Cú đảo chiều ngoạn mục trong phát triển nhà ở xã hội chỉ sau một năm

Năm 2025 được xác định là năm quan trọng và “bùng nổ” trong tiến trình phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn 2021 - 2030. Lần đầu tiên, số lượng nhà ở xã hội hoàn thành trong một năm không chỉ đạt mà còn vượt kế hoạch, thậm chí cao hơn cả tổng kết quả của nhiều năm trước cộng lại.

Theo số liệu từ Bộ Xây dựng, năm 2025 cả nước hoàn thành 102.633 căn nhà ở xã hội, vượt khoảng 2% so với kế hoạch 100.275 căn được giao. Con số này lớn gấp 5 lần so với năm 2024 khi chỉ có 20.284 căn nhà ở xã hội. 

Thậm chí, luỹ kế từ năm 2021 tới đầu năm 2025, cả nước mới chỉ có 103 dự án hoàn thành với khoảng 66.755 căn, khoảng 65% so với năm 2025 - một con số cực kỳ khiêm tốn.

Đặc biệt tại Hà Nội, một trong những địa phương người dân có nhu cầu về nhà ở cực kỳ lớn, nhưng trong cả năm 2024, đại đô thị này lại không có bất kỳ dự án nhà ở xã hội nào được mở bán.

Tuy nhiên, Hà Nội đã bứt tốc mạnh mẽ về tốc độ triển khai nhà ở xã hội khi không chỉ hoàn thành kế hoạch, thành phố còn vượt 10% trong số chỉ tiêu 4.670 căn nhà ở xã hội được giao trong năm 2025.

Vì sao 2025 tạo ra cú “bật mạnh” trong phát triển nhà ở xã hội?

Thực tế cho thấy, năm 2025 không chỉ là năm “gặt hái” về số căn hoàn thành, mà còn là năm kích hoạt lại niềm tin của cả chính quyền địa phương lẫn doanh nghiệp đối với phân khúc nhà ở xã hội.

Dù đang trên đà phát triển mạnh mẽ nhưng số lượng nhà ở xã hội vẫn còn rất hạn chế so với nhu cầu. Tính đến cuối năm 2025, cả nước đang triển khai là khoảng 657.395 căn nhà ở xã hội. Con số này chỉ đạt khoảng 62%, vẫn còn cách rất xa so với mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 của Chính phủ.

Trong năm 2026, chỉ tiêu cả nước là 116,347 căn; 2027 là 148,343 căn; 2028 là 172,402 căn; 2029 là 186,917 căn; đặc biệt năm 2030 chỉ tiêu cực lớn là 271,161 căn. Như vậy, từ 2025 - 2030, cả nước phải hoàn thành tổng cộng gần 995.445 căn nhà ở xã hội. TP. HCM là địa phương được giao chỉ tiêu xây dựng cao nhất với 194.297 căn nhà ở xã hội, chiếm gần 1/5 tổng chỉ tiêu toàn quốc. Đứng thứ hai trong bảng chỉ tiêu là tỉnh Bắc Ninh, với mục tiêu xây dựng 135.002 căn trong 6 năm tới. Hà Nội xếp vị trí thứ ba với 88.666 căn, trong đó riêng năm 2027 sẽ là “đỉnh điểm” với 20.000 căn được giao.

Để duy trì đà tăng và hiện thực hóa mục tiêu, nhiều địa phương đã linh hoạt, áp dụng nhiều mô hình tạo điều kiện giải phóng mặt bằng, thường xuyên rà soát tiến độ và giải quyết các điểm nghẽn tại các dự án.

Theo ông Nguyễn Hoài Long, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hải Phòng, cho biết thành phố đã ban hành kế hoạch nhằm thúc đẩy mạnh mẽ phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là quyết định cắt giảm 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính ngay từ bước nộp hồ sơ, thậm chí Hải Phòng còn thực hiện giảm thủ tục hành chính từ 24 tháng về trước 6 tháng. Đây được xem là “đòn bẩy” quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn kéo dài nhiều năm.

Nhiều nút thắt vẫn chưa thể gỡ

Dù kết quả năm 2025 rất tích cực, thực tế cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội vẫn chưa đáp ứng hết nhu cầu. Tại nhiều dự án, cảnh người dân xếp hàng xuyên đêm nộp hồ sơ, chen chúc chờ xét duyệt, thậm chí bỏ tiền thuê dịch vụ làm hồ sơ vẫn tái diễn. Song song đó, tình trạng đầu cơ, trục lợi chính sách chưa được xử lý triệt để, khiến người có nhu cầu ở thực càng khó tiếp cận.

Theo TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam chia sẻ, một phần nguyên nhân tới từ việc thiếu “mặn mà” của các doanh nghiệp. Nhà ở xã hội là loại hình nhà chính sách, lợi nhuận bị khống chế chỉ 10%, trong khi chi phí thực tế liên tục tăng. Nếu phát sinh chi phí trong quá trình triển khai, phần lợi nhuận này còn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng tối thiểu để bù rủi ro thị trường.

“Khi lợi nhuận bị hạn chế cứng, chỉ cần một vướng mắc nhỏ trong giải phóng mặt bằng hoặc thủ tục là dự án có thể “lỗ ngay trên giấy” vì chi phí phát sinh thì gần như không kiểm soát được”, ông Đính nhấn mạnh.

Theo ông Đính, một vấn đề khác khiến doanh nghiệp e ngại là thời gian thẩm định, phê duyệt dự án. Có địa phương từng ghi nhận thời gian hoàn thành thủ tục lên đến 48 tháng.

Thời gian kéo dài không chỉ khiến cơ hội thị trường trôi qua, mà còn làm chi phí tài chính đội lên nhiều lần. Lãi vay tăng, chi phí nhân công và vật liệu biến động, giá đất thay đổi - tất cả biến doanh nghiệp từ trạng thái “lãi mỏng” sang nguy cơ “lỗ đậm”.

Dù Chính phủ đã yêu cầu rút ngắn xuống tối đa 1 năm và chuyển mạnh sang hậu kiểm, nhưng thực tế mỗi địa phương vẫn khác nhau. Một số nơi quyết liệt, một số nơi vẫn còn lúng túng. Khoảng cách chính sách và thực thi tiếp tục là rào cản khiến doanh nghiệp “ngại” bắt tay vào nhà ở xã hội.

×