"Cú hích" lịch sử cho thị trường tài chính Việt Nam hướng mốc 2045

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ngày 27/7/2026 ký Quyết định số 1413/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045.

Đề án hướng tới xây dựng một thị trường tài chính đồng bộ, hiện đại và hội nhập với khu vực và thế giới; đồng thời có cấu trúc cân đối và đủ khả năng huy động, phân bổ hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển kinh tế - xã hội; phát huy vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế; là động lực để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, liên tục đến năm 2045.

Đề án cũng đặt mục tiêu, đến năm 2045, thị trường tài chính Việt Nam có trình độ phát triển cao, vận hành theo nguyên tắc thị trường, có hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, nhà đầu tư và cơ chế quản lý giám sát đạt chuẩn quốc tế; trong đó thị trường chứng khoán giữ vai trò trọng yếu, hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiện đại, thị trường bảo hiểm phát triển bền vững; Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam từng bước trở thành cấu phần quan trọng trong kết nối dòng vốn, dịch vụ tài chính và các định chế tài chính trong khu vực.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Đề án là định hướng phát triển thị trường tài chính theo hướng cân bằng về cơ cấu, có sự liên kết, hỗ trợ giữa các cấu phần của thị trường.

Trong thời gian dài, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ yếu cho nền kinh tế. Mô hình này giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn tương đối nhanh, nhưng cũng khiến hệ thống ngân hàng phải đảm nhận một phần lớn nhu cầu vốn trung và dài hạn, trong khi nguồn vốn huy động của ngân hàng phần nhiều có kỳ hạn ngắn hơn.

Áp lực sẽ tiếp tục gia tăng khi Việt Nam cần nguồn lực lớn cho các dự án hạ tầng, năng lượng, sản xuất công nghệ cao, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động thêm vốn, mà còn phải thay đổi cấu trúc dẫn vốn, tạo điều kiện để thị trường chứng khoán, trái phiếu, bảo hiểm, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí chia sẻ vai trò với hệ thống ngân hàng.

Theo định hướng của Đề án, thị trường vốn và thị trường chứng khoán sẽ được phát triển theo hướng công khai, minh bạch, gia tăng quy mô và chiều sâu. Hoạt động huy động vốn thông qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng được thúc đẩy, đồng thời năng lực của các công ty chứng khoán và định chế tài chính trung gian tiếp tục được nâng cao.

Sự thay đổi này có thể giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn phù hợp với từng nhu cầu. Doanh nghiệp tăng trưởng nhanh có thể tìm đến vốn cổ phần; dự án dài hạn có thể tiếp cận trái phiếu, quỹ đầu tư, bảo hiểm hoặc tài chính dự án; trong khi ngân hàng tập trung nhiều hơn vào những lĩnh vực phù hợp với khả năng quản trị rủi ro của mình.

Tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức

Cùng với việc mở rộng quy mô thị trường, Đề án đặt trọng tâm tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng các tổ chức có tiềm lực tài chính và chiến lược đầu tư dài hạn như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm.

Đây là một bước chuyển quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, nơi nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Việc phát triển nhà đầu tư tổ chức được kỳ vọng giúp thị trường giảm bớt ảnh hưởng của tâm lý ngắn hạn, nâng cao tính ổn định và hình thành nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Đến năm 2030, Đề án đặt mục tiêu giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn và thị trường chứng khoán đạt khoảng 15% GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP. Quy mô tổng tài sản của các quỹ hưu trí được kỳ vọng tăng bình quân 11,5% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030.

Với nhà đầu tư cá nhân, định hướng được đưa ra là khuyến khích tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp, qua đó giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Với nhà đầu tư nước ngoài, thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận về nước sẽ từng bước được đơn giản hóa. Khả năng tiếp cận thị trường cũng được mở rộng theo lộ trình phù hợp, gắn với mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán và thu hút các dòng vốn quốc tế có quy mô lớn, ổn định hơn.

Đặt mốc cho hạ tầng tài chính hiện đại

Bên cạnh thể chế và sản phẩm, Đề án đưa ra một số mốc cụ thể về hiện đại hóa hạ tầng tài chính.

Trong năm 2027, Việt Nam đặt mục tiêu triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm trên thị trường chứng khoán cơ sở. Theo cơ chế này, một tổ chức trung tâm đứng giữa các bên giao dịch để thực hiện nghĩa vụ thanh toán và bù trừ, qua đó góp phần hạn chế rủi ro đối tác và nâng cao mức độ an toàn của thị trường.

Chậm nhất vào năm 2028, hệ thống thanh toán trong nước được định hướng có khả năng kết nối với các hệ thống thanh toán song phương và đa phương của các đối tác trong khu vực và trên thế giới.

Trong giai đoạn 2030–2035, một cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ được xây dựng để phục vụ công tác quản lý và giám sát toàn thị trường tài chính. Đây là nền tảng quan trọng để cơ quan quản lý có thể nhận diện rủi ro liên thông giữa ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và các sản phẩm tài chính mới. ng thời yêu cầu nâng cấp Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng quốc gia, hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử; hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, thanh toán chứng khoán và bổ sung các tính năng kỹ thuật để vận hành sản phẩm mới.

Hướng tới những ngân hàng có năng lực cạnh tranh khu vực

Đối với hệ thống ngân hàng, mục tiêu không đơn thuần là tăng quy mô mà còn nâng cao chất lượng tín dụng, năng lực quản trị và sức chống chịu trước rủi ro.

Đề án đặt ra định hướng nghiên cứu hình thành những ngân hàng có quy mô lớn, năng lực cạnh tranh trong khu vực và quản trị tiệm cận thông lệ quốc tế. Một số ngân hàng thương mại có tầm quan trọng đối với hệ thống được khuyến khích áp dụng sớm các tỷ lệ an toàn tiệm cận Basel III từ năm 2026.

Các nhiệm vụ xử lý nợ xấu, ngăn ngừa và hạn chế sở hữu chéo tiếp tục được nhấn mạnh. Công tác giám sát ngân hàng sẽ chuyển dần từ chủ yếu kiểm tra việc tuân thủ quy định sang giám sát trên cơ sở rủi ro, qua đó tập trung sớm hơn vào những vấn đề có khả năng ảnh hưởng đến an toàn hệ thống. ng bảo hiểm cũng được định hướng phát triển toàn diện, an toàn và bền vững, vừa thực hiện chức năng bảo vệ tài chính, an sinh xã hội, vừa trở thành một nguồn vốn đầu tư dài hạn cho nền kinh tế.

Hướng tới khuôn khổ giám sát thống nhất

Đề án xác định hoàn thiện thể chế là 1 trong 8 nhóm giải pháp trọng tâm. Các quy định chuyên ngành về ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, thị trường vốn và dịch vụ tài chính sẽ tiếp tục được rà soát, sửa đổi và bổ sung.

Đáng chú ý, Chính phủ đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để đề xuất xây dựng Luật về quản lý, giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính vào thời điểm phù hợp. Khuôn khổ này được định hướng điều chỉnh các hoạt động liên quan đến việc thiết lập, giao dịch và trao đổi sản phẩm tài chính.

Việc xây dựng một cơ chế quản lý có tính bao quát sẽ ngày càng cần thiết khi ranh giới giữa ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, công nghệ tài chính và tài sản số trở nên khó phân tách. Một sản phẩm có thể đồng thời liên quan đến nhiều cơ quan quản lý và tạo ra rủi ro lan truyền giữa nhiều cấu phần của hệ thống.

Bên cạnh đó, các chiến lược phát triển riêng đối với ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam sẽ được rà soát, cập nhật với mục tiêu, nhiệm vụ và lộ trình cụ thể.

Trong đó, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam được kỳ vọng từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong kết nối dòng vốn, dịch vụ tài chính và các định chế tài chính trong khu vực. Việc hình thành trung tâm này có thể mở thêm các kênh vốn ngoại tệ, vốn dài hạn, tín dụng tư nhân, tài chính dự án, trái phiếu quốc tế và các cấu trúc đầu tư xuyên biên giới.

Đề án cũng yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực đang thiếu nhân lực chuyên sâu như trí tuệ nhân tạo trong tài chính, dữ liệu lớn, an ninh mạng, quản trị rủi ro định lượng và tài chính quốc tế.

Hoạt động phổ cập kiến thức tài chính cho người dân và nhà đầu tư cũng được đặt ra nhằm tạo nền tảng cho một thị trường phát triển bền vững. nhóm giải pháp trải rộng từ thể chế, sản phẩm, nhà đầu tư, định chế trung gian đến hạ tầng, giám sát, hội nhập và nhân lực, Đề án đã phác thảo một chương trình cải cách có phạm vi toàn diện.

×