Cụ ông 73 tuổi tại Trung Quốc chịu rét vì tiếc tiền bật lò sưởi

Tại ngoại ô thành phố Lang Phường thuộc tỉnh Hà Bắc, ông Liu Ming đang trải qua những ngày đông khắc nghiệt trong căn nhà cấp bốn rộng 150m2. Dù đã 73 tuổi, ông hiếm khi dám chạm tay vào công tắc chiếc lò sưởi treo tường hiện đại.

Ban ngày khi nhiệt độ ngoài trời chỉ khoảng 5 độ C, ông Liu vẫn phải mặc áo khoác dày cộm để duy trì thân nhiệt ngay trong chính ngôi nhà của mình. Khi màn đêm buông xuống, nhiệt độ tụt sâu xuống mức âm, hai vợ chồng già chỉ còn biết nương tựa vào chiếc giường đất (kang) truyền thống, quấn chặt chăn điện để cầm cự qua đêm dài.

Chia sẻ về hoàn cảnh của mình, ông Liu cho biết con cái kiếm tiền không dễ nên ông không dám tiêu hoang. Ông mở điện thoại cho xem tin nhắn báo lương hưu vỏn vẹn 240 nhân dân tệ (khoảng 850.000 đồng). Đây là toàn bộ thu nhập hằng tháng của ông, một con số quá nhỏ bé so với chi phí sinh hoạt.

Mọi khoản tiền điện hay sưởi ấm hiện tại đều phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của con cái. Tình cảnh của gia đình ông Liu cũng là thực trạng chung mà hàng nghìn hộ dân nông thôn tại Hà Bắc đang phải đối mặt. Nơi đây được ví như tấm khiên phòng thủ của thủ đô Bắc Kinh trong cuộc chiến chống ô nhiễm không khí khốc liệt.

Áp lực tài chính từ chính sách thay thế than đá

Nhằm mục tiêu trả lại bầu trời xanh cho Bắc Kinh hay Thiên Tân, Trung Quốc đã ban hành lệnh cấm người dân các vùng lân cận đốt than sưởi ấm vào năm 2013. Đây vốn là phương thức sưởi ấm rẻ tiền truyền thống của người dân nghèo. Thay vào đó, chính quyền thúc đẩy việc chuyển đổi sang sử dụng khí đốt hoặc điện. Trong giai đoạn đầu, các hộ dân nhận được hỗ trợ lắp đặt thiết bị cũng như trợ giá nhiên liệu.

Tuy nhiên thực tế khắc nghiệt dần lộ rõ khi các gói trợ cấp giảm dần theo thời gian. Ông Zhang Yixing, 51 tuổi, chia sẻ rằng căn nhà một tầng của ông có khả năng cách nhiệt rất kém. Để duy trì sự ấm áp, ông phải chi tới 5.000 tệ (khoảng 17,5 triệu đồng) cho mỗi mùa đông. Trong khi đó, một căn hộ cùng diện tích ở thành phố chỉ tốn chưa đến 2.000 tệ (khoảng 7 triệu đồng) nhờ hệ thống sưởi trung tâm hoạt động hiệu quả cùng kết cấu nhà cách nhiệt tốt.

Bà Yang Huisu, đại biểu Đại hội Nhân dân tỉnh Hà Bắc, từng thừa nhận vấn đề này tại kỳ họp năm ngoái. Bà cho rằng chính sách mới giúp không khí sạch hơn nhưng lại đẩy nông dân vào tình cảnh trớ trêu khi có khí đốt mà không dám dùng. Theo tính toán thực tế, để duy trì nhiệt độ 18 độ C cho một căn nhà 100m2, người dân Thạch Gia Trang phải trả khoản tiền khổng lồ lên tới 7.500 tệ hoặc thậm chí 11.000 tệ (26 - 38 triệu đồng) mỗi mùa. Con số này vượt quá sức chịu đựng của những người sống dựa vào đồng lương hưu ít ỏi vài trăm tệ như ông Liu Ming.

Hạn chế về hạ tầng nhà ở làm giảm hiệu quả sưởi ấm

Các chuyên gia nhận định vấn đề không chỉ nằm ở giá nhiên liệu mà còn ở tính đồng bộ của chính sách. Chuyên gia xã hội học Zhan Shaohua thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) cho rằng việc chuyển đổi năng lượng được ban hành trong giai đoạn ô nhiễm khẩn cấp nên thiếu đi những tính toán căn cơ cho sinh kế lâu dài của người dân.

Đồng quan điểm, ông Ma Jun, Giám đốc Viện Môi trường Công cộng Trung Quốc, chỉ ra nguyên nhân cốt lõi nằm ở cấu trúc nhà nông thôn với tường mỏng và cửa hở. Điều này khiến việc đốt bao nhiêu khí đốt cũng trở nên vô nghĩa, giống như việc "muối bỏ bể" khi nhiệt lượng thất thoát quá nhanh ra môi trường bên ngoài.

Giới chuyên gia thống nhất rằng không thể quay lại thời kỳ đốt than gây ô nhiễm. Tuy nhiên chính phủ cần có giải pháp cải tạo hệ thống nhà ở nông thôn như gia cố trần, vách, cửa sổ thay vì chỉ ép người dân thay đổi loại nhiên liệu sử dụng. Ông Ma Jun nhấn mạnh rằng bài toán sưởi ấm mùa đông sẽ không có lời giải nếu chỉ trông chờ vào túi tiền eo hẹp của người nông dân Hà Bắc.

×