Cử tri nhiều nơi rất bức xúc khi các dự án cao tốc, cảng biển thiếu vật liệu

Nhiều "điểm nghẽn" về thủ tục đang kìm hãm sản xuất

Ngày 7/8, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, đại biểu Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho rằng nhiều "điểm nghẽn" về thủ tục vẫn đang kìm hãm sản xuất và làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực phát triển.

Theo đại biểu, thực tiễn cho thấy ba bất cập lớn cần được tháo gỡ. Trước hết, thủ tục hành chính trong các lĩnh vực vật tư nông nghiệp, giống cây trồng, thức ăn chăn nuôi, kiểm dịch, khoáng sản, tài nguyên nước vẫn còn rườm rà, nặng về cơ chế "xin - cho" và tiền kiểm. Việc cấp mới, gia hạn giấy phép kéo dài làm tăng chi phí, khiến doanh nghiệp và nông dân bỏ lỡ cơ hội kinh doanh.

Bên cạnh đó, phân cấp, phân quyền còn thiếu đồng bộ. Địa phương được giao nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội nhưng chưa được trao đầy đủ công cụ và thẩm quyền, trong khi nhiều thủ tục về đất đai, môi trường, khoáng sản vẫn phải xin ý kiến hoặc báo cáo ngược lên bộ, ngành Trung ương, dẫn tới tâm lý e ngại, sợ sai trong một bộ phận cán bộ.

Đại biểu cũng chỉ ra tình trạng lãng phí tài nguyên khi nhiều nguồn lực như cát biển, vật liệu san lấp, tài nguyên nước, đất nông nghiệp chưa được khai thác hiệu quả do thủ tục cấp phép kéo dài và cơ chế phối hợp còn bất cập.

Đáng chú ý, nhấn mạnh đến việc khai thác khoáng sản biển, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho rằng việc khai thác khoáng sản khu vực biển ngoài ranh giới quản lý hành chính của tỉnh hoặc vùng biển chưa xác định ranh giới hiện đang gặp khó do chưa rõ thẩm quyền.

“Thời gian qua, cử tri nhiều nơi rất bức xúc khi các dự án cao tốc, cảng biển thiếu vật liệu đắp nền nghiêm trọng trong khi nguồn cát biển lại chưa được cấp phép khai thác thương mại vì vướng thủ tục”, đại biểu Khiêm nói và cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường giải trình rằng, ranh giới biển hiện nay chưa rõ ràng, các luật về biển đang sửa đổi nên giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính linh hoạt.

Theo đó, đại biểu kiến nghị dự thảo lần này cần quy định rõ nguyên tắc phân cấp cấp phép khoáng sản biển cho địa phương ven biển gần nhất có đủ năng lực quản lý và hạ tầng tiếp nhận. Trong thời gian chờ hoàn thiện ranh giới biển, giao Chính phủ quy định thủ tục rút gọn đối với việc khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ công trình trọng điểm quốc gia, tránh tình trạng giao lòng vòng, gây lãng phí thời gian và nguồn lực của đất nước.

Đối với kỹ thuật lập pháp, đại biểu Trần Vũ Khiêm đề nghị rà soát, loại bỏ các quy định giao bộ trưởng hướng dẫn chi tiết nếu có nguy cơ phát sinh thêm "giấy phép con". Theo ông, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh cần được quy định rõ ngay trong luật hoặc nghị định của Chính phủ, bảo đảm tính minh bạch, ổn định và tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải đi kèm trách nhiệm và cơ chế giám sát

Cũng đóng góp ý kiến thảo luận về dự án Luật sửa đổi 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn Hà Nội), Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đề nghị tăng trách nhiệm doanh nghiệp, hoàn thiện cơ chế hậu kiểm và quản lý rủi ro.

Theo đại biểu, điểm đột phá của dự thảo không chỉ nằm ở việc cắt giảm thủ tục hành chính hay điều kiện kinh doanh, mà là chuyển đổi phương thức quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm; từ cấp phép sang tự công bố, tự chịu trách nhiệm; từ quản lý hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu, mức độ tuân thủ và đánh giá rủi ro.

"Tôi cho rằng đây là hướng đi đúng, phù hợp chủ trương cải cách hành chính, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và tiệm cận thông lệ quốc tế", bà Lan nói.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý nông nghiệp là lĩnh vực đặc thù với đối tượng quản lý là sinh vật sống, chịu tác động lớn của dịch bệnh, biến đổi khí hậu và liên quan trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu nông dân cũng như an ninh lương thực. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính không chỉ nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà còn phải bảo đảm chất lượng vật tư đầu vào, an toàn sinh học và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam.

Góp ý vào Luật Chăn nuôi, đại biểu cũng ủng hộ cơ chế tự công bố sản phẩm thức ăn chăn nuôi nhưng đề nghị quy định rõ trách nhiệm doanh nghiệp trong việc cập nhật kịp thời các thay đổi về thành phần, tiêu chuẩn chất lượng và quy trình sản xuất.

"Nếu doanh nghiệp thay đổi công thức nhưng không cập nhật thông tin, người chăn nuôi sẽ sử dụng theo dữ liệu cũ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, sức khỏe vật nuôi và gây khó khăn cho công tác truy xuất, hậu kiểm", bà phân tích.

Đại biểu kiến nghị việc tự công bố phải gắn với truy xuất nguồn gốc, công khai cảnh báo và thu hồi sản phẩm khi không còn đáp ứng chất lượng đã cam kết.

Về Luật Thú y, bà Nguyễn Thị Lan đồng tình với chủ trương phân cấp mạnh hơn cho địa phương trong thực hiện một số thủ tục chuyên ngành. Tuy nhiên, bà đề nghị cần quy định rõ các tiêu chuẩn chuyên môn, quy trình kỹ thuật và hệ thống dữ liệu thống nhất trên phạm vi cả nước.

Theo đại biểu, dịch bệnh động vật không bị giới hạn bởi địa giới hành chính. Nếu mỗi địa phương áp dụng quy trình khác nhau sẽ làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa và hiệu quả phòng, chống dịch.

Đề xuất bỏ khảo nghiệm lại với phân bón cùng công thức dinh dưỡng

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trồng trọt, đại biểu Phạm Huỳnh Thanh Vân (Đoàn An Giang) cho rằng theo quy định hiện hành mỗi tổ chức, cá nhân chỉ được đứng tên công nhận một công thức phân bón, đang phát sinh nhiều bất cập.

Theo đại biểu, khi một công thức dinh dưỡng đã được doanh nghiệp đăng ký lưu hành thành công, các doanh nghiệp khác muốn sản xuất theo đúng công thức vẫn phải khảo nghiệm lại. Điều này chưa thuyết phục cả về khoa học lẫn thực tiễn.

"Một công thức dinh dưỡng khi đã được chứng minh là có hiệu quả và được cấp phép thì về bản chất khoa học nó không thay đổi, nó không phụ thuộc vào những cái nhà sản xuất, dĩ nhiên là tuân thủ đúng như những gì được công bố”, đại biểu nhấn mạnh.

Bà cho rằng quy định này vô tình làm tăng chi phí, kéo dài thủ tục, buộc một số doanh nghiệp phải sản xuất dưới danh nghĩa doanh nghiệp khác để tránh gánh nặng hành chính, từ đó gây khó khăn cho công tác quản lý và làm giảm tính minh bạch của thị trường.

Theo đại biểu, trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp tăng cao, những chi phí phát sinh cuối cùng sẽ được cộng vào giá phân bón, trong khi phân bón kém chất lượng vẫn còn xuất hiện trên thị trường.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị chỉ yêu cầu khảo nghiệm đối với các sản phẩm phân bón thực sự mới hoặc có thành phần phụ gia có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường. Đồng thời, cần có cơ chế ưu tiên doanh nghiệp tiên phong nghiên cứu, cho phép doanh nghiệp đăng ký sau được thừa nhận kết quả khảo nghiệm đối với cùng công thức dinh dưỡng để sớm đưa sản phẩm ra thị trường.

Đại biểu cũng kiến nghị chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, trao quyền tự công bố chất lượng và tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp, đi kèm chế tài đủ mạnh để bảo đảm tuân thủ pháp luật.

×