"Cơn sốt" nuôi động vật hoang dã ở Lạng Sơn: Nuôi mộng làm giàu từ con dúi, con cầy (Bài 1)

LTS: Từ những chuồng lợn, gà bỏ trống vì dịch bệnh và giá thức ăn tăng cao, nhiều nông dân Lạng Sơn đã chuyển sang gây nuôi cầy vòi mốc, dúi, tắc kè… với kỳ vọng tìm hướng làm kinh tế mới. Nhưng phía sau những mô hình cho thu nhập cao là không ít rủi ro về kỹ thuật, dịch bệnh, đầu ra và chi phí con giống. Muốn phát triển bền vững, người nuôi không chỉ cần làm chủ quy trình chăm sóc mà còn phải bảo đảm nguồn gốc hợp pháp, tuân thủ quy định và từng bước liên kết sản xuất.

Từ những chuồng nuôi bỏ trống đến trang trại cầy tiền tỷ

Nhiều năm qua, nếu đi dọc các bản làng vùng cao, biên giới của tỉnh Lạng Sơn, không khó để bắt gặp những chuồng nuôi từng dành cho lợn, gà, vịt nhưng nay không còn được sử dụng như trước.

Dịch bệnh liên tiếp xảy ra, giá thức ăn chăn nuôi tăng cao, đầu ra thiếu ổn định đã khiến nhiều hộ dân chịu không ít thiệt hại. Những đợt Dịch tả lợn châu Phi từng làm đàn lợn của nhiều gia đình bị ảnh hưởng nặng nề. Dịch cúm gia cầm bùng phát cũng khiến không ít hộ rơi vào cảnh thua lỗ, chuồng trại bỏ trống, việc tái đàn trở nên khó khăn.

Trước thực tế đó, yêu cầu tìm kiếm một đối tượng nuôi mới, phù hợp hơn với điều kiện địa phương, giảm áp lực về chi phí thức ăn và tạo thêm nguồn thu cho người dân trở nên cấp thiết.

Từ những chuyến tham quan, học hỏi mô hình ở các địa phương khác, một số nông dân Lạng Sơn bắt đầu chuyển hướng sang gây nuôi các loài động vật hoang dã được phép thương mại như cầy vòi mốc, dúi mốc, dúi má đào, tắc kè…

Tại xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn, anh Mai Thanh Sang được nhiều người biết đến với mô hình nuôi cầy vòi mốc, còn được người dân địa phương gọi là chồn mốc.

Anh Sang bắt đầu nuôi loài vật này từ năm 2019. Trong một lần đi tham quan mô hình tại tỉnh Thái Nguyên, nhận thấy cầy vòi mốc có giá trị kinh tế nhưng chưa phổ biến tại quê hương, anh quyết định đầu tư mua 20 cặp giống về nuôi thử nghiệm.

Tuy nhiên, những ngày đầu bắt tay vào nuôi không hề thuận lợi. Do chưa nắm vững đặc tính sinh học và kỹ thuật chăm sóc, đàn cầy giống của gia đình anh bị tiêu chảy, hao hụt khoảng một phần ba.

Không cam chịu thất bại và quyết tâm giữ bằng được cơ nghiệp, anh Sang đã cất công chủ động liên hệ rộng rãi và thậm chí bỏ một khoản kinh phí lớn để thuê chuyên gia nước ngoài sang hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp tại trang trại. Từ quá trình vừa nuôi, vừa học hỏi và điều chỉnh, anh Sang từng bước nắm được cách thiết kế chuồng trại, chế độ dinh dưỡng, ghép đôi và chăm sóc đàn cầy sinh sản.

Đến nay, trang trại của anh luôn duy trì đàn cầy vòi mốc ổn định ở mức trên 300 con, trong đó có hơn 200 con bố mẹ sinh sản. Mỗi năm, gia đình anh cung cấp ra thị trường khoảng 300-400 con cầy giống và cầy thương phẩm.

Theo anh Sang, cầy thương phẩm hiện có giá từ 1,4-1,6 triệu đồng/kg. Cầy giống có giá từ 8-15 triệu đồng/đôi. Đối với những cặp bố mẹ chất lượng cao, giá có thể lên tới 30 triệu đồng.

Từ việc bán cầy giống và cầy thương phẩm, năm 2025, mô hình của gia đình anh Sang mang lại nguồn thu trên 1 tỷ đồng. Kết quả này có được sau nhiều năm anh Sang vừa đầu tư, vừa rút kinh nghiệm từ những lần hao hụt đàn giống trong giai đoạn đầu. Từ 20 cặp cầy giống ban đầu, trang trại đã phát triển thành mô hình có quy mô hàng trăm con, cung cấp cả con giống và cầy thương phẩm ra thị trường.

Nuôi con đặc sản với chi phí 0 đồng

Bên cạnh cầy vòi mốc, các loài gặm nhấm như dúi mốc và dúi má đào cũng đang được nhiều hộ dân tại Lạng Sơn lựa chọn gây nuôi. Điểm thuận lợi của mô hình này là người nuôi có thể tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương, qua đó giảm đáng kể chi phí đầu vào hằng ngày.

Thức ăn của dúi chủ yếu là tre, thân cây sắn, ngô, mía, sậy và một số loại cây dễ tìm ở khu vực nông thôn, vùng rừng sản xuất hoặc ven sông.

Tại xã Tân Văn, tỉnh Lạng Sơn, cựu chiến binh Chu Văn Chao đã lựa chọn dúi mốc và dúi má đào làm vật nuôi chủ lực của gia đình. Năm 2021, ông Chao bỏ ra 34 triệu đồng mua 26 con dúi mốc giống về nuôi. Sau hơn 4 năm, đàn dúi của gia đình ông đã phát triển lên gần 200 con lớn nhỏ.

Theo ông Chao, điểm thuận lợi nhất của nuôi dúi là người dân có thể tận dụng được nguồn thức ăn sẵn có, không phải phụ thuộc nhiều vào thức ăn chăn nuôi công nghiệp. “Cái hay lớn nhất của nuôi dúi chính là chi phí đầu vào gần như bằng không. Ở nông thôn, chỉ cần mình chịu khó lên rừng chặt tre hoặc đi xin thân cây sắn hay trồng thêm ngô là đủ thức ăn cho dúi cả ngày”, ông Chao chia sẻ.

Hiện, dúi má đào thương phẩm có giá khoảng 800.000 đồng/kg, cao gấp đôi dúi mốc thông thường. Mỗi năm, từ việc bán dúi giống và dúi sinh sản, gia đình ông Chao có nguồn thu hơn 100 triệu đồng. “Mọi vật dụng, tiện nghi sinh hoạt trong nhà như xe máy, tivi… đều từ đàn dúi này mà ra cả”, ông Chao cho biết thêm.

Cũng lựa chọn dúi má đào, anh Lã Thanh Hải ở xã Văn Quan bắt đầu nuôi thử nghiệm từ tháng 9/2024. Nguồn thức ăn cho đàn dúi của gia đình anh chủ yếu là tre, thân mía, cây sậy… Đây đều là những loại cây dễ kiếm ở gần nhà, quanh bờ sông hoặc trong các khu rừng sản xuất.

Trào lưu tự cấp tự túc nguồn thức ăn để con nuôi đặc sản đang lan rộng mạnh mẽ, ở rất nhiều mô hình chăn nuôi, ông La Ngọc Nhung ở khối Đại Thắng, phường Lương Văn Tri dù đã nghỉ hưu vẫn tận dụng khu vườn rộng của gia đình để trồng tre, sắn, chít, ngô, mía để nuôi hơn 100 con dúi mốc và dúi má đào.

Cũng như một số gia đình mạnh dạn tìm hướng đi mới trong phát triển kinh tế hộ gia đình với động vật hoang dã từ năm 2019 anh Mai Quốc Trọng ở xã Vũ Lễ đã tập trung phát triển nuôi cầy vòi mốc thương phẩm và làm giống, đến nay gia đình đã có đàn trên 2.000 con.

Anh Trọng cho hay: “Kỹ thuật nuôi cầy vòi mốc cũng không quá khó khăn, ngoài thức ăn là chuối, đủ đủ cho ăn thêm cám công nghiệp là đủ, mỗi ngày chi phí nuôi chỉ 1.500 đồng/con. Giá bán cầy thương phẩm 1,3-1,4 triệu đồng/kg còn giống thì từ 14-15 đến 25-28 triệu/cặp. Năm 2025 gia đình tôi xuất bán trên 1.000 con, đem lại thu nhập khá cho gia đình và tạo công ăn việc làm cho 5 lao động”.

Theo thông tin từ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lạng Sơn, tính đến tháng 7/2026 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đang có tổng số cơ sở nuôi động vật hoang dã là 256 cơ sở, tăng 96 cơ sở so với cùng kỳ năm 2025. Những mô hình tự lực cánh sinh này đang chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội, giúp người nông dân đứng vững trước những biến động, bão giá của thị trường thức ăn chăn nuôi công nghiệp.

(Còn nữa).

×