“Công cao át chủ”, vì sao danh tướng Quách Tử Nghi vẫn sống thọ tới 85 tuổi?

“Công cao át chủ”, vì sao danh tướng Quách Tử Nghi vẫn sống thọ tới 85 tuổi?

Quách Tử Nghi là một trong những danh tướng kiệt xuất nhất của triều đại nhà Đường. Chính ông là người góp công lớn trong việc dẹp loạn An Sử, thu phục lại hai kinh đô Trường An và Lạc Dương, cứu vãn cơ nghiệp nhà Đường khỏi bờ vực sụp đổ. Tuy nhiên, điều khiến hậu thế càng khâm phục hơn không chỉ là tài cầm quân, mà còn là việc ông lập công hiển hách nhưng vẫn tránh được kết cục bi thảm mà nhiều công thần trong lịch sử từng phải gánh chịu.

Trong xã hội phong kiến, một người muốn vươn lên, tạo dựng công danh vốn đã không dễ. Nhưng khó hơn cả là sau khi lập được công lớn, làm thế nào để bảo toàn tính mạng và danh dự. Lịch sử Trung Hoa từng chứng kiến không ít anh hùng như Hàn Tín hay Nhạc Phi phải chịu kết cục oan nghiệt chỉ vì bốn chữ “công cao át chủ”. Quách Tử Nghi là một ngoại lệ hiếm hoi.

Ông sống vào thời kỳ cực thịnh cuối cùng của nhà Đường, thời Khai Nguyên dưới triều Đường Huyền Tông. Xuất thân của Quách Tử Nghi rất chính thống. Dưới thời Võ Tắc Thiên, triều đình mở khoa cử võ để tuyển chọn nhân tài quân sự, và ông là một trong những người tiêu biểu đầu tiên, thậm chí đỗ đầu võ cử, tức Võ Trạng nguyên. Đây là nền tảng vững chắc giúp ông bước vào con đường quan lộ.

Nếu không có biến cố lớn, có lẽ Quách Tử Nghi cũng chỉ trở thành một danh tướng trấn thủ biên cương như nhiều người cùng thời. Nhưng lịch sử đã trao cho ông một sân khấu lớn hơn nhiều.

Năm 755, loạn An Sử bùng nổ. An Lộc Sơn và Sử Tư Minh dẫn quân phản loạn, khiến đế quốc Đường chao đảo. Trong khi nhiều đạo quân triều đình liên tiếp thất bại, Quách Tử Nghi đã nhanh chóng thể hiện tài năng quân sự xuất chúng. Ông liên tiếp đánh bại quân phản loạn, trở thành điểm tựa hiếm hoi của triều đình trong cơn nguy biến.

Sau biến cố Mã Ngôi Pha, Đường Huyền Tông thoái vị, thái tử lên ngôi, tức Đường Túc Tông. Quách Tử Nghi cùng Lý Quang Bật nhanh chóng đến phò tá tân đế. Từ đây, ông trở thành trụ cột quân sự quan trọng nhất của triều đình.

Trong cuộc chiến kéo dài nhiều năm, Quách Tử Nghi đã phát huy tối đa tài thao lược. Ông chỉ huy quân Đường tái chiếm Trường An rồi Lạc Dương, hai trung tâm chính trị và văn hóa quan trọng nhất của đế quốc. Đây là chiến công mang ý nghĩa quyết định, giúp nhà Đường lấy lại thế chủ động.

Tuy nhiên, con đường của ông không hề bằng phẳng. Do những tranh chấp nội bộ và sự ganh ghét trong triều, quân đội dưới quyền ông từng bị chia cắt, dẫn đến thất bại nặng nề ở Tương Châu. Sau trận này, Quách Tử Nghi bị cách chức hoàn toàn. Nhưng thực tế nhanh chóng chứng minh rằng triều đình không thể thiếu ông. Chẳng bao lâu, ông được phục chức, trao lại binh quyền và tiếp tục gánh vác trọng trách.

Cuối cùng, Quách Tử Nghi góp phần quyết định trong việc dập tắt hoàn toàn loạn An Sử, tái lập trật tự cho nhà Đường. Uy danh của ông vang dội khắp thiên hạ, đến mức các thế lực bên ngoài cũng phải kiêng dè.

Có lần, quân Hồi Hột liên kết với phản tướng Bộc Cố Hoài Ân định xâm phạm nhà Đường. Nhưng chỉ cần nghe tin Quách Tử Nghi vẫn còn sống, họ đã chủ động rút quân. Một lần khác, phiên trấn kiêu ngạo Điền Thừa Tự, người thường khinh thường cả triều đình, lại đặc biệt kính nể Quách Tử Nghi, thậm chí còn tự mình xuống ngựa hành lễ. Đó là uy tín được xây dựng không chỉ bằng chiến công mà còn bằng nhân cách.

Vậy tại sao một công thần quyền thế như Quách Tử Nghi lại không rơi vào bi kịch “chim hết thì cung cất, thỏ chết thì chó bị nấu”?

Trước hết, Quách Tử Nghi là người cực kỳ khéo léo trong đối nhân xử thế. Ông hiểu rõ sức mạnh của hoạn quan trong triều nên chưa bao giờ công khai đối đầu hay tỏ thái độ khinh miệt. Trái lại, ông luôn giữ quan hệ hài hòa với họ. Điều này giúp ông tránh được vô số rắc rối chính trị.

Thứ hai, Quách Tử Nghi chưa bao giờ tự mãn vì công lao. Dù chiến công lẫy lừng, ông vẫn luôn khiêm nhường, cẩn trọng. Chức vị càng cao, ông càng giữ mình. Ông không kết bè kết cánh, không lấy uy vọng để gây sức ép với hoàng đế, mà ngược lại luôn thể hiện lòng trung thành tuyệt đối.

Quan trọng hơn cả, sau loạn An Sử, nhà Đường rơi vào tình trạng nội loạn ngoại xâm. Bên ngoài là các dân tộc phương Bắc luôn rình rập, bên trong là các phiên trấn cát cứ. Trong hoàn cảnh ấy, triều đình rất cần một nhân vật vừa có tài, vừa đáng tin cậy như Quách Tử Nghi để duy trì sự ổn định.

Nói cách khác, Quách Tử Nghi không chỉ biết lập công mà còn biết cách giữ mình. Ông hiểu rõ giới hạn của quyền lực, biết lúc nào nên tiến, lúc nào nên lùi. Chính sự khiêm nhường, cẩn trọng và trí tuệ chính trị ấy đã giúp ông trở thành một trong số rất ít danh tướng trong lịch sử Trung Hoa vừa lập được đại công, vừa giữ trọn danh tiết, lại được hưởng tuổi già viên mãn. Quách Tử Nghi phục vụ qua 4 đời hoàng đế nhà Đường. Ông qua đời năm 85 tuổi, giúp con cháu, gia tộc được hưởng nhiều vinh hoa, phú quý.

×