địa phương, đạt từ 500 – 600 triệu đồng/ha/năm.

Theo ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Chí Minh, thành phố Hải Phòng, những năm gần đây, cùng với phát triển nông nghiệp hữu cơ, thu lợi từ nguồn cáy tự nhiên, người dân địa phương cũng nhạy bén trong việc nâng cao giá trị sản phẩm từ con cáy.

Không chỉ bán cáy tươi sống ngay sau khai thác, người dân còn cấp đông hay chế biến thành mắm cáy phục vụ tiêu dùng quanh năm.

Những sản phẩm chế biến, sơ chế từ con cáy này đều đã được công nhận sao OCOP, góp phần quảng bá nông sản đặc trưng của địa phương.

Từ đó, con cáy từ đồng ruộng xã Chí Minh vừa được bảo hộ về mặt pháp lý, vừa gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Không chỉ vậy, trong mùa cáy, nhiều người dân, du khách còn tới xã Chí Minh trải nghiệm câu cáy, bắt cáy và thưởng thức những món ăn từ cáy.

Điều này gợi mở để địa phương định hướng xây dựng mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm.

Con cáy là một trong các loại động vật thuộc loài giáp xác nhỏ thuộc họ cua. Loài cáy thường sống ở vùng nước lợ ven cửa sông, cửa biển hoặc các bãi bồi, ruộng lúa. Cáy có hình dáng gần giống cua đồng nhưng nhỏ hơn, rất nhát, chạy nhanh và thường bò lên khỏi hang phơi nắng.
Cũng giống cua đồng, con cáy chế biến làm thực phẩm là món ăn giàu dinh dưỡng có độ đạm (protein) cao, tốt cho sức khỏe.

×