Công dân cố tình xăm hình lên người trốn nghĩa vụ quân sự, có thể bị xử lý thế nào?

Mới đây, Bộ Quốc phòng nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Bình đề nghị nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và thống nhất quy định liên quan đến công tác tuyển chọn và xử lý vi phạm nghĩa vụ quân sự nhằm phù hợp hơn với thực tiễn hiện nay.

Trong đó, cử tri cho rằng cần quy định cụ thể, rõ ràng về tiêu chuẩn tuyển quân đối với công dân có hình xăm và mắc tật khúc xạ nhẹ (dưới 3 diop), bảo đảm thống nhất trong áp dụng, hạn chế khó khăn, lúng túng cho địa phương trong công tác khám tuyển và bảo đảm nguồn tuyển quân.

Trả lời ý kiến cử tri, Bộ Quốc phòng cho biết, việc tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ có hình xăm, chữ xăm và mắc tật khúc xạ đã được quy định cụ thể tại Khoản 9 điều 5 Thông tư liên tịch số 50 của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an; Thông tư số 97 ngày 29/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Bộ Quốc phòng cho rằng, quy định về công dân có hình xăm, chữ xăm đã đầy đủ, chặt chẽ để tuyển chọn công dân.

Tuy nhiên, trong thực tế có một số công dân đã lợi dụng quy định này để cố tình xăm hình, xăm chữ lên cơ thể trước thời điểm khám tuyển hoặc sau khi sơ tuyển biết mình đủ tiêu chuẩn gọi nhập ngũ nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Để khắc phục tình trạng này, hằng năm, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo tổng kết, rút kinh nghiệm và có hướng dẫn cụ thể trong xét tuyển, góp phần hạn chế hành vi công dân lợi dụng hình xăm, chữ xăm trên cơ thể để trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Vũ Anh Tuấn (Văn phòng luật sư Trung Hoà – Đoàn luật sư thành phố Hà Nội cho biết, Theo Thông tư số 97/2025/TT-BQP sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư liên tịch số 50/2016/TTLT-BQP-BCA quy định tiêu chuẩn chính trị tuyển chọn công dân vào phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, quy định không tuyển chọn vào phục vụ trong quân đội các trường hợp:

Công dân trên cơ thể có hình xăm, chữ xăm dưới da (làm thay đổi sắc tố da, không thể tẩy xóa) có nội dung chống đối chế độ, chia rẽ dân tộc, mang tính kỳ dị, kỳ quái, kích động tình dục, bạo 2 lực; phản ánh về các tôn giáo, tín ngưỡng; không phù hợp với thuần phong, mỹ tục, văn hóa dân tộc, con người Việt Nam; thể hiện tư tưởng thiếu niềm tin, bi quan, tiêu cực bế tắc trong cuộc sống; mê tín dị đoan hoặc mang biểu tượng của các lực lượng vũ trang nước ngoài; ở những vị trí lộ diện như: Mặt, đầu, cổ, từ 1/2 cánh tay trên trở xuống, từ 1/3 dưới đùi trở xuống; chiếm diện tích 1/2 lưng, ngực, bụng trở lên....

Trên thực tế, Bộ Quốc phòng cũng đã nhiều lần hướng dẫn cụ thể nhằm tránh tình trạng một số công dân lợi dụng quy định này để cố tình xăm mình trước thời điểm khám tuyển hoặc sau khi biết mình đủ điều kiện nhập ngũ nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Đối với những hình xăm có kích thước nhỏ, không ảnh hưởng đến lễ tiết, tác phong quân nhân và môi trường văn hóa trong Quân đội thì vẫn có thể được xem xét tuyển chọn.

Vì vậy, theo luật sư, việc có hình xăm không phải là căn cứ đương nhiên để loại công dân khỏi diện tuyển chọn nhập ngũ. Pháp luật chỉ không tuyển chọn đối với những trường hợp có hình xăm, chữ xăm mang nội dung chống đối Nhà nước, chia rẽ dân tộc, kích động bạo lực, kích động tình dục, mê tín dị đoan, phản cảm, trái với thuần phong mỹ tục hoặc mang biểu tượng của lực lượng vũ trang nước ngoài; đồng thời xem xét cả vị trí và diện tích hình xăm theo quy định

"Có thể thấy, việc vội vàng xăm mình với mục đích né tránh nghĩa vụ quân sự là một lựa chọn thiếu hiểu biết pháp luật. Không những không bảo đảm đạt được mục đích như mong muốn, hành vi này còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến hình ảnh cá nhân, cơ hội nghề nghiệp và trong một số trường hợp còn có nguy cơ bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật nếu được xác định là hành vi gian dối nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự", luật sư Vũ Anh Tuấn nói.

Luật sư Anh Tuấn cho biết thêm, việc công dân cố ý tác động lên cơ thể nhằm làm thay đổi kết quả tuyển chọn hoặc lợi dụng quy định về tiêu chuẩn tuyển quân để trốn tránh nghĩa vụ quân sự có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Trường hợp cơ quan quân sự có căn cứ xác định công dân cố tình xăm mình nhằm làm sai lệch kết quả đánh giá tiêu chuẩn tuyển chọn thì hành vi này có thể bị coi là hành vi gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định số 37/2022/NĐ-CP, người có hành vi gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe nhằm trốn tránh nghĩa vụ quân sự bị phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Không dừng lại ở xử phạt vi phạm hành chính, nếu người vi phạm tiếp tục không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ hoặc đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự mà vẫn tái phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo Điều 332 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Đối với các trường hợp nghiêm trọng hơn như tự gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của bản thân để trốn nghĩa vụ quân sự, phạm tội trong thời chiến hoặc lôi kéo người khác cùng thực hiện hành vi vi phạm thì người phạm tội có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm theo khoản 2 Điều 332 Bộ luật Hình sự.

"Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân đối với Tổ quốc. Vì vậy, mọi hành vi lợi dụng kẽ hở của quy định hoặc cố tình thực hiện các thủ đoạn nhằm trốn tránh nghĩa vụ không chỉ có nguy cơ bị xử lý theo pháp luật mà còn đi ngược với trách nhiệm của mỗi công dân đối với đất nước", luật sư Anh Tuấn nhấn mạnh.

×